Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Η εικονική πραγματικότητα στην υπηρεσία της… Υγείας – Ειρήνη Κρυσταλλίδου

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερο η χρήση της εικονικής πραγματικότητας (VR) διεισδύει σε διάφορους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας. Η εισβολή αυτής της νέας τεχνολογίας ήταν τόσο μεγάλη –και καθόλου τυχαία– που το 2016 χαρακτηρίστηκε ως το Έτος της Εικονικής Πραγματικότητας, ενώ έτσι χαρακτήρισε το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας το έτος 2017.
Πέρα από το ψυχαγωγικό και εκπαιδευτικό στίβο, η νέα αυτή τεχνολογία αρχίζει να εισχωρεί τόσο στο ιατρικό όσο και το ψυχολογικό χώρο διαδραματίζοντας κεντρικό ρόλο στη θεραπεία ασθενειών και ψυχικών διαταραχών. Τι, όμως, εννοούμε όταν μιλάμε για εικονική πραγματικότητα; Αυτό που μας έρχεται πρώτα στο μυαλό είναι η εικόνα κάποιου ανθρώπου να φοράει τα ειδικά γυαλιά και να προσπαθεί να περιηγηθεί σε εικονικά περιβάλλοντα. Και όλο αυτό το συνδέουμε κυρίως με ψυχαγωγία. Και η αλήθεια είναι πως κάπως έτσι έγινε ευρέως γνωστή. Η πραγματικότητα, όμως, απέχει αρκετά. Η χρήση της ξεκινά το 2007-2008, ύστερα από μια σειρά ερευνών, οι οποίες απέδειξαν ότι μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση σοβαρών ψυχικών διαταραχών, και κυρίως του μετατραυματικού στρες.
Η διαταραχή μετατραυματικόυ στρες (Post Traumatic Stress Disorder, PTSD) είναι ευρέως γνωστή στους Αμερικανούς βετεράνους πολέμου. Η προσωπική, κοινωνική και οικονομική επιβάρυνση από τον ανθρώπινο πόνο, το κόστος θεραπείας, την αποζημίωση αναπηρίας και την απώλεια παραγωγικότητας που σχετίζονται με την PTSD είναι σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει γενικά η αμερικανική κοινωνία. Πολλές θεραπείες που χρησιμοποιούνται στην Ψυχιατρική, μειώνουν τη σοβαρότητα μερικών συμπτωμάτων PTSD, ωστόσο τα φάρμακα και η ψυχοθεραπεία έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα. Οι περιορισμοί των σημερινών γενικών προσεγγίσεων θεραπείας προκάλεσαν ανοιχτή σκέψη για το εύρος των υποσχόμενων μεθόδων μη φαρμακευτικής αγωγής που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της PTSD. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αυτών, το υπουργείο Άμυνας της Αμερικής αξιοποίησε αυτές τις εξελίξεις στην εικονική πραγματικότητα μέσω ερευνητικών κέντρων, όπως το Ινστιτούτο Δημιουργικών Τεχνολογιών (UARC), που συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (USC), και διοικείται από το Κέντρο Τεχνολογίας Προσομοίωσης και Κατάρτισης του Εργαστηρίου Έρευνας Στρατού των ΗΠΑ. Μια σημαντική πρωτοβουλία ήταν το πρόγραμμα «Εικονικό Ιράκ/Αφγανιστάν» (Virtual Iraq/Afghanistan). Το «Εικονικό Ιράκ/ Αφγανιστάν» είναι μια διαδραστική εφαρμογή βασισμένη σε VR που αναπτύχθηκε για να βοηθήσει στην αξιολόγηση και τη θεραπεία στρατιωτών που επιστρέφουν από το Ιράκ και το Αφγανιστάν, οι οποίοι διαγιγνώσκονται με διαταραχές άγχους, όπως η Διαταραχή Μετατραυματικού Άγχους (PTSD). Η εφαρμογή αυτή χρησιμοποιεί το VR ως μια πολλά υποσχόμενη εναλλακτική λύση από την παραδοσιακή θεραπεία με φανταστική έκθεση (συστηματική απευαισθητοποίηση), στην οποία οι ασθενείς που πάσχουν από τέτοιες διαταραχές άγχους καθοδηγούνται από τους ψυχολόγους να φανταστούν τις τραυματικές τους εμπειρίες με βαθμιαίο και σταδιακό τρόπο.
