Αμοιβή βάσει της αξίας και όχι του φύλου του εργαζομένου

Μια σημαντική αλλαγή στο εργασιακό τοπίο εισάγει ο Ν. 5316/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 105/6.7.2026. Ειδικότερα, ο νέος νόμος αφορά στην ενίσχυση της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας, με βασικό εργαλείο τη μισθολογική διαφάνεια.

Τι ορίζεται, όμως, ως αμοιβή; Αμοιβή είναι οι συνήθεις βασικοί ή κατώτατοι μισθοί ή αποδοχές και κάθε άλλη αντιπαροχή, σε χρήμα ή σε είδος, που λαμβάνει ένας εργαζόμενος άμεσα ή έμμεσα (συμπληρωματικά ή μεταβλητά στοιχεία) ως αντιπαροχή για εργασία του από τον εργοδότη του.

Η σημασία του νόμου δεν περιορίζεται στην απαγόρευση μιας διαφορετικής αμοιβής λόγω φύλου. Η νέα νομοθετική προσέγγιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, ήδη από το στάδιο της διαμόρφωσης των μισθών, απαιτώντας μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι αποδοχές και εξελίσσονται οι εργαζόμενοι μέσα στην επιχείρηση. Στόχος είναι οι μισθολογικές αποδοχές να στηρίζονται σε αντικειμενικά και ουδέτερα, ως προς το φύλο, κριτήρια, ώστε η αμοιβή να αντανακλά την εργασία και την αξία της και όχι το φύλο του εργαζομένου.

Απαγορεύεται κάθε μορφή άμεσης ή έμμεσης διάκρισης λόγω φύλου ή λόγω οικογενειακής κατάστασης, όσον αφορά στους όρους πρόσβασης στη μισθωτή ή μη, απασχόληση ή γενικά στην επαγγελματική ζωή, περιλαμβανομένων των κριτηρίων επιλογής και των όρων πρόσληψης, ανεξαρτήτως του κλάδου δραστηριότητας και σε όλα τα επίπεδα της επαγγελματικής ιεραρχίας.

Ένα από τα πλέον ουσιαστικά στοιχεία του νόμου είναι η ενίσχυση του δικαιώματος πληροφόρησης  (προσθήκη άρθρου 56Α στον Κώδικα Εργατικού Δικαίου – άρθρα 7 και 8 Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970). Η μισθολογική διαφάνεια δεν αφορά, πλέον, μόνο στη σχέση που δημιουργείται μετά την πρόσληψη. Ο νόμος προβλέπει υποχρεώσεις διαφάνειας πριν από την έναρξη της απασχόλησης, κατά τη διάρκειά της, αλλά και μετά τη λήξη της.

Παράλληλα, προβλέπεται πρόσβαση των εργαζομένων σε μισθολογικές πληροφορίες, πάντα σύμφωνα με τις διατάξεις για τα προσωπικά δεδομένα, ενώ θεσπίζεται υποχρέωση υποβολής στοιχείων, σχετικά με το μισθολογικό χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Με τον τρόπο αυτό, η μισθολογική ανισότητα δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά εκ των υστέρων, όταν δηλαδή έχει ήδη δημιουργηθεί μια διαφορά, αλλά επιχειρείται να καταστεί ορατή και να εντοπίζεται εγκαίρως.

Ο εργαζόμενος υποβάλλει  αίτημα στον εργοδότη, ο οποίος θα πρέπει να απαντήσει εγγράφως και να αιτιολογήσει την τυχόν διαφορά, με αντικειμενικά και ουδέτερα, ως προς το φύλο, κριτήρια, και εφόσον αποδειχθεί ότι υφίσταται αυτή, να προβεί στη διόρθωσή της.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Μετά τα ήρεμα νερά, τι;

ΕΠΟΜΕΝΟ

Φονικές πλημμύρες στο Νεπάλ: «Πολλά δισεκατομμύρια δολάρια» το κόστος ανοικοδόμησης – Πάνω από 600 νεκροί

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ «όμοιας εργασίας» και «εργασίας ίσης αξίας». Η δεύτερη έννοια επιτρέπει να εξετάζεται η πραγματική αξία διαφορετικών καθηκόντων, με βάση αντικειμενικά κριτήρια, αντί να περιορίζεται ο έλεγχος μόνο σε εργαζομένους που εκτελούν ακριβώς τα ίδια καθήκοντα.

Ο Ν. 5316/2026 ενισχύει τα μέσα προστασίας όσων θεωρούν ότι υπέστησαν μισθολογική διάκριση. Προβλέπει το δικαίωμα αποζημίωσης, την ενίσχυση των διαδικασιών δικαστικής και διοικητικής προστασίας, τις ειδικές ρυθμίσεις για το βάρος της απόδειξης, καθώς και τη δυνατότητα πρόσβασης σε αποδεικτικά στοιχεία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία από τη δυσμενή μεταχείριση εργαζομένου επειδή άσκησε ή επιχείρησε να ασκήσει δικαιώματα που συνδέονται με την ίση μεταχείριση και την ίση αμοιβή.

Η εφαρμογή του νέου πλαισίου συνοδεύεται από την ενίσχυση των θεσμών που είναι επιφορτισμένοι με την παρακολούθηση της ισότητας. Ο Συνήγορος του Πολίτη ορίζεται ως φορέας ισότητας και παρακολούθησης της αρχής της ισότητας της αμοιβής, ενώ προβλέπεται και ειδικό τμήμα στην Επιθεώρηση Εργασίας για την παρακολούθηση της ίσης μεταχείρισης και της ίσης αμοιβής στην εργασία.

Το νέο πλαίσιο αφορά ευρύ φάσμα εργαζομένων και υποψηφίων για εργασία, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα, ενώ περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές απασχόλησης, μεταξύ άλλων συμβάσεις εργασίας, συμβάσεις έργου και έμμισθη εντολή.

Στην πράξη, ο Ν. 5316/2026 σηματοδοτεί μια μετατόπιση από την απλή διακήρυξη της αρχής της ισότητας, προς ένα σύστημα διαφάνειας, πληροφόρησης, ελέγχου και αποτελεσματικής προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Για τους εργοδότες δημιουργείται η ανάγκη μεγαλύτερης οργάνωσης και τεκμηρίωσης των μισθολογικών πολιτικών, ενώ για τους εργαζομένους ενισχύεται η δυνατότητα να γνωρίζουν, να ελέγχουν και, όταν απαιτείται, να διεκδικούν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής.

Πρόκειται, επομένως, για μια ρύθμιση με ευρύτερες συνέπειες στην καθημερινότητα των εργασιακών σχέσεων, καθώς η μισθολογική διαφάνεια καθίσταται, πλέον, βασικό εργαλείο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των διακρίσεων στην αγορά εργασίας.