Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Χρόνιος πόνος: ο πόνος που τροφοδοτείται από την προσοχή μας; – Ειρήνη Κρυσταλλίδου

Όλοι έχουμε βιώσει και γνωρίζουμε πόσο δυσάρεστο είναι να ζούμε με πόνο. Αυτό, όμως, που πολλές φορές δεν ξέρουμε είναι πώς να τον διαχειριστούμε. Προσπαθούμε να τον αποφύγουμε, αλλά δεν το κάνουμε πάντα με τον πλέον κατάλληλο τρόπο. Εμμένουμε περισσότερο στην προσπάθεια να τον αποφύγουμε και δεν δαπανούμε καθόλου ενέργεια και προσπάθεια για να τον διαχειριστούμε όταν αυτός εμφανιστεί.
Σήμερα, γνωρίζουμε ότι πολλοί τύποι πόνου παράγονται από τον εγκέφαλο, ανεξάρτητα από το ποιο μέρος του σώματος είναι τραυματισμένο. Αυτό συμβαίνει γιατί ο εγκέφαλος είναι μια κεντρική υποδοχή που χειρίζεται τον πόνο.
Ο οξύς πόνος προκαλείται από βλάβες στους ιστούς, και συνήθως διαρκεί μερικές εβδομάδες ή ακόμη και μερικούς μήνες. Αλλά όταν ο πόνος συνεχίζεται και μετά την επούλωση, γίνεται επίμονος ή χρόνιος. Ο εγκέφαλος συνεχίζει να προκαλεί πόνο ακόμα και όταν το σώμα θεραπεύεται. Τότε γίνεται πολύ πιο πολύπλοκος. Το άτομο αισθάνεται ότι δεν έχει αναρρώσει ακόμη, αν και δεν υπάρχουν φυσικές εξηγήσεις για τον πόνο. Ο λόγος είναι ότι το εξαιρετικά ευαίσθητο νευρικό μας σύστημα συνεχίζει να αντιδρά.
Εάν γενικά ο πόνος είναι ένα άσχημο αίσθημα, ο χρόνιος πόνος στην ουσία σε κατακλύζει, σε νεκρώνει και σε «δεσμεύει» από την ίδια τη ζωή. Αισθάνεσαι ανήμπορος και ανίκανος να ζήσεις μια ήρεμη καθημερινή ζωή, όσο και να ανταποκριθείς στις προκλήσεις της. Αναπτύσσεις αισθήματα ζήλιας για τον περίγυρό σου που ζει φυσιολογικά, νιώθεις έντονο θυμό και αισθάνεσαι ότι οι άνθρωποί σου δεν μπορούν να σε καταλάβουν. Φράσεις όπως «όλα είναι στο μυαλό σου», ή «εσύ φαντάζεσαι τον πόνο» αποτελούν αφορμή να αισθάνεσαι την απόσταση ανάμεσα σε εσένα και τους γύρω σου ακόμη μεγαλύτερη. Ο γενικευμένος θυμός που υπάρχει, συχνά στρέφεται ακόμη και προς τον εαυτό σου, καθώς πολλές φορές δεν μπορείς να ανταποκριθείς λόγω του πόνου.
Σχετικά με το χρόνιο πόνο, αυτό που πρέπει να διευκρινιστεί είναι ότι είναι υπαρκτός και δεν αποτελεί κατασκεύασμα της φαντασίας μας. Για να το επεξηγήσουμε περισσότερο, μιλάμε για μια νευρολογική διαδικασία που καθορίζει τις αντιδράσεις μας. Στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου οι επιλογές γίνονται περιορισμένες. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα πολλά που μπορεί να κάνει κάποιος.
