Πώς θα μπορούσε το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) να αναμορφωθεί ριζικά; Η διαΝΕΟσις δημοσίευσε πρόταση, την οποία συνέγραψαν επτά καθηγητές πανεπιστημίου από πέντε διαφορετικά ΑΕΙ, υπό το συντονισμό του καθηγητή του ΕΚΠΑ Γιάννη Τούντα. Η μελέτη περιγράφει ένα σύγχρονο δημόσιο Σύστημα Υγείας, το οποίο θα διασφαλίζει την κλινική αποτελεσματικότητα, την οικονομική αποδοτικότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Είναι ευρέως γνωστό πως το ΕΣΥ ταλαιπωρείται από πολλές παθογένειες, με τη συγκεκριμένη έρευνα να αναφέρεται σε αυτές, καθώς αποτελούν σημαντικά εμπόδια στην προσπάθεια για βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών Υγείας. Ένα από αυτά είναι η πηγή χρηματοδότησής του, καθώς προσφέρει καθολική κάλυψη, αλλά στηρίζεται στη φορολογία και στην ασφάλιση, ενώ, παράλληλα, εμφανίζει και πάρα πολύ μεγάλη συμμετοχή της ιδιωτικής δαπάνης. Οι πολίτες πληρώνουν πάρα πολλά από την τσέπη τους. Μεγάλο μέρος των ιδιωτικών δαπανών είναι αυτό που η έρευνα αποκαλεί, κομψά, «άτυπες πληρωμές», αλλιώς το γνωστό σε όλους «φακελάκι». Μάλιστα, κάποιες μετρήσεις τις υπολογίζουν έως και στο 20% του οικογενειακού προϋπολογισμού. Οι συγκεκριμένες δαπάνες μπορούν να σπρώξουν ένα νοικοκυριό στη φτωχοποίηση.

Επίσης, παρ’ όλες τις αυξημένες ανάγκες, οι περισσότεροι Έλληνες δεν έχουν ικανοποιητική κάλυψη από το Σύστημα Υγείας της χώρας, είτε γιατί δεν έλαβαν τις απαιτούμενες υπηρεσίες είτε είχαν πρόβλημα στην πρόσβαση σε κάποιον γιατρό ή σε κάποιο φάρμακο κ.λπ.

Στην Ελλάδα υπάρχουν 147 ιδιωτικές κλίνες και 125 νοσοκομεία που ανήκουν στο ΕΣΥ, ωστόσο περίπου το 65% των νοσοκομειακών κλινών στη χώρα βρίσκεται σε δημόσια νοσοκομεία και μόνο το 35% στον ιδιωτικό τομέα, καθώς οι περισσότερες ιδιωτικές κλινικές είναι μικρές ή μεσαίες σε μέγεθος. Τα ελληνικά νοσοκομεία εμφανίζουν τη χαμηλότερη μέση διάρκεια παραμονής στην Ε.Ε. (5,2 ημέρες), ενώ η μέση πληρότητα των κλινών (74%) είναι παρόμοια με του μέσου όρου της Ε.Ε.

Σοβαρό πρόβλημα αποτελεί και η στελέχωση αυτών των νοσοκομείων. Η χώρα έχει το μεγαλύτερο αριθμό γιατρών και το μικρότερο αριθμό νοσηλευτών αναλογικά με τον πληθυσμό της σε ολόκληρη την Ε.Ε. Παράλληλα, παρουσιάζονται ελλείψεις και σε άλλες σημαντικές διοικητικές θέσεις.

Ακόμη, μείζων θέμα είναι το πόσο κοστίζουν όλες οι υπηρεσίες Υγείας, οι εξετάσεις και τα φάρμακα, καθώς το ελληνικό σύστημα τιμολόγησης δεν αντιπροσωπεύει το πραγματικό κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Επιπλέον, το πρόβλημα με τις δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) είναι και αυτό εξίσου σημαντικό.

Τέλος, το γεγονός πως η διοίκηση των νοσοκομείων βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο των κομμάτων εξουσίας, είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει.

Αναβάθμιση του ρόλου ΟΤΑ και ΠΦΥ

Εκτός από τα προβλήματα που ταλαιπωρούν το ΕΣΥ, η μελέτη που δημοσίευσε η διαΝΕΟσις καταθέτει ορισμένες προτάσεις, οι οποίες έχουν ως στόχο τη βελτίωσή του και τη ριζική αναμόρφωσή του.

