Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα


Άγγελος Συρίγος: «Είναι αστείο να ζητούν διάλογο όταν απειλούν την υφαλοκρηπίδα»

«Σκέψεις για συνεκµετάλλευση γενικώς και αορίστως, χωρίς προηγούµενη οριοθέτηση, αρµόζουν σε χώρες µειωµένης κυριαρχίας», τονίζει στη «Βραδυνή της Κυριακής» ο καθηγητής ∆ιεθνών Σχέσεων και βουλευτής της Ν.∆. Άγγελος Συρίγος. Ο κ. Συρίγος θεωρεί αστεία τη συζήτηση για διάλογο και επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών την ώρα  που η Άγκυρα έχει στείλει δύο γεωτρητικά σκάφη πέριξ της Κύπρου και απειλεί να κάνει έρευνες και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Επίσης, αναφέρεται στο Κυπριακό και στο Σκοπιανό, χαρακτηρίζοντας τη Συµφωνία των Πρεσπών «κακή» και «προβληµατική», ενώ εκτιµά ότι ο Ερντογάν θα αντιµετωπίσει δυσάρεστες εκπλήξεις το πρώτο εξάµηνο του 2020

Κύριε καθηγητά, οι Τούρκοι βγάζουν και τέταρτο ερευνητικό σκάφος στην Ανατολική Μεσόγειο. Τι μήνυμα στέλνουν, κατά τη γνώμη σας, στη χώρα μας;

«Εάν σταχυολογήσουμε τα όσα έχουν συμβεί στα Ελληνοτουρκικά τους τελευταίους μήνες από την τουρκική πολιτική ηγεσία, θα διαπιστώσουμε ότι έχουμε τα ακόλουθα: επαναφορά του θέματος της αποστρατικοποιήσεως των νησιών του Αιγαίου, αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε τουλάχιστον 18 νησιά, επίκληση υπάρξεως ειδικών περιστάσεων στο Αιγαίο, που δεν επιτρέπουν την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων, διεκδίκηση όλης της θαλάσσιας περιοχής ανάμεσα στην Πάφο και στη Ρόδο, και γεωτρήσεις ανατολικώς και δυτικώς της Κύπρου. Πλην των γεωτρήσεων, τα υπόλοιπα δεν είναι καινοφανή. Οι Τούρκοι πρωτομίλησαν για αποστρατικοποίηση των νησιών το 1964. Οι γκρίζες ζώνες εμφανίσθηκαν με την κρίση των Ιμίων το 1996. Οι ειδικές περιστάσεις αναφέρονται από το 1975, ενώ η διεκδίκηση μεγάλων θαλασσίων περιοχών της Ανατολικής Μεσογείου δημοσιεύτηκε σε τουρκικό ΦΕΚ τον Απρίλιο του 2012. Το ενδιαφέρον είναι ότι για πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια, εμφανίζονται όλες αυτές οι διεκδικήσεις μαζί. Το ερώτημα που τίθεται είναι τι έχει αλλάξει στην τουρκική εξωτερική πολιτική».

Κατά την εκτίμησή σας, πού στοχεύει η ολοένα αυξανόμενη προκλητικότητα και βουλιμία αναφορικά με την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και το Αιγαίο;

«Η πρόσφατη έγερση όλων των τουρκικών διεκδικήσεων συνδέεται με το ότι η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι έχει απομονωθεί από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Διαπιστώνει ότι περνάει ο καιρός και δεν έχει κατορθώσει να παρεμποδίσει την Κυπριακή Δημοκρατία από τη συνέχιση του ενεργειακού της προγράμματος. Ιδίως έχει θορυβηθεί από τις διπλωματικές κινήσεις συνεργασίας στις οποίες συμμετέχουν Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, μαζί με τις ΗΠΑ. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιεί παλαιές δοκιμασμένες πρακτικές. Φέρνει στην επιφάνεια όλες τις τουρκικές διεκδικήσεις, παντού. Σε συνδυασμό με τις γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, πιστεύει ότι θα επανέλθει στο παιχνίδι. Οι επόμενοι μήνες θα είναι δύσκολοι».

Πρόσφατα, ο Μίκης Θεοδωράκης προέτρεψε σε συνεκμετάλλευση με την Τουρκία των πιθανών κοιτασμάτων στο Αιγαίο. Είναι η πρώτη  φορά που λέγεται  κάτι τέτοιο δημοσίως, τουλάχιστον από ένα προβεβλημένο πρόσωπο γεμάτο συμβολισμούς, όπως ο γνωστός μουσουργός. Εσείς, τι πιστεύετε;

