Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Με εθελοντές οι ξεχασμένες κλινικές του κράτους

Ο τομέας της Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα, είναι διαχρονικά μια… πονεμένη ιστορία. Ίσως γι’ αυτό και η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου να βρίσκεται ακόμη σε μεσαιωνικά επίπεδα και οι χιλιάδες ασθενείς να βρίσκουν αποκούμπι… ρομαντικούς γιατρούς που εθελοντικά πασχίζουν να φέρουν την… Αναγέννηση
παλεύοντας καθημερινά με πενιχρά μέσα στα Ιατρεία Πόνου των δημόσιων νοσοκομείων.
Αυτά τα εξειδικευμένα ιατρεία παρέχουν συμβουλές, κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και συγκεκριμένη ιατρο-νοσηλευτική φροντίδα. Οι δραστηριότητές τους αφορούν κυρίως τον οξύ και χρόνιο καρκινικό πόνο, αλλά αντιμετωπίζουν και περιστατικά ασθενών με μετεγχειρητικό πόνο, χρόνιες οσφυαλγίες, νευραλγίες, και άλλους ασθενείς.
Τα Ιατρεία Πόνου στοχεύουν στην ανακούφιση από τον πόνο, στην παροχή βοήθειας για καλύτερη αξιοποίηση των λειτουργικών δραστηριοτήτων, στην επανάκτηση της αυτοπεποίθησης του ατόμου, και στην επανένταξή του στο κοινωνικό σύνολο.
Η αν. καθηγήτρια του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Αθηνά Βαδαλούκα είναι ένας από τους ανθρώπους που εδώ και χρόνια αγωνίζεται για το δικαίωμα των ασθενών να ζουν και να πεθαίνουν χωρίς πόνο.
Ήταν αυτή που το 1989, μια εποχή που στην Ελλάδα ο χρόνιος πόνος ήταν… εκτός της ιατρικής βιβλιογραφίας, ίδρυσε στο «Αρεταίειο» το πρώτο Πανεπιστημιακό Κέντρο Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας στη χώρα, το οποίο λειτουργεί ως τμήμα της Α’ Αναισθησιολογικής Κλινικής του νοσοκομείου.
«Έβλεπα καθημερινά την ανάγκη που υπήρχε για τη δημιουργία τέτοιων κέντρων. Έβλεπα ασθενείς να πονούν και ένιωθα ότι ήταν χρέος μου να τους βοηθήσω», λέει στη «ΒτΚ» η κ. Βαδαλούκα.
Το Ιατρείο Πόνου του «Αρεταίειου», όπως και τα υπόλοιπα που έκτοτε ιδρύθηκαν σε διάφορα νοσοκομεία της χώρας επανδρώνονται ακόμη και σήμερα από εθελοντές γιατρούς –κυρίως αναισθησιολόγους–, νοσηλευτές και επαγγελματίες του χώρου της Υγείας. Το σημαντικότερο; Δεν εντάσσονται καν οργανικά στα νοσοκομεία όπου λειτουργούν.
«Τα νοσοκομεία μάς δίνουν χώρο για να αντιμετωπίζουμε τους ασθενείς, αλλά ουσιαστικά πρόκειται για μια συμφωνία κυρίων ανάμεσα σε εμάς και στις διοικήσεις. Ανά πάσα στιγμή μπορεί κάποιος διοικητής να μας πάρει το χώρο. Γι’ αυτό παλεύουμε εδώ και χρόνια, για ένταξη των Ιατρείων Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας στους Οργανισμούς των νοσοκομείων», επισημαίνει η καθηγήτρια, που τονίζει ότι ένα άλλο πρόβλημα που αφορά τη λειτουργία των ιατρείων είναι η γενικότερη έλλειψη αναισθησιολόγων: «Σε πολλά νοσοκομεία δεν υπάρχουν αρκετοί αναισθησιολόγοι. Αυτοί που υπάρχουν, αρκετές φορές έχουν να αντιμετωπίσουν πολλά περιστατικά, με αποτέλεσμα παρά τη διάθεσή τους να μην προλαβαίνουν να προσφέρουν στα Ιατρεία Πόνου. Έτσι, τα περισσότερα από αυτά δεν λειτουργούν σε καθημερινή βάση και υπάρχουν περιπτώσεις που εξυπηρετούν τους
ασθενείς μία φορά την εβδομάδα».