Δύο νέες μελέτες, μία που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Οκτώβριο, και η άλλη που δημοσιεύθηκε στις αρχές του 2018, επιβεβαιώνουν, μέσω της απεικόνισης του εγκεφάλου και άλλων τεχνικών, ότι ο πόνος που επιμένει πολύ καιρό έπειτα από τραύμα που επουλώνεται, αποτελεί μια μαθημένη αντίδραση και μπορεί να αποσβεστεί μέσω μιας ποικιλίας μη ιατρικών παρεμβάσεων. Μάλιστα, ο Yoshino και οι συνεργάτες στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Hiroshima παρατήρησαν, μέσω νευροαπεικονιστικών τεχνικών, μια ιδιαίτερα υψηλή δραστηριότητα σε περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ενσυνείδητη εστίαση της προσοχής στους ασθενείς με χρόνιους πόνους, σε σχέση με ανθρώπους που δεν είχαν πόνους. Αυτό το εύρημα οδήγησε τους ερευνητές να υποθέσουν ότι η ενσυνείδητη εστίαση της προσοχής των ασθενών στο πόνο ή στον επικείμενο πόνο, ουσιαστικά ενεργοποιεί τις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την αίσθηση του πόνου.
Η εμπειρία του πόνου μπορεί να ιδωθεί ως κλασική εξαρτημένη αντίδραση. Έτσι, εάν ήταν δυνατόν να σταματήσουν οι πάσχοντες από χρόνιο πόνο να επικεντρώνουν την προσοχή τους στον πόνο και στις αναμνήσεις τους για τον τραυματισμό που προκάλεσε αρχικά τον πόνο, η σύζευξη αυτών των σκέψεων και αναμνήσεων με την εμπειρία του πόνου θα τελείωνε, και η μαθησιακή απάντηση (πόνος) θα μπορούσε να μειωθεί, έως και να εξαφανιστεί (όπως και στο πείραμα με τα σκυλιά του Pavlov).
Προκειμένου να επιτευχθεί η απόσβεση της αντίδρασης του «μαθημένου» πόνου ο Yoshino πραγματοποίησε για 12 εβδομάδες Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), στην οποία οι ασθενείς έμαθαν να ελέγχουν τις σκέψεις τους και να μειώνουν το επίπεδο διέγερσής τους και του άγχους που σχετίζεται με τον πόνο. Το χαμηλό άγχος οδηγεί σε χαμηλότερη διέγερση και στρες, που με τη σειρά του οδηγεί σε χαμηλότερο πόνο. Τα ευρήματα από τις νέες νευροαπεικονίσεις των ασθενών με πόνο άρχισαν να μοιάζουν πολύ περισσότερο με εκείνες των υγιών ατόμων, αποδεικνύοντας ότι η CBT είχε «επαναπογραμματίσει» τους εγκεφάλους των ασθενών με τον πόνο, εξαλείφοντας ή εξασθενίζοντας τις κόκκινες «μαθησιακές» διαδρομές του πόνου.
Πέρα, όμως, από τη στοχευμένη παρέμβαση κομβικός παράγοντας για τη διαχείριση του χρόνιου πόνου αποτελεί και η αλλαγή της καθημερινότητας του ασθενή. Ακούμε καθημερινά από πολλούς, όχι απαραιτήτως ψυχολόγους, να λένε «άλλαξε τον τρόπο ζωής σου». Αυτή η απλή φράση αποτελεί επιστέγασμα όλων των ψυχολογικών θεωριών του κόσμου. Εδώ, βέβαια, ως ψυχολόγος θα πρόσθετα ένα μικρό, αλλά σπουδαίο ενδιάμεσο βήμα για να επέλθει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Άλλαξε τη ζωή σου, και κατ’ επέκταση τον εαυτό σου, αφού πρώτα τον αποδεχθείς ακριβώς όπως είναι. Ναι, σωστά το διάβασες! Μέσα από αυτό το παράδοξο θα επέλθει η αλλαγή. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν πρέπει να υιοθετήσεις τη στάση ενός επικριτικού γονέα απέναντι στον εαυτό σου όταν, λόγω πόνου, δεν μπορείς να ανταποκριθείς έτσι όπως θα ήθελες. Αγκάλιασε τον εαυτό σου, αγάπησέ τον. Γίνε ο τρυφερός γονιός που κάθε φορά που το παιδί του δεν τα καταφέρνει, το αγκαλιάζει, του σκουπίζει τα δάκρυα και το εμψυχώνει για έναν άλλο, πιο εφικτό, στόχο. Συνειδητοποίησε ότι είναι «ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ» να είσαι αδύναμος και να μην τα καταφέρνεις πάντα, και κάπως έτσι η αλλαγή θα επέλθει φυσικά.

Η βιογραφία του Κ. Μήτση