Διαζύγιο μέσω… Facebook
Πώς το Facebook και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετατρέπονται σε μέσο απόδειξης σε διαζύγια – Τι λέει η ελληνική νομολογία για τις αναρτήσεις και τα μηνύματα
Η έκρηξη των κοινωνικών δικτύων έχει επηρεάσει ριζικά την ανθρώπινη επικοινωνία, αλλά και τις πιο ιδιωτικές πτυχές της ζωής, όπως είναι ο γάμος.
Το «Facebook» για παράδειγμα, από χώρος κοινωνικής δικτύωσης, έχει μετατραπεί σε εργαλείο με αποδεικτική ισχύ σε διαζύγια, αλλά και σε πλατφόρμα όπου κάποιοι χρήστες επιλέγουν να ανακοινώσουν το «τέλος» μιας σχέσης.
Πρόσφατα έγινε «viral» περίπτωση κατά την οποία η σύζυγος έμαθε για το χωρισμό της από ανάρτηση του συζύγου της στο «Facebook».
Το ελληνικό οικογενειακό δίκαιο, αναγνωρίζει ως λόγο διαζυγίου τον «ισχυρό κλονισμό του γάμου» (άρθρο 1439 ΑΚ), ο οποίος μπορεί να προκύψει είτε από γεγονότα της κοινής ζωής, είτε από πράξεις που προσβάλλουν τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις των συζύγων, όπως η πίστη και ο αλληλοσεβασμός.
Στο πλαίσιο αυτό, το Facebook και γενικότερα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν πλέον εισαχθεί στις δικαστικές αίθουσες ως πηγή αποδεικτικών στοιχείων.
Νέα «ήθη» δημιουργούνται λόγω αυτού του γεγονότος. Μηνύματα, φωτογραφίες, δημόσιες αναρτήσεις και «likes» έχουν χρησιμοποιηθεί από συνηγόρους και διαδίκους για την απόδειξη υπαιτιότητας ή προσβολής της συζυγικής πίστης.
Χαρακτηριστική είναι η απόφαση 24/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρεθύμνου, σύμφωνα με την οποία αναρτήσεις στο Facebook, που επιβεβαίωναν εξωσυζυγική σχέση, αποτέλεσαν επαρκή βάση για την απόδειξη ισχυρού κλονισμού του γάμου.
Αντίστοιχα, στην απόφαση 134/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, τα μηνύματα στο Messenger κρίθηκαν νόμιμο αποδεικτικό μέσο για τη διαπίστωση συναισθηματικής αποστασιοποίησης και σχέσης με τρίτο πρόσωπο.
Ο ψηφιακός πολιτισμός δημιουργεί νέες συνήθειες και «εθιμικό δίκαιο» στις οικογενειακές σχέσεις.
Ζευγάρια χωρίζουν με μία αλλαγή «status», ενώ συχνά το πρώτο σημάδι κρίσης στη σχέση αποτυπώνεται με τη διαγραφή κοινών φωτογραφιών ή με «διαγραφή διαδικτυακού φίλου». Αυτές οι συμπεριφορές, αν και εκ πρώτης όψεως ιδιωτικές, λαμβάνουν δημόσιο χαρακτήρα και ενίοτε επιφέρουν νομικές συνέπειες.
Η νομολογία έχει δεχτεί ότι τα δεδομένα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αποτελέσουν αποδεικτικά μέσα, αρκεί να έχουν αποκτηθεί νομίμως και να μη θίγουν αθέμιτα την προσωπικότητα του άλλου συζύγου (άρθρα 57 και 59 ΑΚ).
Το κρίσιμο είναι η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιδιωτικότητας και την ανάγκη απονομής δικαιοσύνης.
Η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φέρνει αλλαγές όχι μόνο στον τρόπο που σχετιζόμαστε, αλλά και στο πώς ρυθμίζουμε νομικά τις προσωπικές μας σχέσεις. Οι δικηγόροι οικογενειακού δικαίου –συχνά-προειδοποιούμε τους εντολείς μας για τη δύναμη (ή τον κίνδυνο) της ψηφιακής πληροφορίας.
Η παρουσία του συζύγου στο «Facebook» δεν είναι πλέον απλώς προσωπική υπόθεση, αλλά μπορεί να έχει σοβαρές έννομες συνέπειες, ειδικά αν το προφίλ είναι «δημόσιο».
Το διαζύγιο, από ιδιωτική υπόθεση, τείνει να γίνεται δημόσιο «θέαμα» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συχνά πριν φτάσει καν στο δικαστήριο.
Με δεδομένη τη δημιουργία νέων «ψηφιακών ηθών» χρειάζεται προσοχή στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτό δεν ισχύει φυσικά μόνον στις περιπτώσεις των προσωπικών σχέσεων, αλλά και στην επαγγελματική εξωστρέφεια του καθενός.
Άλλωστε, όπως αποδεικνύει η σύγχρονη νομολογία, κάθε ανάρτηση μπορεί να μετράει. Κυριολεκτικά…
*H Αφροδίτη Νέστορα είναι δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, πολιτεύτρια Α’ Θεσσαλονίκης Ν. Δ.
