Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Τα πανηγύρια της Παναγιάς!

Από τα βόρεια μέχρι τα νότια και από τα ανατολικά έως τα δυτικά της χώρας, την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου ηχούν παραδοσιακοί ρυθμοί και τραγούδια, που καλούν μικρούς και μεγάλους για χορό και τρικούβερτο γλέντι με φαγητό και ποτό!

Αυλές και πλατείες ασβεστώνονται για να τοποθετηθούν συμμετρικά οι καρέκλες που θα μοιραστούν οι παρευρισκόμενοι, στήνονται τα ηχεία και τα μικρόφωνα, και καθαρίζονται οι σούβλες που θα ετοιμάσουν το λουκούλλειο ψητό δείπνο, την καθιερωμένη –συνήθως– γουρουνοπούλα που στριφογυρίζει παραπέρα από καλαμάκια σουβλάκια!

Πρώτα ανατέλλει ο Ήλιος και μετά το διαλύουν. Άλλωστε, αυτό θα είναι και το βασικό συστατικό μιας ακόμη επιτυχημένης συνεστίασης, που κατάφερε να προσελκύσει για άλλη μία φορά κοντά της μικρούς και μεγάλους, γεφυρώνοντας διαφορές, συμφιλιώνοντας όσους είχαν τσακωθεί και βοηθώντας τους ερωτοχτυπημένους να εκδηλωθούν.
Στροφή στην παράδοση ή μόδα; Η ουσία, ωστόσο, είναι μία. Δίπλα στους βαθιά θρησκευόμενους και τους επιδέξιους χορευτές συναντάμε όλο και περισσότερους νέους, αλλά και τουρίστες, που δεν κρύβουν τον ενθουσιασμό τους για το τελετουργικό, οι ρίζες του οποίου χάνονται στο παρελθόν.
Τα πανηγύρια της Παναγιάς ετοιμάζονται να στηθούν σε κάθε τόπο της Ελλάδας για να δοξάσουν το όνομά Της, ανήμερα τη μέρα που τιμούμε την Κοίμησή Της. Ο Δεκαπενταύγουστος πλησιάζει, και αυλές και πλατείες έχουν αρχίσει να ασβεστώνονται για να τοποθετηθούν συμμετρικά οι καρέκλες που θα μοιραστούν οι παρευρισκόμενοι, στήνονται τα ηχεία και τα μικρόφωνα για τους οργανοπαίχτες και τους τραγουδιστές, και καθαρίζονται οι σούβλες που θα ετοιμάσουν το λουκούλλειο ψητό δείπνο, την καθιερωμένη –συνήθως– γουρουνοπούλα που στριφογυρίζει παραπέρα από καλαμάκια σουβλάκια.
Και όλοι εκείνοι που δεν αντιστέκονται στον πειρασμό να συμμετέχουν στην όλη χαρά, φορούν τα καλύτερά τους ρούχα και παίρνουν το δρόμο για την εκκλησία όπου θα ανάψουν το κερί τους πριν σύρουν το χορό στο τρικούβερτο γλέντι με ποτό και φαγητό…
Φέτος, Τρίτη 15 Αυγούστου 2017 οι καμπάνες θα ηχούν ολημερίς, και στο κάλεσμά τους τα ήθη και έθιμά της σε κάθε γωνιά της χώρας συνεχίζονται από γενιά σε γενιά, προσπαθώντας να κρατηθούν στο χρόνο, δίνοντας συνάμα ιδιαίτερη «μαγεία» στις διακοπές των τυχερών του τρίτου μήνα του καλοκαιριού!
Ξακουστοί προορισμοί όπου συνδυάζεται η πίστη και η παράδοση μαζί με τη χαλάρωση είναι τα γύρω χωριά στα ακόλουθα νησιά…
Στην Τήνο χιλιάδες πιστοί συρρέουν για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας, στην Εκκλησία της Μεγαλόχαρης, την Ευαγγελίστρια, και να εναποθέσουν τα τάματά τους. Πολλοί θα ανεβούν γονατιστοί τα σκαλοπάτια μέχρι την Εικόνα, σαν ύστατο φόρο τιμής, ενώ η περιφορά του Επιταφίου Της γίνεται όπως τη Μεγάλη Παρασκευή, με όσους ακολουθούν να κρατούν αναμμένα κεριά.
Στην Πάρο λατρεύεται η Παναγιά η Εκατονταπυλιανή, ένας από τους αρχαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς, όπου η ομώνυμη εικόνα χρονολογείται από τον 17ο αιώνα. Ανήμερα στο λιμανάκι της Νάουσας η νύχτα γίνεται μέρα, όταν δεκάδες καΐκια προσεγγίζουν την προβλήτα με αναμμένα δαδιά και όλοι περιμένουν την κορύφωση, την άφιξη των «πειρατών» στο λιμάνι για την έναρξη της γιορτής με νησιωτικούς χορούς.