Μεταξύ άλλων, προτείνεται η αύξηση των Υγειονομικών Περιφερειών (ΥΠΕ) από επτά που είναι σήμερα, σε δεκατρείς, προκειμένου να αντιστοιχηθούν με τις υφιστάμενες δεκατρείς διοικητικές Περιφέρειες, κάτι που θα επιτρέψει τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δευτέρου Βαθμού στη λειτουργία των ΥΠΕ, καθώς και την ανάπτυξη των παρεχόμενων υπηρεσιών Υγείας ανάλογα με τις ανάγκες υγείας του πληθυσμού κάθε Περιφέρειας, προκειμένου αυτές να καταστούν υγειονομικά αυτάρκεις.

Επίσης, δίνεται ιδιαίτερο βάρος στην ολοκλήρωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ), η οποία αποτελεί τον αδύναμο κρίκο του Συστήματος Υγείας στη χώρα. Παράλληλα, προτείνονται καινοτόμες υπηρεσίες Ηλεκτρονικής Υγείας, καθώς και δημιουργία νέων κέντρων χρονίως πασχόντων, υπηρεσιών νοσηλείας στο σπίτι, κλινικών ημέρας, κ.ά., όπως και η δημιουργία Κέντρου Στρατηγικού Σχεδιασμού και Αξιολόγησης του ΕΣΥ, ενός ΝΠΙΔ το οποίο θα συλλέγει και θα επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα από την καθημερινή λειτουργία των μονάδων του Συστήματος και θα εισηγείται ανάλογα στα αρμόδια Όργανα.

Ακόμη, να μετατραπούν τα νοσοκομεία του ΕΣΥ σε ΝΠΙΔ (από ΝΠΔΔ που είναι σήμερα), για να αποκτήσουν διαχειριστική αποτελεσματικότητα, διατηρώντας όμως τν δημόσιο χαρακτήρα τους ως θυγατρικές εταιρίες των ΥΠΕ (ΝΠΔΔ).

Η εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για το «Νέο ΕΣΥ». Για τον σκοπό αυτό, εκτός από την αύξηση της δημόσιας δαπάνης Υγείας, τουλάχιστον κατά 1% του ΑΕΠ, προτείνεται η μετατροπή του ΕΟΠΥΥ σε ενιαίο μοναδικό πληρωτή, με αποκλειστική διαχείριση των εθνικών πόρων για τις δημόσιες δαπάνες Υγείας.

Παράλληλα, στην Έκθεση περιλαμβάνονται προτάσεις για την ενίσχυση του τομέα της Δημόσιας Υγείας, παρά το γεγονός ότι αυτός αποτελεί πυλώνα της πολιτικής Υγείας ξεχωριστό από το ΕΣΥ.

Όλα τα παραπάνω αποτελούν σημαντικές προτάσεις, που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών Υγείας στη χώρα.

Επιτακτική ανάγκη η πρόσληψη προσωπικού

Όπως ειπώθηκε και παραπάνω, μία σοβαρή παθογένεια που ταλαιπωρεί το ΕΣΥ είναι η στελέχωση των νοσοκομείων, καθώς στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλος αριθμός γιατρών, ωστόσο υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις στο μη ιατρικό προσωπικό, και, κυρίως, σε νοσηλευτές, αλλά και σε άλλες σημαντικές διοικητικές θέσεις.

Ενώ το Σύστημα Υγείας μας χρειάζεται τουλάχιστον 2-3 νοσηλευτές ανά γιατρό, εμείς έχουμε σήμερα περίπου 1,3. Έντονο προβληματισμό προκαλούν τα τεράστια ποσοστά πρόωρης αποχώρησης από το επάγγελμα, από εργαζομένους που εγκαταλείπουν εξουθενωμένοι.

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, πρέπει να γίνουν οι αναγκαίες προσλήψεις, πρωτίστως νοσηλευτικού προσωπικού, ενώ, παράλληλα, άμεσης προτεραιότητας μέτρα κρίνονται η έναρξη της ειδικότητας Κοινωνικής Ιατρικής – Δημόσιας Υγείας και η εκπαίδευση περισσότερων γενικών ιατρών Οικογενειακής Ιατρικής.