Συνέντευξη στον  ΔΗΜΗΤΡΗ Θ. ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟ  

Ένα πρώτο αποτύπωμα της «δοκιμασίας», όπως χαρακτηρίζει τα όσα συνέβησαν με τον κορωνοϊό, δίνει στη σημερινή του συνέντευξη ο μητροπολίτης Πειραιώς Σεραφείμ. Οι διαφοροποιήσεις του είναι σε εκφάνσεις των μέτρων της Πολιτείας που αφορούσαν στις εκκλησίες και όχι στη δομή τους. Θεωρεί πως, ίσως, θα έπρεπε να υπάρχει μια ειδική συμβουλευτική επιτροπή της Εκκλησίας που θα συνεννοείτο με το υπουργείο Υγείας, ενώ δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να απαιτηθεί μία σύγκληση της Ιεραρχίας εάν ο κορωνοϊός «επιστρέψει» δριμύτερος. Όσον αφορά τα λεγόμενα «τσιπάκια» για τον έλεγχο της υγείας, μιλά για «ανυπόστατες φήμες», προειδοποιώντας, ωστόσο, ότι η Εκκλησία επαγρυπνεί…     

Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις σας μετά τα όσα συνέβησαν με τις εκκλησίες με αφορμή τα μέτρα περιορισμού εξαιτίας του κορωνοϊού; 

«Ήταν μία δοκιμασία από πολλές πλευρές. Δοκιμάστηκε η σχέση των πιστών με την Εκκλησία. Δοκιμάστηκε η αντοχή των κληρικών και των πιστών χωρίς την τέλεση και συμμετοχή στα Ιερά Μυστήρια, αλλά κυρίως στην Θεία Ευχαριστία. Δοκιμάστηκε η σχέση Κράτους και Εκκλησίας. Δοκιμάστηκε και επιβεβαιώθηκε με επιτυχία η ωριμότητα των κληρικών αλλά κυρίως του πιστού λαού. Και εδώ να καταθέσω ταπεινώς έναν παραπικρασμό. Οι πιστοί της Εκκλησίας μας ομογενοποιήθηκαν με τους πιστούς όλων των θρησκειών που είναι ανθρώπινες κατασκευές, και με εκκοσμικευμένο πλήρως πνεύμα παραθεωρήθηκε η Εκκλησία ως Θεία Αποκάλυψις και ως ταμειούχος της Θείας Χάριτος που αγιάζει την κτίση και θεοποιεί τον άνθρωπο. Λογίσθηκαν οι πιστοί ως το ανωριμότερο τμήμα του λαού, με αποκορύφωμα, σε μία φάση της πανδημίας, την παντελή άρση λειτουργίας των Ιερών Ναών μας. Οι ίδιοι αυτοί πιστοί ψώνιζαν από τις υπεραγορές ή τις λαϊκές αγορές ή οι ίδιοι πιστοί κυκλοφορούσαν με το αναγκαίο ειδικό δελτίο και χρησιμοποιούσαν τα μέσα μεταφοράς. Γιατί σε αυτά ήταν ώριμοι και εμπιστοσύνης, αλλά στην άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων ήταν ανώριμοι; Τα μέσα ενημερώσεως εστίαζαν με εμμονή εάν κάποιος ναός άνοιξε ή λειτούργησε, και την ίδια στιγμή τα κρούσματα κορωνοϊού πολλαπλασιάζονταν σε δομές κοινωνικής υποστήριξης και μεταναστών. Αυτά τα αναπάντητα ερωτήματα πλανώνται στον πιστό λαό μας και στον ιερό Κλήρο μας σήμερα, στον επίλογο, τουλάχιστον για τώρα, της περιπέτειας του κορωνοϊού. Αυτό, βέβαια, έγινε αφορμή να αναπτυχθεί μία παραφιλολογία περί ανυπαρξίας και εργαλειοποίησης της πανδημίας».  

Θα «θέλατε» μια διαφορετική διαχείριση του ζητήματος από πλευράς «διοικούσης» Εκκλησίας όσον αφορά την απαγόρευση συμμετοχής των πιστών στις λειτουργίες της Μ. Εβδομάδος; 

«Η Εκκλησία μας με την δισχιλιετή πείρα που διαθέτει, έδειξε εμπιστοσύνη και άκουσε την ειδική επιστημονική επιτροπή και την κυβέρνηση που εφήρμοσε τα προτεινόμενα μέτρα. Ίσως θα έπρεπε και η Εκκλησία μας να διέθετε ειδική συμβουλευτική επιτροπή, η οποία σε συνεργασία με αυτήν του υπουργείου Υγείας να κατέληγαν σε κοινούς τόπους για να αποφευχθούν οι ακρότητες κάποιων χειρισμών. Εφαρμόσθηκε από την Πολιτεία το δίκαιο της ανάγκης, δηλαδή η περιστολή ατομικών ελευθεριών εν όψει σοβαρού κινδύνου που απειλεί την κοινωνία, αλλά δεν εφηρμόσθη η αρχή της αναλογικότητος των μέτρων. Ταπεινώς φρονώ ότι θα έπρεπε τα μέτρα να ξεκινήσουν ηπιότερα και με μεγαλύτερο σεβασμό στα ατομικά θρησκευτικά δικαιώματα. Για παράδειγμα, την Μεγάλη Τεσσαρακοστή θα μπορούσαν οι Ιεροί μας Ναοί να λειτουργούν κεκλεισμένων των θυρών έστω, όπως πρότεινε η Εκκλησία. Οι καμπάνες και τα μεγάφωνα θα απάλυναν τον πόνο του εγκλεισμού την Μεγάλη Εβδομάδα, ποιον θα ενοχλούσαν στην Ορθόδοξη Ελλάδα; Σε περιοχές με απουσία κρουσμάτων σε τι θα έβλαπτε η τέλεση των Ιερών Ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδος τηρουμένων των υγειονομικώς προβλεπομένων;».  