«Η συνεκμετάλλευση είναι ένα θέμα που πρωτοετέθη από την Τουρκία το 1975. Η Ελλάδα είχε θέσει, τότε, τις εξής προϋποθέσεις. Πρώτα, οι δύο χώρες θα οριοθετούσαν την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Μετά την οριοθέτηση θα μπορούσε να δημιουργηθεί περιορισμένη ζώνη κοινής εκμεταλλεύσεως, μόνον εκατέρωθεν του ορίου των δύο υφαλοκρηπίδων που θα περιελάμβανε τμήματα υφαλοκρηπίδας και από τις δύο χώρες. Οι πλουτοπαραγωγικές πηγές που θα ανακαλύπτονταν σε αυτή τη ζώνη θα ήσαν εκ των προτέρων μοιρασμένες βάσει συγκεκριμένων ποσοστών. Οι προϋποθέσεις της Αθήνας αντικατοπτρίζουν τη σχετική διεθνή πρακτική. Συνεκμετάλλευση υπάρχει όταν βρίσκονται κοινά κοιτάσματα εκατέρωθεν του ορίου που χωρίζει υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Η Τουρκία σήμερα διεκδικεί μεγάλο τμήμα του Αιγαίου, καθώς και μία τεράστια περιοχή που καλύπτει το ήμισυ της Ανατολικής Μεσογείου. Σε πολλές από αυτές τις θάλασσες οι τουρκικές διεκδικήσεις είναι εντελώς παράλογες από πλευράς Διεθνούς Δικαίου. Η Τουρκία ούτε γειτνιάζει με αυτές τις περιοχές ούτε έχει θαλάσσιο μέτωπο. Τις αναφέρει, όμως, επειδή κυνηγά τη συνεκμετάλλευση. Σκέψεις για συνεκμετάλλευση γενικώς και αορίστως, χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση αρμόζουν σε χώρες μειωμένης κυριαρχίας».

Είστε βαθύς γνώστης των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Είναι εφικτό, κατά τη γνώμη σας, να φτάσουμε σε μια επίλυση των προβλημάτων χωρίς να ικανοποιήσει η Τουρκία τις απαιτήσεις της;

«Οι απαιτήσεις της Τουρκίας απέχουν πολύ από το ελάχιστο που θα μπορούσε να αποδεχθεί η Ελλάδα και θα επιτρεπόταν από το Διεθνές Δίκαιο. Εξάλλου, μου φαίνεται αστείο να συζητάμε για διάλογο προς επίλυση διαφορών την ώρα που η Τουρκία έχει στείλει δύο γεωτρητικά σκάφη πέριξ της Κύπρου και απειλεί να κάνει έρευνες και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα».

Η Άγκυρα ξεκίνησε μια σειρά προκλητικών κινήσεων εδώ και μήνες, κ. Συρίγο, στην κυπριακή ΑΟΖ, στην οποία ουσιαστικά εισέβαλε. Την ίδια ώρα όμως, βλέπουμε πως η διεθνής κοινότητα την αντιμετωπίζει με κυρώσεις-χάδια, εάν ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες αποφάσεις της Ε.Ε. Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό, και πού μπορεί να οδηγήσει;

«Η Ε.Ε. είναι προνομιακό πεδίο για την Κυπριακή Δημοκρατία. Μόνον εκεί μπορούμε να περιμένουμε ότι θα ληφθούν μέτρα κατά της Τουρκίας για όσα κάνει πέριξ της Κύπρου. Πρέπει, όμως, να αντιληφθούμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα ευρωπαϊκά Όργανα. Σπανίως με το “καλημέρα” λαμβάνονται αποφάσεις εξαιρετικά αυστηρές. Συνήθως χτίζονται οι κυρώσεις σε βάθος χρόνου. Πιστεύω ότι θα είμαστε σε θέση να δούμε ένα σοβαρό πλέγμα κυρώσεων προς το τέλος του 2020».

Το Κυπριακό φαίνεται ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το μέλλον των κοιτασμάτων στην κυπριακή ΑΟΖ. Διακρίνετε προοπτική λειτουργικής επίλυσης ή νομίζετε ότι κανείς τελικά δεν την επιθυμεί, αλλά θα ήταν ικανοποιημένος με μια «μοιρασιά»;  

«Οι υδρογονάνθρακες είναι για την Τουρκία το μόνο θέμα συζητήσεως γύρω από το Κυπριακό. Προφανώς δεν είναι αυτή η αντίληψη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το Κυπριακό είναι θέμα εισβολής και κατοχής. Δεν είναι θέμα υδρογονανθράκων. Οι επιδιώξεις της κάθε πλευράς στο Κυπριακό απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους που δεν μπορεί να βρεθεί ελάχιστος κοινός τόπος. Στο παρελθόν η Τουρκία είχε επιλέξει ως λύση τη “μη λύση”, δηλαδή τη διαιώνιση της παρούσας καταστάσεως. Μετά την ανακάλυψη υδρογονανθράκων στο νότιο τμήμα του νησιού, η Τουρκία δεν είναι, πια, ικανοποιημένη από τη “μη λύση”. Οι υδρογονάνθρακες είναι πλέον αναπόσπαστο τμήμα των συζητήσεων για το Κυπριακό. Η συζήτηση για το αέριο, όμως, δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε επίλυση του Κυπριακού. Η Τουρκία θέλει να το περιορίσει στη συμμετοχή της στην εκμετάλλευση και διαχείρισή των υδρογονανθράκων. Εάν το επιτύχει, θα ξαναγυρίσει στην αντίληψη  ότι λύση συνιστά η “μη λύση”».

«Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι μια κακή συμφωνία»

Το Σκοπιανό λύθηκε, θεωρητικά τουλάχιστον. Μετά από όλα αυτά, και τη χρονική απόσταση ασφαλείας που δοκιμάζει στην πράξη τη Συμφωνία των Πρεσπών, πιστεύετε ότι ήταν η καλύτερη δυνατή  λύση με βάση την πραγματικότητα ή πάσχει, και πού;

«Η Συμφωνία των Πρεσπών είναι μία κακή συμφωνία. Είναι προβληματική στη ιθαγένεια/υπηκοότητα που ονομάζεται “Μακεδονική/πολίτης της Βόρειας Μακεδονίας”, στην επίσημη γλώσσα του κράτους που χαρακτηρίζεται “Μακεδονική γλώσσα” και στις εμπορικές ονομασίες, τα εμπορικά σήματα και τις επωνυμίες. Η Ελλάδα επί τόσα χρόνια, απαιτούσε να υπάρξει γεωγραφικός προσδιορισμός στην ονομασία του γειτονικού κράτους, εννοώντας ότι η ονομασία του κράτους θα ήταν πραγματικά erga omnes, δηλαδή για όλες τις χρήσεις. Επομένως, θα αντιστοιχούσε και στην ονομασία του λαού του και στην ονομασία της γλώσσα του. Δεν έγινε τόση φασαρία για να έχει το δικαίωμα η Ελλάδα να αποκαλεί τους κατοίκους της γειτονικής χώρας, “Μακεδόνες”. Αφού με τη Συμφωνία των Πρεσπών καταλήξαμε ότι η χώρα ονομάζεται “Βόρεια Μακεδονία”, θα ήταν αυτονόητο ο συγκεκριμένος όρος να παρασύρει οτιδήποτε σχετίζεται με το κράτος. Δυστυχώς, η προηγούμενη κυβέρνηση απέτυχε σε αυτό το τόσο σημαντικό σημείο. Όσο για το τι ακριβώς λύθηκε με τη Συμφωνία των Πρεσπών, πρέπει να αντιληφθούμε ότι αυτό που ονομάσαμε Σκοπιανό ήταν μία φάση του μακεδονικού ζητήματος που διήρκεσε από το 1991 μέχρι το 2019. Το Μακεδονικό ξεκίνησε από το 1872, και έχει περάσει, πλέον, σε νέα φάση. Τις διμερείς σχέσεις θα δηλητηριάζει πλέον ο δυισμός του ονόματος “Βόρεια Μακεδονία” με το επίθετο “Μακεδονικός”.

«Ο Ερντογάν θα αντιμετωπίσει δυσάρεστες εκπλήξης το πρώτο 6μηνο του 2020»

Οι ΗΠΑ θεωρητικά βρίσκονται σε κόντρα με την Τουρκία εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών πυραύλων. Πρακτικά, όμως, δεν είδαμε να οδηγεί πουθενά αυτό, γιατί οι ΗΠΑ αρκούνται μόνο σε λεκτικές νουθεσίες και απειλές. Πώς το ερμηνεύετε αυτό; Και επίσης, σας ανησυχεί ως Έλληνα βουλευτή;  

«Η Αμερική στέλνει αλλοπρόσαλλα μηνύματα στην Τουρκία. Δεν θέλει να δει να επαναλαμβάνεται αυτό που έπαθε το 1979 με την ισλαμική επανάσταση, οπότε και έχασε το Ιράν εν μία νυκτί. Προσπαθεί με τακτική καρότου και μαστιγίου να νουθετήσει τον Ερντογάν χωρίς να τον χάσει. Η Τουρκία, όμως, έχει ένα χαρακτηριστικό. Πρέπει να λαμβάνει σαφή και καθαρά μηνύματα. Αλλιώς δημιουργείται σύγχυση. Αυτό έχει πάθει τώρα η Άγκυρα με την Αμερική και τους ρωσικούς πυραύλους S-400. Η μη επιβολή κυρώσεων εκ μέρους του Αμερικανού προέδρου Τραμπ δίνει την εντύπωση στον Ερντογάν ότι έχει περιθώριο χειρισμό του θέματος χωρίς να υπάρχουν υποχρεωτικά επιπτώσεις στη χώρα του. Θεωρώ ότι ο Ερντογάν θα αντιμετωπίσει δυσάρεστες εκπλήξεις το πρώτο εξάμηνο του 2020».

Η βιογραφία του Κ. Μήτση

Social life με την Τίνα