Ήταν μεσημέρι της 12ης Ιουνίου του 2017, όταν ταρακουνήθηκε το υποθαλάσσιο ρήγμα βορειοδυτικής-νοτιοανατολικής διεύθυνσης μήκους 25 χιλιομέτρων, ανάμεσα στα νησιά της Λέσβου και της Χίου. Η σεισμική δόνηση έντασης 6,3 Ρίχτερ ισοπέδωσε ένα ολόκληρο χωριό. Αυτό της Βρίσας στη Λέσβο.

Το μικρό γραφικό χωριουδάκι ανάμεσα στον Πολιχνίτο και τα Βατερά έγινε σωρός οικοδομικών υλικών, που λίγα δευτερόλεπτα πριν συνέθεταν τον παραδοσιακό οικισμό γεμάτο από τουρίστες, ντόπιους και μη.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Σεισμοπαθών Βρίσας, Νίκος Γκουγκούλιος, εκφράζει την αγωνία του στη «Βραδυνή της Κυριακής», καθώς η πορεία αναδόμησης του χωριού προχωράει με πολύ αργούς ρυθμούς.

«Από τα περίπου 900 σπίτια του χωριού μας, μόνο τα 100 είναι χαρακτηρισμένα ως “πράσινα” από τη ΔΑΕΦΚ (σ.σ.: Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών). Τα 250 έχουν χαρακτηριστεί ως “κόκκινα” και 350 ως “κίτρινα”», δηλώνει ο κ. Γκουγκούλιος.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου σχολιάζει τη γραφειοκρατική πορεία για να δρομολογηθεί η έγκριση της άδειας αναδόμησης για ένα μόνο κτίριο, λέγοντας πως «υπάρχουν 1.500 φάκελοι για το σεισμό της Βρίσας, οι οποίοι εξετάζονται μαζί με 15.000 φακέλους από την πλημμύρα στη Μάνδρα, 20.000 φακέλους από τη φωτιά στο Μάτι και 15.000 φακέλους από το σεισμό του 1999 στην Αθήνα, πόσο γρήγορα μπορούμε να περιμένουμε να γίνει κάτι; Και από τη στιγμή που στη ΔΑΕΦΚ είναι μόνο 40 άνθρωποι που τους εξετάζουν. Εγώ τους θεωρώ υπερήρωες για τη δουλειά που κάνουν.

Λόγω του ότι η Βρίσα είναι παραδοσιακός οικισμός, οι αιτήσεις για την έγκριση των αδειών να χτιστούν τα σπίτια περνούν από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής. Όμως, πλέον, ακόμα και να αλλάξεις ένα παράθυρο στο σπίτι σου, χρειάζεσαι αριθμό πρωτοκόλλου. Φανταστείτε, λοιπόν, πόσες αιτήσεις μπορεί να υπάρχουν στο Συμβούλιο, μιας και έχει αναλάβει και τις άδειες του “εξοικονομώ κατ’ οίκον”», συμπληρώνει ο κ. Γκουγκούλιος.

Οι περισσότεροι κάτοικοι ξεσπιτώθηκαν

Από τη στιγμή που τα 550 από τα 900 σπίτια έχουν χαρακτηριστεί ως μερικώς κατοικήσιμα ή μη κατοικήσιμα, οι ιδιοκτήτες τους έχουν διασκορπιστεί σε όλη τη Λέσβο. Πολλοί μένουν στα Βατερά ή στον Πολιχνίτο, ενώ κάποιοι νοικιάζουν και στη Μυτιλήνη.

Πολλοί είχαν τα εξοχικά τους, τα οποία ήταν ενωμένα με τα διπλανά σπίτια. Αρκετοί από τους ιδιοκτήτες λείπουν μέχρι και στις ΗΠΑ, ενώ έχουν χαθεί οι τίτλοι ιδιοκτησίας, με συνέπεια να μην προχωρούν καθόλου κάποιες από τις άδειες, καθώς δεν υπάρχουν τα απαραίτητα έγγραφα.

Στην ιστοσελίδα του Συλλόγου, myvrissa.gr, υπάρχει δυνατότητα δωρεάς. Οι δωρεές εδώ και τρία χρόνια ανέρχονται μόλις στις 10.000 ευρώ, οι οποίες, σύμφωνα με τον κ. Γκουγκούλιο, «καλύπτουν, έστω, τα οδοιπορικά μας για την Αθήνα, ώστε να προχωρήσουμε όσο μπορούμε τις διαδικασίες».

Ακόμη, δεν υπήρχε βοήθεια ούτε και από το Δήμο Λέσβου (πριν διαχωριστεί σε Δήμο Μυτιλήνης και Δήμο Δυτικής Λέσβου). «Δεν έγινε ούτε ένα δημοτικό συμβούλιο, να ακούσει η δημοτική Αρχή τα προβλήματά μας», καταγγέλλει ο πρόεδρος του Συλλόγου.

«Το πιο τραγικό από όλα είναι ότι με τόσες καθυστερήσεις υπήρχαν ηλικιωμένοι συγχωριανοί μας που έχασαν τη ζωή τους επειδή ακριβώς δεν άντεχαν να βλέπουν το σπίτι τους και τον τόπο τους κατεστραμμένο».

«Το θετικό της υπόθεσης για εμάς είναι ότι τα λεφτά, μόνο της πρώτης δόσης, είναι υπεραρκετά για να χτιστούν νέα σύγχρονα και αξιόπιστα σπίτια με αντισεισμικά υλικά στο χωριό», δηλώνει ο κ. Γκουγκούλιος, προβλέποντας ότι «η Βρίσα θα τετραπλασιάσει την αξία της», μέχρι το τέλος των αναδομήσεων.

Η πρόβλεψη του Νίκου Γκουγκούλιου είναι, όμως, απαισιόδοξη: «Θεωρώ ότι η ιστορία θα τραβήξει για τουλάχιστον μία δεκαετία ακόμα, και βλέπουμε. Η υπόθεση θέλει τεράστια υπομονή, και έτσι όπως πάει, πιστεύω ότι το 30% των σπιτιών δεν θα ξαναχτιστούν ποτέ».