Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί μία από τις σοβαρότερες, αν όχι τη σοβαρότερη καρδιοπάθεια. Στην προκειμένη περίπτωση, η καρδιά δεν μπορεί να επιτελέσει σωστά το έργο της, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μεγάλο πρόβλημα στη λειτουργία των διαφόρων οργάνων του σώματος.

Μιλώντας αποκλειστικά στη «Βραδυνή της Κυριακής», ο Καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής του ΠΓΝ Λάρισας, Φίλιππος Τρυποσκιάδης, αναλύει τη συγκεκριμένη καρδιοπάθεια, από την οποία πάσχουν περίπου 15.000.000 Ευρωπαίοι. Παράλληλα, ο διακεκριμένος ιατρός υπογραμμίζει πως οι πάσχοντες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στα πλαίσια της πανδημίας του κορωνοϊού, καθώς είναι ευαίσθητοι στο νέο ιό, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει αφαιρέσει τη ζωή σε περισσότερους από 600.000 ανθρώπους παγκοσμίως.

Φίλιππος Τρυποσκιάδης

Τι είναι η καρδιακή ανεπάρκεια;                                                                                                                    

Η δουλειά της καρδιάς, η οποία είναι μια αντλία, είναι να τροφοδοτεί τους ιστούς και τα όργανα του σώματος με αίμα. Σε αυτό περιέχονται οι θρεπτικές ουσίες και το οξυγόνο που χρειάζονται για να λειτουργούν απρόσκοπτα. Καρδιακή ανεπάρκεια είναι η αδυναμία της καρδιάς να επιτελέσει το έργο της, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μεγάλο πρόβλημα στη λειτουργία των διαφόρων οργάνων.

Πόσο συχνή και πόσο σοβαρή είναι;                 

Πρόκειται για ένα μείζον ιατροκοινωνικό πρόβλημα. Υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη 15.000.000 άτομα πάσχουν από τη συγκεκριμένη πάθηση, η οποία είναι το συχνότερο αίτιο εισαγωγής στο νοσοκομείο σε ηλικιωμένα άτομα άνω των 65 ετών. Δυστυχώς, από τα τρία άτομα που εισάγονται στο νοσοκομείο, το ένα δεν θα επιβιώσει το επόμενο έτος. Η πρόγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας είναι χειρότερη από πολλές μορφές καρκίνου.

Πώς δημιουργείται;

Η δημιουργία της είναι πολύπλοκη. Σε ορισμένες περιπτώσεις οφείλεται στη μακροχρόνια επίδραση διαφόρων βλαπτικών παραγόντων. Για παράδειγμα, ένα συχνό αίτιο είναι η χρόνια αρρύθμιστη υπέρταση. Αν κάποιος έχει αυξημένη πίεση για πολλά χρόνια, την οποία είτε την αγνοεί, είτε δεν τη ρυθμίζει καλά, αυτό μετά από πολλά χρόνια κουράζει την καρδιά και προκαλεί καρδιακή ανεπάρκεια. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με τη στεφανιαία νόσο (η πάθηση που βουλώνει τα αγγεία της καρδιάς), τις παθήσεις των καρδιακών βαλβίδων και τη χρόνια κατάχρηση αλκοόλης. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις που εμφανίζεται απότομα και αυτό μπορεί να συμβεί όταν η καρδιά πάθει ξαφνικά μια πολύ μεγάλη ζημιά, όπως για παράδειγμα μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου ή μετά από μία κεραυνοβόλο καρδιακή λοίμωξη  (π.χ. κεραυνοβόλος μυοκαρδίτιδα). Άρα, υπάρχουν περιπτώσεις που για να δημιουργηθεί η συγκεκριμένη πάθηση απαιτείται η μακροχρόνια δράση βλαπτικών παραγόντων (χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια), ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί οξέως όταν ένας βλαπτικός παράγοντας προκαλέσει απότομα μια μεγάλη καταστροφή της καρδιάς (οξεία καρδιακή ανεπάρκεια). 

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Όταν η καρδιά είναι αδύνατη, συμβαίνουν δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι δεν μπορεί να στείλει το αίμα στα όργανα. Το δεύτερο είναι ότι το αίμα λιμνάζει πίσω από την καρδιά. Οι κλινικές εκδηλώσεις που εμφανίζονται έχουν σχέση και με τους δύο παράγοντες που προαναφέρθηκαν. Το γεγονός ότι η καρδιά δεν μπορεί να στείλει αίμα στα όργανα και ειδικά στους περιφερικούς μύες, προκαλεί κόπωση. Η λίμναση του αίματος στους πνεύμονες προκαλεί δύσπνοια, η οποία είναι ένα συχνό εύρημα στην καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ η λίμναση του αίματος στις περιφερικές φλέβες προκαλεί οιδήματα (πρήξιμο) στα πόδια και μερικές φορές συλλογή υγρού στην κοιλιά που λέγεται ασκίτης.

