Η αξία της… πλήξης για τα παιδιά
Ας αναρωτηθούμε τι στερείται ένα παιδί όταν η οθόνη γίνεται ο βασικός τρόπος αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου του
Οι καλοκαιρινές διακοπές μπορούν να γίνουν η ιδανική αφορμή για να μειωθεί ο χρόνος μπροστά στις οθόνες και να ενισχυθούν το παιχνίδι, η δημιουργικότητα και οι ανθρώπινες σχέσεις. Μια μικρή αλλαγή στην καθημερινότητα μπορεί να αφήσει στα παιδιά αναμνήσεις που θα τα συνοδεύουν για μια ζωή.
Το καλοκαίρι είναι, ίσως, η μοναδική περίοδος του χρόνου που τα παιδιά απαλλάσσονται από το απαιτητικό πρόγραμμα της καθημερινότητας. Τα σχολεία κλείνουν, οι υποχρεώσεις μειώνονται και ο ελεύθερος χρόνος αυξάνεται. Κι όμως, ολοένα και συχνότερα, αυτός ο πολύτιμος χρόνος καταλήγει να αφιερώνεται μπροστά σε μια οθόνη. Το ζητούμενο δεν είναι να «δαιμονοποιήσουμε» την τεχνολογία, αλλά να αναρωτηθούμε τι στερείται ένα παιδί όταν η οθόνη γίνεται ο βασικός τρόπος αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου του.
Πρώτα απ’ όλα, στερείται τη χαρά του ελεύθερου παιχνιδιού. Εκείνου του αυθόρμητου παιχνιδιού που δεν έχει κανόνες, βαθμολογίες ή προκαθορισμένα επίπεδα δυσκολίας. Όταν ένα παιδί φτιάχνει έναν πύργο από άμμο, οργανώνει ένα παιχνίδι με τους φίλους του ή επινοεί ιστορίες με τη φαντασία του, καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, την πρωτοβουλία και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Πρόκειται για δεξιότητες που αποτελούν θεμέλιο της γνωστικής, κοινωνικής και συναισθηματικής του ανάπτυξης. Εξίσου σημαντική είναι και η αξία της… πλήξης. Οι στιγμές κατά τις οποίες ένα παιδί δεν δέχεται διαρκή εξωτερικά ερεθίσματα δεν είναι απαραίτητα χαμένος χρόνος. Αντίθετα, μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο έδαφος για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της πρωτοβουλίας και της φαντασίας. Μέσα από την πλήξη το παιδί καλείται να ενεργοποιήσει τη φαντασία του, να επινοήσει παιχνίδια, να αναζητήσει νέες δραστηριότητες και να μάθει να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του χωρίς τη συνεχή ανάγκη εξωτερικών ερεθισμάτων ή άμεσης ικανοποίησης. Η ανεκτικότητα στην πλήξη αποτελεί μια σημαντική δεξιότητα ζωής, καθώς ενισχύει την αυτορρύθμιση, την ψυχική ανθεκτικότητα και την ικανότητα προσαρμογής.
Παράλληλα, το καλοκαίρι αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για ουσιαστική κοινωνικοποίηση. Το παιχνίδι με συνομηλίκους, οι μικρές διαφωνίες, οι συνεργασίες και οι κοινές εμπειρίες διδάσκουν στα παιδιά την επικοινωνία, την ενσυναίσθηση, τον σεβασμό και την επίλυση συγκρούσεων. Πρόκειται για δεξιότητες που δύσκολα καλλιεργούνται στον ίδιο βαθμό μέσα από μια ψηφιακή οθόνη, όσο διαδραστική κι αν είναι. Δεν είναι τυχαίο, επίσης, ότι όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες αναδεικνύουν τη θετική επίδραση της επαφής με τη φύση στην ψυχική υγεία των παιδιών. Το παιχνίδι στην παραλία, οι βόλτες στο βουνό ή στο πάρκο, η επαφή με το χώμα, το νερό και τα φυσικά ερεθίσματα συμβάλλουν στη μείωση του άγχους, ενισχύουν τη συγκέντρωση και προσφέρουν ένα αίσθημα ελευθερίας και ευεξίας που δύσκολα μπορεί να αντικαταστήσει οποιαδήποτε ψηφιακή εμπειρία.
Το σημαντικότερο, όμως, δώρο του καλοκαιριού είναι ο χρόνος που μπορεί να μοιραστεί η οικογένεια. Ένα γεύμα χωρίς κινητά, μια εκδρομή, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, μια βραδινή βόλτα ή μια συζήτηση στη βεράντα, δημιουργούν στιγμές ουσιαστικής σύνδεσης. Τα παιδιά δεν θυμούνται πόσες ώρες πέρασαν μπροστά σε μια οθόνη. Θυμούνται ποιος έπαιξε μαζί τους, ποιος τα άκουσε, ποιος γέλασε μαζί τους και ποιος ήταν πραγματικά παρών.
Το καλοκαίρι δεν χρειάζεται να γίνει μια περίοδος πλήρους αποχής από την τεχνολογία. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει μια πολύτιμη ευκαιρία για μια πιο ισορροπημένη σχέση μαζί της. Άλλωστε, ο στόχος δεν είναι να στερήσουμε από τα παιδιά την τεχνολογία, αλλά να τους προσφέρουμε εμπειρίες που καμία οθόνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Γιατί οι πιο όμορφες παιδικές αναμνήσεις δεν δημιουργούνται με ένα άγγιγμα στην οθόνη, αλλά με γδαρμένα γόνατα από το παιχνίδι, γέλια με φίλους, την αλμύρα της θάλασσας και την αίσθηση ότι οι άνθρωποι που αγαπάμε, ήταν πραγματικά δίπλα μας.
*Η Ιωάννα Σκλιάμη είναι ψυχολόγος (BSc) – εγκληματολόγος (MSc) – μέλος ΕΛΨΕ, Ελληνικής Εταιρείας Εγκληματολογίας και Συλλόγου Ελλήνων Εγκληματολόγων Παντείου Πανεπιστημίου
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