Στην Kεφαλονιά ο κόσμος συγκεντρώνεται στην αυλή της Iεράς Mονής της Παναγιάς της Φιδούς, στην περιοχή Mαρκόπουλου, για να δουν τα «φιδάκια της Παναγίας» που εμφανίζονται στο καμπαναριό. Λένε πως φέρνουν καλή τύχη στο νησί, και αν δεν δώσουν το «παρών» ο οιωνός είναι κακός, όπως έγινε, για παράδειγμα, τη χρονιά των μεγάλων σεισμών, μερικές δεκαετίες πριν.
Στο νησί της Πάτμου βυζαντινές καταβολές τηρούν οι μοναχοί στο ιστορικό Μοναστήρι της Αποκάλυψης, καθώς περιφέρουν τον χρυσοποίκιλτο Επιτάφιο της Παναγίας σε μεγαλοπρεπή πομπή στα σοκάκια.
Στη γραφική κωμόπολη της Λέσβου έχουμε την Παναγία της Αγιάσου. Η εικόνα Της, πλασμένη με κερί και μαστίχα, είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, και πολλοί από τους προσκυνητές, με αφετηρία την πόλη της Μυτιλήνης, περπατούν 25 χιλιόμετρα για να φθάσουν στον αυλόγυρο της Εκκλησίας, όπου και διανυκτερεύουν. Την ημέρα της γιορτής της Παναγίας, ύστερα από την καθιερωμένη λειτουργία, γίνεται η περιφορά της Εικόνας γύρω από το Ναό, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις φθάνουν στο αποκορύφωμά τους με τις μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού.
Η Παναγία Σουμελά αποτελεί το σύμβολο της ποντιακής πίστης και η ιστορική Εκκλησία βρίσκεται στις πλαγιές του Βερμίου, κοντά στο χωριό Καστανιά. Κτίστηκε το 1951 από τους πρόσφυγες του Πόντου, στη μνήμη της ιστορικής ομώνυμης Μονής, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο όρος Μελά, κοντά στην Τραπεζούντα. Και αυτή την εικόνα τη φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Μετά το απαραίτητο προσκύνημα στήνονται ποντιακοί χοροί μέχρι το πρωί, συνοδεία κρεατικών και άφθονου τσίπουρου μεταξύ άλλων.
Στη Σέριφο στήνονται γιορτές έξω από τα περισσότερα ξωκλήσια και μοναστήρια… στην Παναγιά στο Ράμο και τους Σκοπούς, ενώ η μεγαλύτερη συνεστίαση γίνεται στην Ξυλοπαναγιά γύρω από τη γέρικη ελιά στην πλατεία, στην αρχαιότερη εκκλησία του νησιού, στο χωριό Παναγιά. Το όνομα Ξυλοπαναγιά προέρχεται από τα «τσακώματα» με ξύλινες ράβδους μεταξύ των ανδρών για την κατάκτηση της ομορφότερης γυναίκας. Σύμφωνα με την παράδοση, όποιο ζευγάρι χόρευε πρώτο γύρω από την ελιά μπροστά στην Εκκλησία, θα παντρευόταν μέσα στο χρόνο. Σήμερα το έθιμο έχει σταματήσει, αλλά το πανηγύρι είναι από τα σημαντικότερα του νησιού και συγκεντρώνονται σχεδόν όλοι οι κάτοικοί του για γλέντι και χορό διάρκειας τριών ημερών… Επίσης αξιοσημείωτο είναι και το πανηγύρι της Παναγίας της Λιόμαντρας, κοντά στον μικρό ομώνυμο οικισμό, που γίνεται τέσσερις (!) φορές το χρόνο.
Για τους πιο ταξιδεμένους πάλι, που δεν τους φοβίζουν οι δυσκολίες της απόστασης και της πρόσβασης, υπάρχει το πανηγύρι της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Όλυμπο της Καρπάθου, το οποίο είναι από τα πιο κατανυκτικά. Αποκορύφωμα του παραδοσιακού εορτασμού είναι ο χορός που γίνεται στη μικρή πλατεία, μπροστά στην Εκκλησία της Παναγίας, με τους οργανοπαίκτες να παίζουν τον «κάτω χορό», αργόσυρτο και με σοβαρή διάθεση. Αρχικά, οι άντρες καθισμένοι στο τραπέζι και μ’ ένα κομμάτι βασιλικό στο πέτο, τραγουδούν και πίνουν, με τη συνοδεία λαούτου και λίρας. Στη συνέχεια, και καθώς πέφτει το σκοτάδι, ξεκινά ο χορός με τις τσαμπούνες να κρατούν τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Τότε, μπαίνουν σιγά-σιγά και οι γυναίκες ντυμένες με τις εκπληκτικές παραδοσιακές γιορτινές φορεσιές τους. Ο χορός, αργός και πάντα με σταθερό βήμα και κατανυκτική διάθεση, κρατά για ώρες, και η όλη ατμόσφαιρα είναι από τις ωραιότερες που μπορεί να βιώσει ο πιστός στα πανηγύρια του Αιγαίου.
