Ελλάδα

Πολιτική

Οικονομία

Επιχειρήσεις

Εκκλησία

Υγεία

Αυτοκίνητο

Το άρθρο της ημέρας

Άρθρογραφία

Συνεντεύξεις

Social Life με την Τίνα

Δείξε μου τον φίλο σου… να σου πω ποιος είσαι; – Ειρήνη Κρυσταλλίδου

Συνήθως οι παροιμίες και οι λαϊκές θυμοσοφίες περιέχουν μια καλά κρυμμένη γνώση που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Τείνουμε να είμαστε όμοιοι με τους φίλους μας. Αυτή η υπόθεση υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια, από τον Αριστοτέλη μέχρι τους απλούς ανθρώπους που το διατύπωσαν με την παροιμία: «Δείξε μου τον φίλο σου, να σου πω ποιος είσαι». Οι επιστήμονες στην προσπάθειά τους να το τεκμηριώσουν, διεξήγαγαν μια σειρά ερευνών. Η προσπάθεια αυτή απέδειξε ότι οι κοινωνικοί δεσμοί, σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο, είναι σφυρηλατημένοι μεταξύ ατόμων της ίδιας ηλικίας, του ίδιου φύλου και της ίδιας εθνότητας. Πράγματι, μια σειρά στοιχειών υποδηλώνουν ότι η τάση για σύνδεση με όμοια άτομα (homophily) είναι μια αρχαία οργανωτική αρχή, και ίσως η πιο ισχυρή εμπειρική κανονικότητα της ανθρώπινης κοινωνικότητας. Παρά τις πιέσεις να κατανεμηθεί η εργασία και να οργανωθεί με τρόπο συμπληρωματικό στις ανάγκες και στους ρόλους μέσα στα είδη των κοινωνικών ομάδων στις οποίες οι άνθρωποι εξελίχθηκαν, οι κοινωνικοί δεσμοί σε μικρές ζώνες κυνηγών-συλλεκτών αντανακλούν ομοιότητες, παρά διαφορές, σε ένα εύρος χαρακτηριστικών, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του βάρους, του σωματικού λίπους, της δύναμης χειρός.
Πριν από αρκετά χρόνια, διαφάνηκε από έρευνα ότι μοιάζουμε με τους φίλους μας σε ένα γενετικό επίπεδο, όμοιο με αυτό που μοιάζουμε με τους μακρινούς μας ξαδέλφους. Και τώρα υπάρχουν νέα στοιχεία που επεκτείνουν την ομοιότητα σε επίπεδο διανοητικών αντιδράσεων. Η ομοιότητα μεταξύ φίλων συνδέεται και στο πώς οι εγκέφαλοί μας επεξεργάζονται τον κόσμο, πως τον αντιλαμβάνονται και τον νοηματοδοτούν. Άνθρωποι που είναι φίλοι φαίνεται ότι μοιράζονται κοινό τρόπο αντίληψης του κόσμου.
Η πρώτη από αυτού του είδους τις αναφορές αποκάλυψε ότι παρόμοιες νευρικές αντιδράσεις στους εγκέφαλους σε ανθρώπους που παρακολουθούσαν ταινίες, προέβλεπαν φιλίες. Με άλλα λόγια, με βάση μόνο τα πρότυπα των αντιδράσεων του εγκεφάλου οι επιστήμονες θα μπορούσαν να μαντέψουν ποιοι συμμετέχοντες στη μελέτη τους ήταν φίλοι και ποιοι όχι. Όσο πιο μακριά σε ένα κοινωνικό δίκτυο ήταν δύο άτομα, τόσο λιγότερο όμοιες ήταν οι εγκεφαλικές αντιδράσεις τους. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «είμαστε εξαιρετικά όμοιοι με τους φίλους μας στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε και ανταποκρινόμαστε στον κόσμο γύρω μας».
Η Carolyn Parkinson, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, και οι συνεργάτες της στο Dartmouth College διεξήγαγαν μια παρόμοια μελέτη. Πρώτον, εφάρμοσαν ανάλυση κοινωνικών δικτύων σε όλα τα μέλη ενός προγράμματος αποφοίτων (279 συνολικά), για να επεξεργαστούν τις σχέσεις του κάθε μαθητή με κάθε άλλο συμμαθητή του, και, στη συνέχεια, έβαλαν 42 μέλη σε λειτουργική μηχανή απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (Functional Magnetic Resonance Imaging). Κατά τη διάρκεια της μελέτης fMRI, οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν μια συλλογή βίντεο κλιπ τα οποία σχεδιάστηκαν για να γοητεύουν και να προκαλούν μια ποικιλία απαντήσεων. Επειδή κάθε άτομο είδε τα ίδια κλιπ με την ίδια σειρά, οι τυχόν διαφορές στις αντιδράσεις του εγκεφάλου θεωρήθηκαν ότι είναι το αποτέλεσμα διαφορών στην προσωπικότητα ή την προοπτική του κάθε ατόμου.
Η Parkinson εξεπλάγην για το πόσο ξεκάθαρα ήταν τα αποτελέσματα. Αυτό που διαφάνηκε ήταν ότι στους ανθρώπους που ήταν κοντά σε επίπεδο κοινωνικού δικτύου, ενεργοποιούνταν παρόμοιες περιοχές στον εγκέφαλο με παρόμοια σειρά ενεργοποίησης κατά την παρακολούθηση των βίντεο. «Βρήκαμε πολύ έντονες ομοιότητες σε περιοχές που εμπλέκονται σε πράγματα όπως το πώς ο καθένας εστιάζει την προσοχή σου», αναφέρει η Parkinson. «Οι φίλοι έτειναν να δίνουν προσοχή στα ίδια μέρη του βίντεο ή να αναπτύσσουν την προσοχή τους με παρόμοιο τρόπο».
Αυτή η μελέτη αποτελεί ορόσημο, καθώς ήταν η πρώτη φορά που είχε δοκιμαστεί μια τέτοια τεχνική ως «απόδειξη της υπόθεσης». Βέβαια, μέσα από την απόδειξη αυτή αρχίζει να γεννιέται μια σειρά άλλων σημαντικών ερωτημάτων: Τι προηγείται; Είναι άτομα με παρόμοια πρότυπα νευρικής αντίδρασης που σχετίζονται μεταξύ τους; Ή μήπως αλλάζουν οι νευρικές τους απαντήσεις επειδή είναι φίλοι και ξοδεύουν χρόνο μαζί, αλληλοεπηρρεάζονται και συνδιαμορφώνονται;
Όσον αφορά τη σημασία αυτών των ευρημάτων, σύμφωνα με την Parkinson, «υπάρχουν πλεονεκτήματα στο να περιβάλλεις τον εαυτό σου με παρόμοιους άλλους». Δυνητικά, καθώς οι άνθρωποι μοιράζονται παρόμοιους στόχους, υποθέσεις και εμπειρίες προωθείται η συνοχή, η ενσυναίσθηση και η συλλογική δράση. Μέσα από την ενίσχυση της συνοχής η ομάδα γίνεται ισχυρότερη και ικανή να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε αντιξοότητα θα μπορούσε να πλήξει την ύπαρξή της. Η ομοιότητα μεταξύ φίλων λοιπόν, επιτελεί και μία εξελικτική λειτουργία: αυξάνει τη συνοχή της σχέσης, κάνοντάς την πιο ισχυρή και αυξάνοντας τις πιθανότητες διατήρησής της.
Τελικά θα λέγαμε: Δείξε μου τον φίλο σου, να σου πω… πώς αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο!!!

Η βιογραφία του Κ. Μήτση

Social life με την Τίνα