Όταν το δάχτυλο γυρίζει σ’ εσένα

Τις τελευταίες ημέρες βλέπουμε να έρχονται στο φως σοβαρές καταγγελίες μιας πρώην εργαζόμενης στην Πλεύση Ελευθερίας, της Άννας Καρακίτσου, για απλήρωτη εργασία από τον Μάρτιο του 2025, αλλά και για «ηθική παρενόχληση», «εξευτελιστική συμπεριφορά» και εργασιακό bullying από την πρόεδρο του κόμματος Ζωή Κωνσταντοπούλου. Βέβαια, η ίδια η κ. Κωνσταντοπούλου διαψεύδει κατηγορηματικά τα όσα της αποδίδονται, υποστηρίζοντας ότι η καταγγέλλουσα δεν εργάζεται στο κόμμα εδώ και πάνω από έναν χρόνο, και κάνει λόγο για «ψευδές κατασκεύασμα». Η υπόθεση έχει ήδη πάρει το δρόμο της Επιθεώρησης Εργασίας, και την τελική κρίση για το τι ισχύει, θα τη δώσουν οι αρμόδιοι θεσμοί, με τα στοιχεία που θα εξετάσουν.

Αυτό δεν μας απαλλάσσει, όμως, από την υποχρέωση να σκεφτούμε τι σημαίνουν όλα αυτά για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πολιτική ηθική. Εδώ το ερώτημα ξεπερνά το αν μια διαφορά εργοδότη – εργαζόμενου θα επιλυθεί υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Αγγίζει την αξιοπιστία μιας ηγεσίας που έχει χτίσει την εικόνα της πάνω σε ένα μόνιμο δεικτικό δάχτυλο, με το να καταγγέλλει, να ξεσκεπάζει, να αποδίδει ευθύνες στους άλλους. Όταν, λοιπόν, εμφανίζονται καταγγελίες ότι, στο εσωτερικό αυτού του μικρόκοσμου, επικρατούν κλίμα φόβου, καθυστερήσεις πληρωμών και προσβλητική συμπεριφορά, τότε κάτι ραγίζει. Ο λαϊκός λόγος το λέει απλά… όπου υπάρχει καπνός, υπάρχει και φωτιά – ή έστω κάτι που καίγεται και χρειάζεται να το δούμε από κοντά.

Η πολιτική, όμως, δεν κρίνεται μόνο από τις εντυπωσιακές παρεμβάσεις στο βήμα της Βουλής. Κρίνεται από το πώς φέρεται κανείς στους πιο αδύναμους κρίκους γύρω του: στους συνεργάτες, στους υπαλλήλους, στους ανθρώπους που κρατούν «ζωντανό» το μηχανισμό ενός κόμματος χωρίς να φαίνονται ποτέ στα φώτα. Εκεί, στο κλειστό γραφείο, στην καθημερινή επικοινωνία, στον τρόπο που διορθώνεις, που διαφωνείς, που ζητάς δουλειά, αποτυπώνεται το πραγματικό σου αξιακό σύστημα.

Πολλά κόμματα στην Ελλάδα –όχι μόνο μικρά ή αντισυστημικά– λειτουργούν ακόμη με μια λογική «οικογενειακού μαγαζιού». Αόριστοι ρόλοι, προσωπικές σχέσεις, ελάχιστοι κανόνες. Μέχρι που κάποιος σηκώνει το χέρι και θυμίζει ότι, πριν μιλήσουμε για «νέα πολιτική», οφείλουμε να τηρήσουμε τα πιο στοιχειώδη, δηλαδή συμβάσεις, δεδουλευμένα, προστασία από την κακοποιητική συμπεριφορά. Μηχανισμούς που επιτρέπουν στον άνθρωπο της δουλειάς να διαμαρτυρηθεί χωρίς να φοβάται ότι θα στοχοποιηθεί με σαφείς διαδικασίες για παράπονα και καταγγελίες, εσωτερικούς κώδικες δεοντολογίας, εκπαίδευση για τα εργασιακά δικαιώματα.

Αν πράγματι θέλουμε μια δημοκρατία ώριμη, δεν αρκεί να αλλάξουμε τους πρωταγωνιστές στο πολιτικό σκηνικό. Χρειάζεται να αλλάξουμε και τον τρόπο που ασκούν τη μικρή καθημερινή εξουσία τους. Ηγέτης δεν είναι μόνο αυτός που σηκώνει τη φωνή για να καταγγείλει τους άλλους. Είναι – πρωτίστως – αυτός που μπορεί να κοιτάξει τους δικούς του ανθρώπους στα μάτια και να ξέρει ότι δεν τους χρωστά μισθούς, σεβασμό ή μια «συγγνώμη» που δεν ειπώθηκε ποτέ. Και στο τέλος της ημέρας, ίσως αυτό είναι το πιο αυστηρό, αλλά και το πιο δίκαιο μέτρο σύγκρισης: όχι πόσο επιθετικά δείχνεις τα λάθη των άλλων, πόσο καθαρά αντέχεις να φωτίσεις το δικό σου χώρο. Η πολιτική αξιοπιστία χτίζεται λιγότερο με συνθήματα και περισσότερο με τον τρόπο που ζεις, πληρώνεις και σέβεσαι όσους δουλεύουν δίπλα σου.