Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Αυτοφωτογράφιση: μόδα ή μια ψυχική διαταραχή; – Ειρήνη Κρυσταλλίδου

Σε μια εποχή που η καθημερινότητά μας κατακλύζεται από τη χρήση της τεχνολογίας η ενασχόλησή μας με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την αυτοπροβολή ή αυτοπαρουσίασή μας μοιάζει «φυσιολογική». Οι περισσότεροι από εμάς φωτογραφίζουμε τον εαυτό μας, και αργότερα, ή ακόμη και την ίδια στιγμή, μοιραζόμαστε τις φωτογραφίες μας με τους διαδικτυακούς μας «φίλους». Πόσο αθώα είναι αυτή μας η ενασχόληση; Έρευνα κατέδειξε τη σύνδεση ανεβάσματος selfie με σημαντική βελτίωση στη διάθεσή μας. Πίσω από μια τέτοια συμπεριφορά μήπως κρύβονται βαθύτεροι ψυχολογικοί παράγοντες που την ενισχύουν;
Το 2014 αναφέρθηκε για πρώτη φορά ο όρος «selfitis» ως μία δυνητική μορφή ψυχικής διαταραχής που θα μπορούσε να ενταχθεί ακόμη και στο DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Βλέποντας τη λέξη, εύκολα μπορούμε να αντιληφθούμε τι μπορεί να περιγράφει. Αναφέρεται στην ψυχαναγκαστικού τύπου επιθυμία του ατόμου για λήψη φωτογραφιών του εαυτού του, ή ακόμη και μαζί με άλλα άτομα, και στη συνέχεια το ανέβασμα αυτών στα κοινωνικά δίκτυα. Μάλιστα, καθορίστηκε και το επίπεδο σοβαρότητας της κατάστασης με βάση τον αριθμό των λήψεων σε οριακή διαταραχή (το άτομο τραβάει το λιγότερο τρεις selfies την ημέρα, χωρίς όμως να τις κοινοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα, οξεία διαταραχή (το άτομο τραβάει το λιγότερο τρεις selfies την ημέρα και τις κοινοποιεί στα κοινωνικά δίκτυα), και σε χρόνια (το άτομο έχει ανεξέλεγκτη επιθυμία να τραβάει selfies στη διάρκεια της ημέρας και κοινοποιεί περισσότερες από έξι στα κοινωνικά δίκτυα).
Η γέννηση του όρου «selfitis», ακόμη και αν δεν βασίστηκε σε επιστημονικά ερευνητικά δεδομένα, γρήγορα προκάλεσε το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Μια σημαντική προσπάθεια καταγράφηκε από τους Balakrishnan και Griffiths τους τελευταίους μήνες του 2017. Η έρευνά τους πραγματοποιήθηκε στην Ινδία, καθώς είναι η χώρα με τους περισσότερους χρήστες Facebook. Επιπλέον, άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι στην Ινδία σημειώθηκαν οι περισσότεροι θάνατοι, σε σχέση με άλλες χώρες, σε άτομα που προσπαθούσαν να φωτογραφήσουν τον εαυτό τους , 76 σε ένα σύνολο 127 παγκοσμίως. Το δείγμα της έρευνας αποτελούσαν 400 Ινδοί μαθητές και στόχος της ήταν να εντοπιστούν οι παράγοντες που σχετίζονται με την εκδήλωση «selfitis».
Η έρευνα χρησιμοποίησε ως μέθοδο την ομάδα εστίασης (Focus Group), και από τα αποτελέσματά της κατασκευάστηκε το πρώτο διαγνωστικό εργαλείο, η Selfitis Behaviour Scale, με την οποία μπορεί να καθοριστεί το επίπεδο της selfitis που εμφανίζει ένα άτομο. Η εν λόγω κλίμακα είναι πενταβάθμια και οι απαντήσεις στις δηλώσεις κυμαίνονται από το 1, «Διαφωνώ κάθετα», έως το 5, «Συμφωνώ εντελώς». Οι δηλώσεις που περιέχει η κλίμακα εστιάζουν σε μια σειρά έξι παραγόντων που διαφάνηκε ότι σχετίζονται με την εκδήλωση της συγκεκριμένης συμπεριφοράς. Παράδειγμα αυτών των δηλώσεων είναι: «Μειώνεται το άγχος μου όταν βγάζω selfie», «βγάζοντας διάφορες selfies ενισχύω το κοινωνικό μου status», «νιώθω πιο κοινωνικός όταν ανεβάζω μια selfie στα κοινωνικά δίκτυα», «βιώνω μεγαλύτερη αποδοχή από την ομάδα συνομήλικων μου όταν βγάζω μια selfie και την ανεβάζω στα social media».
Σύμφωνα με την έρευνα, τα άτομα που εμφανίζουν «selfitis» είναι άτομα που έχουν έντονα στοιχεία κοινωνικού ανταγωνισμού. Δηλαδή, αισθάνονται την ανάγκη να βγάζουν φωτογραφίες για να συγκεντρώνουν περισσότερα likes από φίλους τους. Στο πλαίσιο αυτό, χρησιμοποιούν τη δημιουργικότητά τους προκειμένου να βγάζουν πρωτότυπες φωτογραφίες. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα άτομα αυτά έχουν την ανάγκη να προσελκύουν την προσοχή των άλλων και προσπαθούν να το πετύχουν μέσα από το ανέβασμα selfies, γεγονός που συνδέεται από έλλειψη αυτοπεποίθησης και πίστης στον εαυτό τους.
Τέλος, χαρακτηριστικό των ανθρώπων με αυτή την τάση είναι η επιθυμία τους να «ταιριάξουν» με τους γύρω τους, να ακολουθήσουν τις κοινωνικές νόρμες των ομάδων που εντάσσονται, να επιδείξουν, δηλαδή, κοινωνική συμμόρφωση. Η τεχνολογία βοηθά τα άτομα να δημιουργήσουν επίσημες και ανεπίσημες ομάδες χρησιμοποιώντας διάφορα ψηφιακά εργαλεία. Οποιαδήποτε πλατφόρμα κοινωνικών δικτύων έχει τα μέσα για να διευκολύνει τους χρήστες να δημιουργούν ομάδες και να προτείνουν κάτι για να ακολουθήσουν. Μέσα από αυτό, τα άτομα αποκτούν το αίσθημα του «ανήκειν» στην ομάδα, με αποτέλεσμα να αισθάνονται την ανάγκη να συμμορφώνονται με αυτήν. Αυτή η ανάγκη φαίνεται ότι είναι πολύ πιο έντονη στα άτομα που είναι «εθισμένα» στις selfies.
Με ή χωρίς όνομα, η «selfitis» αποτελεί μια υπαρκτή οντότητα. Το εάν θα χαρακτηριστεί στο άμεσο μέλλον ψυχική διαταραχή έχει μικρή σημασία. Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι για τον καθένα μας διαταραχή αποτελεί οτιδήποτε του στερεί τη λειτουργικότητά του και τη δυνατότητα να ανταπεξέλθει στις καθημερινές του δραστηριότητες. Όταν, λοιπόν, αντιληφθούμε κάτι τέτοιο, το αλλάζουμε προτού γίνει μια μόνιμη νοσηρή κατάσταση.

Η βιογραφία του Κ. Μήτση