Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Ένα μέλλον χωρίς μετρητά

Για περισσότερα από 3.000 χρόνια, όταν οι άνθρωποι μιλούσαν για τα χρήματα είχαν στο μυαλό τους τα μετρητά. Από την αγορά του φαγητού για το μεσημέρι μέχρι την παραγγελία της μπίρας για το βράδυ, οι συναλλαγές των ανθρώπων σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης περιλάμβαναν το θρόισμα των χαρτονομισμάτων και το θόρυβο από το μέταλλο.

Τ ην τελευταία 10ετία, ωστόσο, οι ψηφιακές πληρωμές πήραν κεφάλι έναντι των συναλλαγών με μετρητά. Μια πλαστική κάρτα στο ταμείο ή η ακόμα πιο απλή χρήση του κινητού τηλέφωνου κατέστησαν σταδιακά, αλλά σταθερά, τις πρώτες περισσότερο εύκολες, γρήγορες και ασφαλείς. Αυτή η επανάσταση, όπως τη χαρακτηρίζει σχετικό άρθρο του περιοδικού «Economist», απειλεί τώρα να καταστήσει τα μετρητά είδος προς εξαφάνιση σε αρκετές πλούσιες χώρες. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να κάνει την Οικονομία περισσότερο αποτελεσματική, ωστόσο δημιουργεί νέα προβλήματα που μπορούν να δυσκολέψουν τη μετάβαση. Για του λόγου το ασφαλές, οι χώρες εγκαταλείπουν τα μετρητά σε διαφορετικές ταχύτητες. Στη Σουηδία για παράδειγμα, οι συναλλαγές με μετρητά μειώθηκαν κατά 80% τα τελευταία δέκα χρόνια. Η Βρετανία, ωστόσο, αν και χαρακτηρίζεται ως η Νέα Υόρκη της Ευρώπης βρίσκεται περίπου 6 χρόνια πίσω στη σχετική μετάβαση από τις σκανδιναβικές χώρες, ενώ και οι ίδιες οι ΗΠΑ ακολουθούν και δεν προηγούνται του παραδοσιακού τους συμμάχου. Εκτός του ανεπτυγμένου κόσμου το χρήμα παραμένει ο βασιλιάς. Πεθαίνει, όμως, και εκεί, απλά με πιο αργούς ρυθμούς, αφενός γιατί η αυξανόμενη ζήτηση από τους νεότερους καταναλωτές ωθεί στη χρήση συστημάτων που αφορούν την ψηφιακή εποχή τους, ενώ οι προμηθευτές τους, δηλαδή οι τράπεζες, οι τεχνολογικές εταιρίες και οι εταιρίες τηλεπικοινωνιών αναπτύσσουν ταχύτατα μεθόδους πληρωμών που δεν έχουν καμιά σχέση με την τσέπη των πολιτών. Η αλήθεια είναι ότι μια Οικονομία χωρίς μετρητά είναι εξαιρετικά νέα. Και αυτό, γιατί τα μετρητά είναι αναποτελεσματικά. Στις πλούσιες χώρες η κοπή, η διαλογή, η αποθήκευση και η διανομή τους υπολογίζεται ότι φτάνει σε κόστος το 0,5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, τα κέρδη είναι πολύ περισσότερα αφού ο περιορισμός τους στις συναλλαγές, και τους κλέφτες κρατάει μακριά και τη φοροδιαφυγή εμποδίζει. Επίσης, κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια πιστωτική ιστορία, που διευκολύνει το δανεισμό των καταναλωτών. Κέρδος χωρίς απώλειες δεν υπάρχει. Σαφώς και τα ηλεκτρονικά συστήματα είναι ευάλωτα σε τεχνολογικές αποτυχίες, προβλήματα λειτουργίας, αλλά και κυβερνοεπιθέσεις. Σε μια Οικονομία χωρίς μετρητά οι ηλικιωμένοι άνθρωποι θα βγουν σε μεγάλο ποσοστό εκτός, ενώ και οι κυβερνήσεις θα είναι σε θέση να παρακολουθούν την καταναλωτική δραστηριότητα των πολιτών. Ως εκ τούτου, για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων οι θεραπείες είναι τρεις. Πρώτον, οι κυβερνήσεις πρέπει να διασφαλίσουν ότι το μονοπώλιο των κεντρικών τραπεζών στα χαρτονομίσματα και τα κέρματα δεν θα αντικατασταθεί από ιδιωτικά μονοπώλια για το ψηφιακό χρήμα. Αντί να επιτραπεί σε μερικές εταιρίες πιστωτικών καρτών να έχουν τον πρώτο λόγο, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι το δίκτυο των πληρωμών θα είναι ανοιχτό σε πολλές ψηφιακές εταιρίες που θα μπορούν να δημιουργούν πάνω του επιπλέον υπηρεσίες. Επίσης, οι τράπεζες θα πρέπει να πιεστούν να προσφέρουν φτηνές, άμεσες ψηφιακές μεταφορές από τράπεζα σε τράπεζα, όπως γίνεται ήδη στη Σουηδία και την Ολλανδία. Ο ανταγωνισμός θα πρέπει να κρατά τις τιμές χαμηλές, ώστε όλοι πολίτες να έχουν πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες. Δεύτερο και εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι οι τράπεζες θα πρέπει να κρατούν τα στοιχεία των πελατών τους μυστικά, ώστε η διοχέτευση του χρήματος να παραμένει ανώνυμη. Ο τρίτος και τελευταίος τρόπος αντιμετώπισης των προβλημάτων που προκύπτουν στη διαδρομή για ένα μέλλον χωρίς μετρητά είναι όλα τα σχετικά βήματα να γίνουν σταδιακά. Και αυτό, γιατί μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο οι κυβερνήσεις θα έχουν το χρονικό περιθώριο να βοηθήσουν τους φτωχότερους πολίτες να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς, να εκπαιδεύσουν τους ηλικιωμένους στις ψηφιακές συναλλαγές και να καταστήσουν τις τελευταίες εφικτές ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες γωνιές κάθε χώρας.

Συντάκτης

Η βιογραφία του Κ. Μήτση

Social life με την Τίνα