Τι σημαίνει η απαγόρευσις των social media στους ανηλίκους;
Η Ελλάς ήταν από τις πρώτες χώρες παγκοσμίως που εισήγαγε την καινοτομία του kids wallet, που ελέγχει και επιβεβαιώνει την ηλικία του χρήστη
Δεν είναι τόσο μακρινή η εποχή που απαγορεύαμε στα παιδιά να βλέπουν πολλές ώρες τηλεόραση. Ένα νομοσχέδιο που ετοιμάζει η κυβέρνησις θα είναι πιο ριζοσπαστικό, προβλέποντας τον καθολικό αποκλεισμό χρήσεως Μέσων Κοινωνικής Δικτυώσεως για παιδιά έως 15 ετών.
Τα παιδιά λατρεύουν την τεχνολογία. Ο κόσμος μπορεί να «γκρεμίζεται» δίπλα τους, αλλά εκείνα θα συνεχίσουν να παραμένουν στις οθόνες τους, εν πρώτοις με τα videogames τους, και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτυώσεως (Μ.Κ.Δ.) εν συνεχεία. Το You Tube και το TikTok «κάνουν θραύση» στην νέα γενιά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το Instagram υπολείπεται, ενώ το Facebook θεωρείται κάπως «γηρασμένο». Είναι χαρακτηριστική η απάντησις ενός εφήβου όταν ερωτήθη εάν είναι χρήστης της εφευρέσεως του Μαρκ Ζούκερμπεργκ. «Όχι βεβαίως», απεκρίθη, με την αιτιολογία ότι θα τον ακολουθούν οι γονείς του. Οι αριθμοί, πάντως, στα υπόλοιπα Μ.Κ.Δ. ομιλούν από μόνοι τους. Εννέα στα δέκα παιδιά 5-12 ετών στην Ελλάδα, είναι online.
Ένας ομογενής, ο Νικόλαος Καρδάρας, ειδικός στον τεχνολογικό εθισμό ψυχολόγος, παραθέτει πλήθος περιπτώσεων ανήσυχων γονέων που προσπαθούν, συνήθως εις μάτην, να αντιμετωπίσουν τον νέο εισβολέα, όπως θεωρούν ορισμένοι τα κινητά και τα τάμπλετ. Το βιβλίο του, για όσους είναι αγγλόφωνοι και ενδιαφέρονται για το θέμα, φέρει τον τίτλο «Glow kids: How screen Addiction is Hijacking Our Kids – and How to Break the Trance», «Λαμπρά παιδιά: Πώς ο εθισμός στην οθόνη αιχμαλωτίζει τα παιδιά μας και πώς να τα βγάλουμε πέρα με αυτήν την κατάσταση». Η πρότασίς του είναι απλή: με κανόνες. Οι κανόνες δέον στην περίπτωση αυτή να τίθενται ύστερα από συμφωνία, αφού προηγηθεί μία εμπεριστατωμένη ενημέρωσις για τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την περιήγηση στο Διαδίκτυο.
Δεν είναι άνευ σημασίας η σύστασις της διεθνούς φήμης ψυχολόγου Κίμπερλι Γιανγκ, ότι από την γέννηση έως τα 3 χρόνια δεν φέρνουμε επ’ ουδενί σε επαφή τα παιδιά με οθόνη, ενώ από τα 6 έως τα 8, τούτη πραγματοποιείται μόνον υπό εποπτεία, ούτως ώστε να επέρχεται ισορροπία μεταξύ της τεχνολογίας και της κοινωνικής και της φυσικής συμπεριφοράς. Από τα 9 έως τα 12, υπεύθυνη χρήση με ανώτατο όριο τις 2 ώρες καθημερινώς, ενώ από τα 12 και μετά, κρίνει ότι η κατάστασις είναι ανεξέλεγκτος. Διεθνείς μελέτες που ήλθαν στο φως της δημοσιότητος, επισημαίνουν ότι τα παιδιά που εθίζονται στην χρήση των smartphone διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καταθλίψεως, ενώ έτερα συμπτώματα είναι η διακριτή ψυχική διαταραχή από την παιγνιομανία, η παχυσαρκία –ελλείψει σωματικής ασκήσεως–, η αρνητική επίδρασις στον ύπνο, μεταξύ άλλων. Οι κυβερνήσεις, θορυβημένες από την νέα λαίλαπα, προχωρούν ολοταχώς σε αυστηροποίηση της νομοθεσίας, με τελικό στόχο την απαγόρευση της προσβάσεως στα Μ.Κ.Δ. σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών.
Η Ελλάς ήταν από τις πρώτες χώρες παγκοσμίως που εισήγαγε την καινοτομία του kids wallet, που ελέγχει και επιβεβαιώνει την ηλικία του χρήστη. Ακολούθησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ενέκρινε ανάλογο ψήφισμα.
Το πρώτο κράτος που προχώρησε στην εφαρμογή του μέτρου ήταν η Αυστραλία, στις 10 Δεκεμβρίου 2025. Τα αποτελέσματα ήταν θαυμαστά. 4,7 εκατομμύρια λογαριασμοί ατόμων κάτω των 16 ετών απενεργοποιήθηκαν ή σβήστηκαν, με την μητρική εταιρεία των Facebook και Instagram, την Meta, να ανακοινώνει την αφαίρεση εκατοντάδων χιλιάδων λογαριασμών από αυτά. Το ίδιο συνέβη και με το Snapchat.
Στην Ευρώπη, δύο χώρες, η Γαλλία και η Ισπανία ευρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή της τελικής εγκρίσεως ανάλογης νομοθετήσεως, ενώ και η Ελλάς, διά του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβερνήσεως, έχει ολοκληρώσει την αντίστοιχη διαδικασία. Ο λόγος της αργοπορίας, αφού τεχνικώς ήταν έτοιμος ο αποκλεισμός, οφείλεται στον διάλογο που προϋπήρξε με τις πλατφόρμες.
Υπάρχει μία είδησις που έρχεται από την Καλιφόρνια. 1.600 μηνύσεις υπεβλήθησαν κατά των Meta και Alphabet, μητρικές εταιρείες των Μέσων Κοινωνικής Δικτυώσεως You Tube, Facebook, Instagram. Στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονται επαναλαμβανόμενα συμπτώματα χρηστών, όπως άγχος, κατάθλιψη, σωματική δυσμορφία και αυτοκτονικές τάσεις, χωρίς να παραλείπονται τα φαινόμενα αυτοτραυματισμών. «Κατασκεύασαν (σ.σ. Τα social media όπως ονομάζονται εις την αγγλικήν) τον εθισμό στους εγκεφάλους των παιδιών (…) διότι ο εθισμός είναι κερδοφόρος», αγόρευσε στο δικαστήριο ένας από τους δικηγόρους των μηνυτών. Η υπόθεσις θυμίζει τις μηνύσεις που είχαν υποβληθεί την δεκαετία του ’90 στις καπνοβιομηχανίες, με τις γνωστές απαγορεύσεις που επεβλήθησαν.