Στο Ηράκλειο της Κρήτης οι κυριότεροι Ναοί της Κοιμήσεως είναι η Παναγίτσα στο Μασταμπά και η Παναγία Καμαριανή στη Ν. Αλικαρνασσό, ενώ οι μουσικές θα ηχήσουν όσο πέφτει το σκοτάδι και για το ναό της Παναγίας της Χαρακιανής, αλλά και για τον Ιερό Ναό της Παναγίας «Φανερωμένης» της Ενορίας Αγίου Νικολάου Αρχανών. Εορτάζει, επίσης, και ο Μητροπολιτικός Ναός της Μεγάλης Παναγίας στη Νεάπολη Λασιθίου. Αφιερωμένα στην Παναγία είναι και πολλά μοναστήρια. Μεταξύ αυτών, τα Μοναστήρια της Παλιανής, της Αγκαράθου, της Καλυβιανής, της Οδηγήτριας, η Μονή Κουδουμά, η Μονή Παντάσσας και η Μονή Κρουσταλένιας, η Αγία Μονή Βιάννου, καθώς και το Βυζαντινό της Παναγίας Γκουβερνιώτισσας.
Στη Δυτική Μακεδονία, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου, βγαίνουν στους δρόμους οι εντυπωσιακοί «καβαλάρηδες της Σιάτιστας» που ξεκινούν το πρωί για να προσκυνήσουν την εικόνα της Παναγίας στο «συνονόματο» Μοναστήρι που βρίσκεται στο Μικρόκαστρο. Το μεσημέρι οι παρέες των καβαλάρηδων (σ.σ.: το έθιμο έχει τις ρίζες του στα χρόνια της τουρκοκρατίας, όταν αποτελούσε μια ευκαιρία στους σκλαβωμένους να δείξουν τη λεβεντιά και τον πόθο τους για λευτεριά), με τα καταστόλιστα άλογα μπαίνουν επιβλητικά στη Σιάτιστα, και στην πλατεία της Χώρας τούς επισκέπτονται Αρχές και λαός, οπότε θα ξεκινήσουν το γλέντι και ο χορός στις πλατείες Χώρας, Γεράνειας και στη γειτονιά του Μπούνου, αλλά και στα σπίτια.
Στον Παλαιόπυργο Πωγωνίου, στα Ιωάννινα, κάθε χρόνο το μεγάλο πανηγύρι οργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού. Το μεσημέρι, μετά το φαγητό, το οποίο γίνεται στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας, ακολουθούν τα «ντολιά», ένα έθιμο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Κατά το έθιμο η εντολή (ντολή-ντολιά) δίνεται από τον «ντολή πασά» που ορίζεται κάποιος από τους μεγαλύτερους. Αυτός θα πάρει το ποτήρι του με το κρασί και θα το τσουγκρίσει μ’ έναν παρευρισκόμενο (κάποιο ξένο καλεσμένο, τον παπά κ.ά.). Θα πιει τρία ποτήρια ή τρεις φορές και θα τα αφιερώσει κάθε φορά και σε διάφορους ζητώντας από τους οργανοπαίκτες να παίξουν ένα τραγούδι. Ύστερα οι υπόλοιποι, με τη σειρά που ορίζει ο «ντολή πασάς», αφιερώνουν τις ευχές τους όπου θέλει ο καθένας ζητώντας και από ένα τραγούδι. Ένας και από τους σκοπούς αυτού του εθίμου ήταν να διαλύονται οι μικροπαρεξηγήσεις που είχαν δημιουργηθεί και να υπάρχει ομόνοια μεταξύ των χωριανών. Το βράδυ ακολουθεί παραδοσιακό πανηγύρι με τοπικές ενδυμασίες και πωγωνήσιους χορούς. Το γλέντι διαρκεί μέχρι τις πρωινές ώρες.
Τριήμερο γλέντι στήνεται και στα Ζαγοροχώρια. Σε χωριά όπως η Βίτσα και το Τσεπέλοβο δίνεται η ευκαιρία σε όλους για ατελείωτο γλέντι με παραδοσιακούς ηπειρώτικους χορούς, ειδικά τις δύο πρώτες ημέρες. Την τρίτη μέρα οι εορτασμοί είναι «κλειστοί» και έχουν πρόσβαση σ’ αυτούς μόνο οι ντόπιοι!
Φυσικά, τα προαναφερόμενα σημεία δεν είναι τα μοναδικά, αφού από τα βόρεια μέχρι τα νότια και από τα ανατολικά έως τα δυτικά της χώρας, την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου ηχούν παραδοσιακοί ρυθμοί.