Ποιες ηλικιακές ομάδες προσβάλλει;

Όπως ειπώθηκε και προηγουμένως, είναι το πρώτο αίτιο εισαγωγής στο νοσοκομείο στους ηλικιωμένους. Γενικά είναι μία πάθηση, η οποία προσβάλλει τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μέσος όρος ηλικίας των ευρωπαϊκών πληθυσμών θα αυξηθεί σημαντικά στο εγγύς μέλλον, αναμένεται μία μεγάλη αύξηση του αριθμού των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.

Έχει σχέση με την κληρονομικότητα;

Υπάρχουν ορισμένες παθήσεις που προκαλούν αδυναμία στην καρδιά, οι οποίες έχουν άμεση σχέση με την κληρονομικότητα. Αυτές λέγονται μυοκαρδιοπάθειες και είναι παθήσεις, στις οποίες ο μυς της καρδιάς χαλάει από παθολογικά γονίδια. Αυτά είτε τα κληρονομούμε από τους γονείς μας, είτε δημιουργούνται αυτόματα (μετάλλαξη). Ωστόσο, σε γενικές γραμμές έχει αποδειχθεί ότι και χωρίς να υπάρχει πρόβλημα σε κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο, εάν ένας γονέας έχει εμφανίσει καρδιακή ανεπάρκεια, η πιθανότητα ενός παιδιού μελλοντικά να εμφανίσει τη συγκεκριμένη πάθηση είναι μεγαλύτερη από την πιθανότητα ενός παιδιού του οποίου οι γονείς δεν είχαν ποτέ καρδιακή ανεπάρκεια.

Υπάρχει θεραπεία;

Η θεραπεία της έχει δύο μεγάλους στόχους. Ο ένας είναι να ανακουφιστεί ο ασθενής διότι, όπως αντιλαμβάνεστε, η ζωή με τη δύσπνοια, την κόπωση και τα πρηξίματα δεν είναι καθόλου ευχάριστη. Αυτό συνήθως επιτυγχάνεται με φάρμακα, τα οποία αποβάλλουν τα υγρά από τον οργανισμό και λέγονται διουρητικά. Από κει και ύστερα, υπάρχει μια άλλη σημαντική κατηγορία φαρμάκων, τα καρδιοπροστατευτικά (νευροορμονικοί αναστολείς), τα οποία χρησιμοποιούνται για να ζήσει ο ασθενής περισσότερο. Εάν παρά τη φαρμακευτική αγωγή η κατάσταση χειροτερεύσει, η θεραπεία ενισχύεται με την εμφύτευση συσκευών. Υπάρχουν συσκευές που συγχρονίζουν την καρδιά για να δουλεύει καλύτερα (αμφικοιλιακοί βηματοδότες) και άλλες που προστατεύουν από θανατηφόρες αρρυθμίες (απινιδωτές). Αν τα πράγματα γίνουν ακόμα χειρότερα, σε επιλεγμένους ασθενείς υπάρχει η μηχανική υποστήριξη της κυκλοφορίας και εάν πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις και βρεθεί δότης, η μεταμόσχευση καρδιάς. Εκείνο, όμως, που πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα είναι ότι παράλληλα με την ειδική θεραπεία της καρδιακής ανεπάρκειας, θα πρέπει να ψάξουμε και να καταπολεμήσουμε το αίτιο που την προκαλεί.

Πόσο έχει επηρεάσει τη ζωή των ατόμων με καρδιακή ανεπάρκεια η πανδημία του κορωνοϊού;

Οι πάσχοντες είναι ευαίσθητοι στον κορωνοϊό για πολλούς λόγους. Πρώτα απ’ όλα είναι καταβεβλημένοι και ηλικιωμένοι και, όπως είναι γνωστό, η βαρύτητα της Covid-19 αυξάνει εκθετικά μετά την ηλικία των 65 ετών. Εκτός απ’ αυτό, δεν είναι μόνο η καρδιακή ανεπάρκεια αυτή καθαυτή, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο προσβολής από το νέο ιό, αλλά και παθήσεις, οι οποίες συχνά οδηγούν σε αυτήν, όπως για παράδειγμα η υπέρταση, η παχυσαρκία και ο σακχαρώδης διαβήτης. Για τους προαναφερθέντες λόγους, οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια θα πρέπει να προσέχουν πάρα πολύ.