Μόνο υποσχέσεις

Για την κ. Βαδαλούκα και τους συναδέλφους της εθελοντές το να καλυτερεύσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών με χρόνιο πόνο, ανάμεσα στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και καρκινοπαθείς στα τελευταία στάδια της ασθένειας, είναι ιερό καθήκον.
Καθημερινά χορηγούν φαρμακευτική αγωγή, εφαρμόζουν παρεμβατικές τεχνικές (π.χ τοποθέτηση αντλιών μπλοκ νεύρων) ή εναλλακτικές μεθόδους (βελονισμός, σιάτσου, ρεφλεξολογία), και προσφέρουν ψυχολογική στήριξη σε δεκάδες συνανθρώπους μας.
Είναι, όμως, και ένα στοίχημα που πασχίζουν να κερδίσουν κόντρα σε ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, την αδιαφορία και τις κλειστές πόρτες των υπευθύνων.
«Το μεγάλο πρόβλημα στη χώρα είναι ότι ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει πως ο πόνος είναι νόσος και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Ήλπιζα ότι όταν το 2011 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνώρισε τον πόνο ως νόσο κάτι θα άλλαζε, όμως δεν έγινε τίποτα», λέει και υπογραμμίζει: «Προσωπικά, από το 1997 έχω δει όλους τους υπουργούς Υγείας. Άπαντες, ακόμη και αυτοί που προέρχονταν από τον ιατρικό χώρο, αναγνώριζαν το πρόβλημα, και έδιναν υποσχέσεις για λύσεις που δεν εκπληρώθηκαν ποτέ».
Ακόμη και σχετικοί νόμοι που έχουν ψηφιστεί παραμένουν ανεφάρμοστοι. Γιατί; «Γιατί είμαστε Ελλάδα»…
Πέρα από τη δράση της στο Ιατρείο Πόνου του «Αρεταίειου» η κ. Βαδαλούκα είναι εκ των ιδρυτικών στελεχών και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας ΠΑΡΗΣΥΑ, που λειτουργεί από το 1997.
Η εταιρία σήμερα αριθμεί περισσότερα από 500 μέλη (γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, κυρίως όμως εξειδικευμένοι στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου, νοσηλευτές, ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, φυσιοθεραπευτές, εθελοντές), που προσφέρουν εθελοντικά ανακούφιση σε καρκινοπαθείς και ασθενείς με άλλες μορφές χρόνιου πόνου, κατ’ οίκον νοσηλεία με ιατρική και νοσηλευτική φροντίδα, αλλά και ψυχολογική στήριξη σε ασθενείς τελικού σταδίου και τους συγγενείς τους.
Παράλληλα, διοργανώνει σεμινάρια για την εκπαίδευση και εξειδίκευση επιστημόνων Υγείας, και έχει εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση του χρόνιου νευροπαθητικού πόνου.
Ο μεγάλο στόχος της ΠΑΡΗΣΥΑ είναι ο ρόλος της να είναι συμπληρωματικός και όχι να αναπληρώνει τα κενά των κρατικών δομών. Γι’ αυτό το λόγο αγωνίζεται για τη θεσμοθέτηση των Κέντρων Πόνου και Παρηγορικής Αγωγής στα νοσοκομεία, για την εφαρμογή της υπουργικής απόφασης του 1992 για κατ’ οίκον νοσηλεία στους Οργανισμούς των νοσοκομείων, για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στα νοσοκομεία, για στελέχωση των Κέντρων Πόνου και Παρηγορητικής Φροντίδας, για νοσοκομειακές κλίνες, για αντιμετώπιση των ημερήσιων αναγκών των ασθενών τελικού σταδίου, καθώς και για την αλλαγή της αναχρονιστικής συνταγογράφησης ναρκωτικών και διάθεσης στο εμπόριο όλων των σύγχρονων σκευασμάτων οπιοειδών.
Μάλιστα, για το τελευταίο είχε πάρει, τον περασμένο Αύγουστο, δέσμευση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υγείας για προώθηση των σχετικών αλλαγών, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει το παραμικρό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν ελλείψεις σε συγκεκριμένα φάρμακα που χορηγούνται στους καρκινοπαθείς για την αντιμετώπιση των πόνων της ασθένειας.
Η χρηματοδότηση όλων αυτών των δράσεων γίνεται αποκλειστικά και μόνο από δωρεές ασθενών και των οικογενειών τους, καθώς οι κατά καιρούς αιτήσεις που έχουν γίνει στο υπουργείο Υγείας έχουν απορριφθεί, ενώ παρόμοια τύχη είχε και η κρούση που έκαναν τα μέλη της ΠΑΡΗΣΥΑ στο Ίδρυμα Νιάρχου.
Και όλα αυτά για μια εταιρία που έχει βραβευθεί από την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρία για το έργο
της στην προαγωγή της Παρηγορικής Φροντίδας.