Αν βρεθείτε, λοιπόν, στις Κυκλάδες, μπορείτε να πάτε:
* Στο Πανηγύρι της Παναγίας της Καστριανής στην Κέα.
* Στην Εκκλησία της Κοιμήσεως στη Φολέγανδρο.
* Στην Παναγία την Πανοχωριανή στην Αμοργό.
* Στην Παναγία τη Θαλασσινή της Άνδρου.
* Στο Πανηγύρι της Παναγιάς στη Σέριφο.
* Στο Φιλώτι της Νάξου.

Στα Δωδεκάνησα:
* Στην Πορταΐτισσα της Αστυπάλαιας.
* Στην Παναγία τη Σπηλιανή της Νισύρου.
* Στην Παναγία της Κάσου.
* Στο παλαιό σχολείο στο Χωριό της Χάλκης.

Στο Βορειοανατολικό Αιγαίο:
* Στο Χριστό Ραχών στην Ικαρία.
* Στην Πέτρα της Λέσβου.
* Στο Πυργί της Χίου.
* Στους Σπαθαραίους της Σάμου.

Στα Επτάνησα:
* Στην Πλατριθειά Ιθάκης.
* Στο Μαρκόπουλο και την Πάστρα της Κεφαλονιάς.
* Στις Καρουσάδες και τις Περουλάδες στην Κέρκυρα.
* Στο Σταυρό του Δήμου Αχιλλείων στην Κέρκυρα.

Στα ηπειρωτικά:
* Στο Τσεπέλοβο στην Τύμφη Ιωαννίνων.
* Στην Επισκοπή της Τεγέας στην Αρκαδία.
* Στη Βλάστη Κοζάνης, για να μάθετε να χορεύετε τον «τρανό», και στα Θεοδώριανα Άρτας, για να μυηθείτε στον «διπλοκάγκελο».

Είμαστε σίγουροι ότι η πλειονότητα των αναγνωστών θα προτιμήσει το πανηγύρι του δικού της χωριού, αλλά, όπως και να ’χει, μία είναι η ευχή μας: «Άντε και Καλή Παναγιά να έχουμε, με υγεία και του χρόνου!».

Η βιογραφία του Κ. Μήτση