Τεχνητή νοημοσύνη και μοναξιά
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να γιατρέψει τη σύγχρονη μοναξιά; Η ανάγκη του ανθρώπου να ακουστεί και τα όρια μεταξύ ψηφιακής προσομοίωσης και αυθεντικής ανθρώπινης επαφής
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις. Ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν είχαν τόσους πολλούς τρόπους να επικοινωνήσουν και, ταυτόχρονα, ποτέ άλλοτε η μοναξιά δεν αποτελούσε τόσο συχνό βίωμα.
Με ένα άγγιγμα στην οθόνη μπορούμε να μιλήσουμε με κάποιον στην άλλη άκρη του κόσμου, όμως πολλοί δυσκολεύονται να βρουν έναν άνθρωπο που θα τους ακούσει πραγματικά.
Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται όχι μόνο ως τεχνολογικό εργαλείο, αλλά και ως ένας απροσδόκητος συναισθηματικός συνομιλητής.
Τα τελευταία χρόνια, εκατομμύρια άνθρωποι στρέφονται σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο για πληροφορίες ή επαγγελματική βοήθεια, αλλά για κάτι πολύ πιο ανθρώπινο όπως τη συντροφιά.
Μοιράζονται σκέψεις που δεν έχουν εκφράσει σε κανέναν, περιγράφουν φόβους, ανασφάλειες και προσωπικά διλήμματα, αναζητώντας κατανόηση σε έναν ψηφιακό συνομιλητή που δεν κρίνει, δεν διακόπτει και είναι διαθέσιμος οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Το φαινόμενο αυτό δεν αποκαλύπτει μόνο τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Αποκαλύπτει, κυρίως, κάτι βαθύτερο για τον σύγχρονο άνθρωπο, που δεν είναι άλλο από τη μεγάλη ανάγκη που έχει για να ακουστεί.
Η μοναξιά δεν είναι απλώς η απουσία ανθρώπων γύρω μας. Είναι η αίσθηση ότι δεν μας καταλαβαίνουν, ότι δεν μας βλέπουν πραγματικά ή ότι δεν υπάρχει χώρος να εκφράσουμε αυθεντικά αυτό που νιώθουμε.
Για πολλούς ανθρώπους, η επικοινωνία με ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης προσφέρει προσωρινά αυτή την αίσθηση ασφάλειας και αποδοχής.
Η ανάγκη έκφρασης των συναισθημάτων αποτελεί βασική ανθρώπινη ανάγκη. Όταν άτομα που βιώνουν κοινωνικό άγχος, πένθος, απομόνωση ή δυσκολίες στις σχέσεις τους στρέφονται προς την τεχνητή νοημοσύνη, αυτό δεν υποδηλώνει την κάλυψη αυτής της ανάγκης, αλλά αναδεικνύει πόσο έντονη είναι η επιθυμία τους να ακουστούν και να γίνουν κατανοητοί.
Η ουσιαστική συναισθηματική σύνδεση, όμως, εξακολουθεί να οικοδομείται μέσα από την ανθρώπινη παρουσία και τις αυθεντικές διαπροσωπικές σχέσεις
Ωστόσο, εδώ αναδύεται και ένα κρίσιμο ερώτημα. Μπορεί η αίσθηση σύνδεσης που προσφέρει μια μηχανή να αντικαταστήσει τη σύνδεση με έναν άνθρωπο;
Η απάντηση είναι «όχι». Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσομοιώνει την ενσυναίσθηση, αλλά δεν τη βιώνει. Μπορεί να παράγει λόγια κατανόησης, αλλά δεν αισθάνεται χαρά, λύπη, αγάπη ή συγκίνηση.
Οι ανθρώπινες σχέσεις χτίζονται πάνω στην αμοιβαιότητα, στην κοινή εμπειρία, στη σιωπή που μοιράζονται δύο άνθρωποι, σε ένα βλέμμα, σε μια αγκαλιά, στην αίσθηση ότι κάποιος είναι πραγματικά παρών. Αυτά τα στοιχεία δεν μπορούν να αναπαραχθούν πλήρως από καμία τεχνολογία.
Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος της συναισθηματικής υποκατάστασης. Όσο πιο εύκολη, προβλέψιμη και ασφαλής γίνεται η επικοινωνία με μια μηχανή, τόσο περισσότερο κάποιοι άνθρωποι ενδέχεται να αποφεύγουν τις πραγματικές σχέσεις, οι οποίες απαιτούν ευαλωτότητα, προσπάθεια και διαχείριση της πιθανής απόρριψης.
Η άνεση της ψηφιακής αλληλεπίδρασης μπορεί να μετατραπεί σταδιακά σε απομάκρυνση από την ανθρώπινη επαφή.
Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο το μέλλον της τεχνολογίας.
Αφορά στο μέλλον της ανθρώπινης σύνδεσης. Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που μας στέλνει η εποχή μας να μην είναι ότι οι μηχανές γίνονται όλο και πιο ανθρώπινες.
Ίσως είναι ότι οι άνθρωποι διψούν περισσότερο από ποτέ για αυθεντική επαφή.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει υποστήριξη, παρηγοριά και έναν χώρο έκφρασης. Δεν μπορεί, όμως, να αντικαταστήσει τη ζεστασιά μιας πραγματικής παρουσίας.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, αυτό που θεραπεύει τη μοναξιά δεν είναι απλώς μια απάντηση.
Είναι η βαθιά αίσθηση ότι κάποιος μας ακούει, μας κατανοεί και επιλέγει να μοιραστεί μαζί μας ένα κομμάτι της δικής του ανθρώπινης εμπειρίας.
*Η Εύη Κομνηνού είναι συστημική ψυχολόγος
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
