To Δημογραφικό υπό άλλο πρίσμα
«Το Δημογραφικό είναι συμβόλαιο εμπιστοσύνης. Η χώρα ζητά από τους πολίτες της να επενδύσουν στη ζωή εδώ»
Η πρόσφατη έκθεση της EBRD για τη δημογραφική αλλαγή χτυπάει καμπανάκι: η γήρανση και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού δεν είναι «μελλοντικό» πρόβλημα, είναι ήδη επιβράδυνση στην ανάπτυξη και πίεση σε συντάξεις, υγεία και παραγωγικότητα.
Πιο συγκεκριμένα, για το διάστημα 2024-2050 η EBRD προειδοποιεί ότι η δημογραφική πίεση μπορεί να αφαιρεί, κατά μέσο όρο, σχεδόν 0,4 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις Οικονομίες της περιοχής μας. Όταν μία χώρα μικραίνει και μεγαλώνει, ταυτόχρονα, το κόστος το πληρώνει η καθημερινότητα. Και όμως, το Δημογραφικό συζητιέται συχνά σα να είναι λογαριασμός επιδομάτων που δίνεις ένα ποσό και παίρνεις γεννήσεις. Η απόφαση να φέρεις παιδί στον κόσμο δεν είναι απλή συναλλαγή. Είναι εμπιστοσύνη ότι μπορείς να σταθείς. Ότι η ποιότητα ζωής βελτιώνεται, ότι υπάρχει ασφάλεια, ότι ο κόπος πιάνει τόπο. Γι’ αυτό η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Θέλει διαφορετικές πολιτικές που συγκλίνουν στο ίδιο αποτέλεσμα, από διαφορετικά πεδία, σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας και επικράτειας. Στην τοπική κλίμακα κρίνεται το «μένω»: παιδικός σταθμός, σχολείο, παιδίατρος, συγκοινωνία, φωτισμένος δρόμος, πάρκο, προσβάσιμες υποδομές. Άλλο να μιλάμε για «οικογένεια» και άλλο να ζεις σε ένα δήμο όπου η μετακίνηση είναι καθημερινή δοκιμασία, το πεζοδρόμιο είναι παγίδα για καρότσι ή αμαξίδιο και οι υπηρεσίες Υγείας είναι μακριά. Η δημογραφική αντοχή δεν χτίζεται με συνθήματα, αλλά με λειτουργικές γειτονιές.
Το θέμα του Δημογραφικού και του Εργασιακού με ενδιαφέρει πραγματικά, από τότε που ήμουν ευρωβουλευτής –μέλος της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων– αλλά και ως πολίτης αυτού του τόπου που χρειάζεται ένα δυνατό Δημογραφικό για να σταθεί όρθιος. Έτσι, σε εθνική κλίμακα, ο πυρήνας είναι η εργασία. Όχι απλώς «να υπάρχει δουλειά», αλλά δουλειά με κανόνες, προβλεψιμότητα και συλλογική ισορροπία. Γι’ αυτό έχει βαρύτητα η πρόσφατη τριμερής Κοινωνική Συμφωνία για την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων: κράτος, εργοδότες και εργαζόμενοι υπέγραψαν κοινό πλαίσιο που οδηγεί σε Σχέδιο Δράσης μέσα στο Δεκέμβριο και σε νομοθέτηση στις αρχές του 2026.
Αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι δημογραφική πολιτική. Οι συλλογικές συμβάσεις δημιουργούν σταθερότητα για τον εργαζόμενο και προβλεψιμότητα για την επιχείρηση. Αποτρέπουν αιφνίδιες υποβαθμίσεις, ενισχύουν τη διαπραγματευτική ισορροπία, στηρίζουν τον αξιοπρεπή μισθό και κάνουν την καθημερινότητα λιγότερο αγχώδη. Με απλά λόγια: λιγότερο «ο καθένας μόνος του», περισσότερη εμπιστοσύνη ότι αύριο δεν θα είσαι στο κενό. Και αυτή η εμπιστοσύνη είναι προϋπόθεση για να πάρεις αποφάσεις ζωής. Ειδικά για τους νέους, η συλλογική ρύθμιση του χρόνου εργασίας σημαίνει λιγότερη αυθαιρεσία, πραγματικά περισσότερος χρόνος για σχέση, φροντίδα και γονεϊκότητα. Το Δημογραφικό, τελικά, είναι συμβόλαιο εμπιστοσύνης. Η χώρα ζητά από τους πολίτες της να επενδύσουν στη ζωή εδώ. Η Πολιτεία οφείλει να κάνει πρώτα τον τόπο βιώσιμο, δίκαιο και ασφαλή. Γιατί οι γεννήσεις δεν είναι αριθμοί. Είναι η απόφαση ότι αξίζει να μείνεις και να συνεχίσεις.