Δειλά-δειλά ακούγονται διάφορες απόψεις υπέρ της υιοθέτησης του τυπικού της Θείας Κοινωνίας, όπως αυτή τελείται στη Λειτουργία του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου. Ποια είναι η άποψή σας; 

«Στη Θεία Ευχαριστία πρώτα λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνούμενος από τον άνθρωπο Θεός. Όταν, όμως, θεωρείται η Θεία Ευχαριστία της Εκκλησίας ως συμβολική τελετή, όπως των διαφόρων αιρέσεων, δίχως την πίστη ότι μετεχόμενος είναι ο ίδιος ο Λόγος του Θεού, που θεοποιεί τον άνθρωπο διά της κοινωνίας της θεοποιού σάρκας του, τότε χρησιμοποιείται η πρόφαση για να ειπωθεί από αγεύστους αντεκκλησιαστικούς παράγοντες ότι: παραδεχόμαστε την μυστηριακότητα της Ευχαριστίας, όμως, η μυστηριακότητα αυτή δεν έχει σωστικό χαρακτήρα ο οποίος είναι μεθεκτός πραγματικά από τον άνθρωπο. Συνεπώς, ο Άρτος και ο Οίνος είναι σχετικής σωτηριακής σημασίας, και ως τέτοιας σημασίας έχουν αυτά (σαν ανενέργητα σύμβολα πλέον) ανθρωπικό και όχι θεανθρώπινο χαρακτήρα. Το ζήτημα άπτεται αρμοδιοτήτων της ποιμαινούσης Εκκλησίας. Η πείρα της Εκκλησίας μας στην ιστορική της διαδρομή έχει καταλήξει στον διά λαβίδος τρόπο μεταδόσεως της Θείας Ευχαριστίας. Με τον τρόπο αυτό, αιώνες τώρα μεταλαμβάνουμε  τους πιστούς μας χωρίς καμία ψυχοσωματική παρενέργεια. Μήπως αποδείχθηκε επιστημονικά μετάδοση ασθενείας με τον συγκεκριμένο τρόπο μεταλήψεως; Αυτό στην πιστεύουσα καρδιά, που μεταλαμβάνει ακόμα και μέσα στην πανδημία, ακούγεται ανόσιο. Φαίνεται μήπως δυσλειτουργικός ο τρόπος μεταλήψεως; Άλλωστε, ο προτεινόμενος από κάποιους τρόπος της μεταδόσεως κατά το τυπικό της Θείας Λειτουργίας του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου προβλέπει κοινό ποτήριο που αποτελεί εντολή του Χριστού: “Πίετε εξ αυτού πάντες…” (Ματθ. 26,27), και, επομένως, ποια είναι η διαφορά; Συνεπώς, οι άγευστοι, οι αμύητοι της Θείας Χάριτος, οι συγκυλινδούμενοι στα γεώδη πάθη τους, ανεπιγνώστως ομιλούν δι’ αυτά τα υπέρλογα θέματα».   

Μέσα στα μέτρα που εξετάζονται διεθνώς για την ιχνηλάτηση του κορωνοϊού είναι και η δημιουργία ηλεκτρονικής «υγειονομικής ταυτότητας» μέσω smart phones. Τι σκέφτεστε; 

«Προτρέχουμε πολλές φορές με σπερμολογίες και ανυπόστατες φήμες να προδικάσουμε και να δεχθούμε ή να απορρίψουμε επιστημονικές ανακαλύψεις πριν ακόμη επιτευχθούν ή εφαρμοστούν. Επειδή ακόμα και σήμερα η πορεία και η φύση της πανδημίας και του κορωνοϊου είναι ρευστή και εν πολλοίς ανεξερεύνητη, υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος για την εξεύρεση μεθόδων αντιμετώπισής του. Ένα από τα κυριότερα μελήματα της Εκκλησίας μας διαχρονικά είναι να προασπίζει το Θεόσδοτο δώρο της ελευθερίας του ανθρώπου, ένα δώρο που και ο ίδιος ο Θεός σέβεται. Η Εκκλησία μας έχει καθήκον να ομιλήσει αν διαπιστώσει ότι η φερομένη ως υγειονομική ταυτότητα άπτεται της ελευθερίας του ανθρώπου και έχει σκοπό να υποτάξει τον άνθρωπο σε συστήματα δυναστικά ή περιοριστικά της ελευθερίας του».  

Σεβασμιώτατε, πρέπει να συγκληθεί –έστω και τώρα, πριν μπούμε στο καλοκαίρι, η Ιεραρχία; 

«Η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος μπορεί να συγκληθεί εκτάκτως για μείζονα θέματα όταν τα αποφασίσει ο μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, ή η Διαρκής Ιερά Σύνοδος, ή το ζητήσει εγγράφως το 1/3 αυτής. Ταπεινώς φρονώ, ως έσχατο μέλος της Ιεραρχίας, ότι στην αποδρομή της πανδημίας δεν φαίνεται αναγκαία η σύγκληση αυτής, αν όμως, ο μη γένοιτο, ο κορωνοϊός αναζωπυρωθεί ή αργότερα επιστρέψει, τότε μάλλον θα χρειασθεί».