«Δεν τα παρατάω»

Στην πολυετή διαδρομή της στο χώρο της Υγείας, και ειδικότερα των Ιατρείων Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας, η Αθηνά Βαδαλούκα έχει νιώσει πολλές φορές ότι δεν πρόσφερε σε ασθενείς αυτά που θα έπρεπε, όχι γιατί δεν ήθελε, αλλά γιατί δεν είχε τα μέσα. «Είναι ό,τι πιο δύσκολο μπορεί να συμβεί σε έναν
γιατρό. Θέλει πολλή προσπάθεια και μεγάλες προσωπικές αντοχές για να μην τα παρατήσεις.
Ο εύκολος δρόμος όταν το κράτος δεν σε στηρίζει, είναι να πεις “διορίστηκα, πληρώνομαι για έναν συγκεκριμένο σκοπό και δεν κάνω κάτι περισσότερο από αυτό”», λέει, όμως η ίδια δεν μπήκε ποτέ σε αυτό το δίλημμα: «Για μένα αυτό που κάνω είναι έργο ζωής και δεν έφτασα ποτέ στο σημείο να πω ότι θα τα παρατήσω. Και δεν θα το κάνω γιατί αγαπάω τον άνθρωπο, αγαπάω τον άρρωστο άνθρωπο, και ξέρω πόσο μας χρειάζεται. Είμαι και εγώ καρκινοπαθής και ξέρω πόσο ανάγκη έχουν οι ασθενείς να γνωρίζουν ότι μπορούν να απευθυνθούν σε ένα Κέντρο που θα τους παρέχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής».

Μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό

Σήμερα, στα νοσοκομεία ολόκληρης της χώρα λειτουργούν 45 Ιατρεία Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας, και ανήκουν κυρίως στις αναισθησιολογικές και, σε κάποιες περιπτώσεις, στις χειρουργικές κλινικές.

Από αυτά τα εξειδικευμένα Λέντρα λίγα μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες που υπάρχουν. Λόγω έλλειψης προσωπικού, αλλά πολλές φορές και μέσων, η πλειοψηφία δεν ανοίγει τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε ολόκληρη την Αττική, μόνο το ιατρείο του «Αρεταίειου» λειτουργεί σε καθημερινή βάση, ενώ στο αντίστοιχο τμήμα του ογκολογικού νοσοκομείου «Άγιος Σάββας», που αντιμετωπίζει εσωτερικούς και εξωτερικούς ασθενείς με σοβαρές παθήσεις, οι εθελοντές γιατροί δίνουν πραγματικό αγώνα για να ανταποκριθούν όσες περισσότερες ημέρες μπορούν. Το καλοκαίρι, δε, με τις άδειες, πολλά Ιατρεία Πόνου κλείνουν αφού δεν βγαίνουν οι βάρδιες. Το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο στη νησιωτική Ελλάδα, όπου οι ασθενείς έχουν λιγοστές επιλογές και ειδικά το χειμώνα εξαρτώνται από τις διαθέσεις του καιρού.

«Το μεγάλο πρόβλημα στη χώρα είναι ότι ελάχιστοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο πόνος είναι νόσος και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται»
Ο μεγάλο στόχος της ΠΑΡΗΣΥΑ είναι ο ρόλος της να είναι συμπληρωματικός και όχι να αναπληρώνει τα κενά
των κρατικών δομών Μέλη της ΠΑΡΗΣΥΑ και του Ασύλου Ανιάτων σε μια από τις πολλές κοινές τους
δράσεις.
Εθελοντές γιατροί λειτουργούν τα Ιατρεία Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας σε όλη τη χώρα.

Σημαντική εξέλιξη

Μία από τις μεγάλες νίκες που πέτυχε η κ. Βαδαλούκα είναι αναμφίβολα ότι από το 1993 μαζί με τις συναδέλφους της Εριφύλη Αργύρα και Ιωάννα Σιαφάκα κατάφερε να βάλει στο ΕΚΠΑ το κατ’ επιλογή μάθημα Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Αγωγής Καρκινοπαθών και Μη Καρκινοπαθών Ασθενών.
Οι φοιτητές έδειξαν τεράστιο ενδιαφέρον, και έτσι από τους 30 που το παρακολούθησαν την πρώτη χρονιά, ο αριθμός έχει πλέον φτάσει τους 300.
Επιπλέον, ύστερα από πολυετείς προσπάθειες, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ξεκινησε, υπό την καθ. Ιωάννα Σιαφάκα, μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Αλγολογίας», που θα βγάλει τις επόμενες γενιές εξειδικευμένων Ελλήνων
αλγολόγων, που θα έχουν σπουδάσει εντός της χώρας.
Είναι μια εξέλιξη άκρως ενθαρρυντική, που κάνει όλους όσοι ασχολούνται εδώ και χρόνια με τον χώρο να αισιοδοξούν ότι τα επόμενα χρόνια θα μπορούν να προσφέρουν στους ασθενείς όσα πραγματικά χρειάζονται.

Συντάκτης

Η βιογραφία του Κ. Μήτση

Social life με την Τίνα