Η κοινωνική ένταση εκφράζεται από το θυμό
Κάθε κοινωνία καθρεφτίζεται στους δρόμους της
Η βία, σε όλες της τις μορφές, έχει αρχίσει να μοιάζει με κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Ένας καβγάς στο δρόμο, μια επίθεση ανηλίκων, μια ληστεία με ακραία αγριότητα ή ένα ξέσπασμα οργής για μια ασήμαντη αφορμή αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Η εγκληματικότητα δεν είναι ένα φαινόμενο που μπορεί να ερμηνευθεί μονοδιάστατα. Πίσω από τις εκρήξεις βίας λανθάνουν βαθύτατες κοινωνικές και ψυχολογικές αιτίες, που συχνά παραμένουν αόρατες.
Αξίζει να αναρωτηθούμε, γεννήθηκε ξαφνικά μια πιο βίαιη κοινωνία; Η απάντηση είναι αρνητική. Τα όσα αντικρίζουμε καθημερινά, δεν δημιουργήθηκαν συγκυριακά σε μια στιγμή. Είναι το δυστυχές αποτύπωμα μιας κοινωνίας πιο κουρασμένης, πιο θυμωμένης και πιο ψυχικά μόνης. Τολμώντας να ερμηνεύσουμε, από ψυχολογικής απόψεως, ως κοινωνικό φαινόμενο αυτήν την ροπή στη βία και την εγκληματικότητα, ιδιαιτέρως στους δρόμους των πόλεων, αξίζει αρχικά να σταθούμε στους ψυχοπιεστικούς παράγοντες που την αναδύουν. Η οικονομική ανασφάλεια, η αβεβαιότητα για το μέλλον, η κοινωνική απογοήτευση και η συνεχής ψυχική κόπωση για κοινωνικά ζητήματα έχουν επηρεάσει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε ως άνθρωποι. Η καθημερινότητα γίνεται κλιμακωτά πιο απαιτητική, ενώ οι ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις, οι οποίες είναι πηγή φόρτισης της ψυχικής μας ανθεκτικότητας, μειώνονται. Έτσι, το συναίσθημα του θυμού, φυσιολογικό μεν για την ανθρώπινη φύση, δεν εκφράζεται με υγιή τρόπο, και συνεπώς μετατρέπεται σε επιθετικότητα. Η ματαίωση, η αδικία και τα κυρίαρχα αρνητικά συναισθήματα, συσσωρεύονται και, τελικά, ξεσπούν μέσα από μια ακόμα εικόνα βιαιοπραγίας ή εγκληματικότητας. Καθώς, λοιπόν, τα περιστατικά επιθετικότητας αυξάνονται, η κοινωνική ένταση μοιάζει να εκφράζεται ολοένα και πιο εύκολα μέσα από το θυμό και την παραβατικότητα.
Παράλληλα, ας αναλογιστούμε και αυτήν την πρωτόγνωρη απευαισθητοποίηση απέναντι στη βία. Όταν εικόνες επιθέσεων, ξυλοδαρμών και εγκλημάτων προβάλλονται καθημερινά, ο ανθρώπινος εγκέφαλος αρχίζει να τις αντιλαμβάνεται ως κάτι συνηθισμένο. Η συνεχής έκθεση μειώνει σταδιακά το σοκ και δημιουργεί μια επικίνδυνη κοινωνική ανοχή.
Η ποινή όλων των άνωθεν, ίσως δυσανάλογη των συνεπειών αυτής της βιαιότητας. Εστιάζοντας, όμως, σε αυτό, θα χάναμε την ουσία της κοινωνικής συνοχής και ευημερίας, καθώς η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στο φόβο και την καταστολή. Χρειάζονται πρόληψη, επένδυση στην παιδεία τόσο παιδιών όσο και ενηλίκων, ουσιαστική στήριξη της ψυχικής υγείας, εκπαίδευση στην ενσυναίσθηση και ενίσχυση της κοινότητας. Μια κοινωνία που αφήνει τους ανθρώπους της ψυχικά εξαντλημένους, απομονωμένους και θυμωμένους, αργά ή γρήγορα θα δει αυτή την πίεση να εκφράζεται.
Κάθε κοινωνία καθρεφτίζεται στους δρόμους της. Και όταν εκεί κυριαρχούν ο φόβος, η οργή και η επιθετικότητα, τότε ίσως χρειάζεται να αναρωτηθούμε όχι μόνο πόσο ασφαλείς είμαστε, αλλά και πόσο ψυχικά ανθεκτικοί παραμένουμε ως κοινωνία.
Η Αναστασία Παραδείση είναι Ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια (Msc, Cbt)
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