Η τεχνολογία εικονικής πραγματικότητας (VR) χρησιμοποιεί γραφικά υπολογιστών υψηλού επιπέδου, 3D οθόνες και ανατροφοδότηση πολλαπλών αισθήσεων, για να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση της αλληλεπίδρασης με ένα περιβάλλον που παράγεται από υπολογιστή, με αποτέλεσμα έντονα αισθήματα «εμβάθυνσης» και «παρουσίας». Ο θεραπευτής είναι αυτός που ρυθμίζει το εικονικό σενάριο για να επιτύχει την κατάλληλη ένταση της διέγερσης για τον ασθενή. Η επανειλημμένη έκθεση έχει ως αποτέλεσμα την προσαρμογή σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον που προκαλεί φόβο, δηλαδή μειωμένη αυτόνομη διέγερση, την εξάλειψη της απόκρισης του φόβου και τη μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων της PTSD. Η ένταση αυτών των εικονικών περιβαλλόντων μπορεί να ρυθμιστεί και να είναι ομαλή και σταδιακή, ανάλογα με το βαθμό ανοχής των ασθενών, από τους ψυχολόγους χρησιμοποιώντας ερεθίσματα οπτικής, ακουστικής, οσφρητικής και δονητικής κίνησης. Κατά αυτόν τον τρόπο, οι ασθενείς μπορούν να εμβαθύνουν σε ένα περιβάλλον που αντιπροσωπεύει τις τραυματικές τους εμπειρίες με ρυθμιζόμενο τρόπο.
Ποιο είναι το πλεονέκτημα της VR θεραπείας σε σχέση με τη θεραπεία κατευθυνόμενης φαντασίας και συστηματικής απευαισθητοποίησης; Η θεραπεία κατευθυνόμενης φαντασίας προϋποθέτει ότι οι ασθενείς είναι ικανοί να φανταστούν αποτελεσματικά τις τραυματικές τους εμπειρίες. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς είναι απρόθυμοι ή ανίκανοι να απεικονίσουν αυτές τις τραυματικές εμπειρίες. Στην πραγματικότητα, η αποφυγή υπενθυμίσεων του τραύματος είναι ένα από τα βασικά συμπτώματα της PTSD. Η εφαρμογή VR θεραπείας αντιμετωπίζει αυτόν τον πιθανό περιορισμό προσφέροντας ένα μέσο για την υπέρβαση της φυσικής τάσης αποφυγής των πασχόντων από την έκθεση σε ερεθίσματα σχετιζόμενα με το τραύμα.
Σχετικά με την αποτελεσματικότητα της VR θεραπείας στο πρόγραμμα «Virtual Iraq/Afghanistan» αποδείχθηκε ότι είχε θετικά αποτελέσματα και μείωση των συμπτωμάτων ακόμη και για τους στρατιώτες που δεν ανταποκρίνονταν στις παραδοσιακές θεραπείες (φαρμακευτική αγωγή, κατευθυνόμενη φαντασία), ενώ διαφάνηκε ότι τα αποτελέσματά της ήταν ακόμη πιο ελπιδοφόρα όταν εφαρμόζονταν συνδυαστικά με άλλες μορφές παρέμβασης.
Όσο η τεχνολογία εξελίσσεται, τα αποτελέσματα της εφαρμογής VR στο χώρο της Υγείας θα είναι θεαματικότερα. Ο μόνος υπαρκτός περιορισμός, αλλά ταυτόχρονα και πρόκληση, σχετίζεται με τη ρεαλιστικότητα των εικονικών περιβαλλόντων.

Η βιογραφία του Κ. Μήτση