Απόψεις

Μνήμη Νίκου Λεούση

Ένας εκ των κορυφαίων επαγγελματιών της Διαφημίσεως αφήνει ένα ισχυρό πνευματικό ίχνος, μέσω όχι μόνον της επιτυχημένης επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, αλλά και των τριών βιβλίων που συνέγραψε, με τελευταίο το ιστορικό δοκίμιο «Το ξύπνημα του Μένιππου»

Μνήμη Νίκου Λεούση
Αρθρογράφος: Χρήστος Ζαμπούνης
Από Χρήστος Ζαμπούνης

Πριν από λίγες ημέρες αποχαιρέτησε τον μάταιον τούτο κόσμον ο Νίκος Λεούσης, επί σειρά ετών πρόεδρος της αρχαιοτέρας διαφημιστικής εταιρείας της χώρας, της J.N. Leoussis και δημιουργός πλειάδος άλλων εταιρειών, όπως η A.G.B. Hellas και η Carat Hellas.

Η εκδημία του συνέπεσε με την έκδοση του τρίτου βιβλίου, με τον ευρηματικό τίτλο «Το ξύπνημα του Μένιππου». Ένα ερώτημα που τίθεται είναι γιατί απεφάσισε να ασχοληθεί με την συγγραφή. Ο Νίκος Λεούσης είχε αντιληφθεί ότι τα έργα του Πνεύματος είναι μία πνοή ζωής που επιζεί του διακομετακομιστικού μας βίου. Η γνωριμία μας έλαβε χώρα εξ’ αφορμής της κυκλοφορίας της αυτοβιογραφίας του με τον εξ’ ίσου ευρηματικό τίτλο «Τι καθήκει» (σ.σ.: Από το καθήκον).

Το επρομηθεύθην, το ανέγνωσα και το παρουσίασα στην ενότητα bookreading του «Mancode». Την επομένη, με κάλεσε η κόρη του, Φαίη, και με συνέδεσε τηλεφωνικώς με τον πατέρα της, ο οποίος, στα πλαίσια της αστικής ευγενείας, με προσεκάλεσε σε δείπνο στο «Abreuvoir». Ήτο ασθενής εκείνη την περίοδο ο Νίκος –αμέσως επεκράτησε ο ενικός της οικειότητος στην επικοινωνία μας–, αλλά ο καρκίνος δεν του είχε αφαιρέσει ίχνος από τη ικμάδα του νου. Ήτο, επίσης, παρά την επιβαρυμένη υγεία του, έτοιμος να συζητήσει νέα σχέδια. Στην αρχή, εξετάσαμε το ενδεχόμενο να μεταφρασθεί στην ελληνική το πρώτο του σύγγραμα «Winning in business and Politics: The Strategic Delta. Philosophy and Praxis in Modern Decision-Making». «Κερδίζοντας στις Επιχειρήσεις και στην Πολιτική: Το Στρατηγικό Δέλτα. Φιλοσοφία και Πράξη στη Σύγχρονη Λήψη Αποφάσεων». Το εγχείρημα, τελικώς, δεν προχώρησε, για τον απλούστατο λόγο ότι ήδη είχε αρχίσει να κυοφορείται στον νου του η ιδέα μίας νέας δημιουργίας.

Γράφω ένα καινούργιο βιβλίο, μου ανεκοίνωσε περίχαρις ένα πρωΐ, περιγράφοντας περιληπτικώς το θέμα.

Η ιστορία που συνέλαβε ήταν τω όντι άκρως πρωτότυπος. Ένας κυνικός φιλόσοφος, ο Μένιππος, αρνείται να πληρώσει τον απαιτούμενο οβολό στην Αχερουσία λίμνη, με αποτέλεσμα την ανατροπή μίας αρχέγονης ιεροτελεστίας που θα οδηγήσει στην φθορά ενός ολόκληρου έθνους. Συμπρωταγωνιστικές φιγούρες αποτελούν ο ψυχοπομπός Ερμής και ο βαρκάρης Χάρος, που στην συνέχεια θα συνεργασθούν μαζί του για να ξεφύγουν από την αιχμαλωσία τους. Πώς; «Με την αναζωογόνηση των νεκρικών πλεύσεων, που θα συνεπάγεται ζωηρή ζήτηση οβολών, άνοδο της τιμής τους, δυνατότητα να κερδίσει κάποιος πλούτο εάν τους ανακαλύψει καταχωνιασμένος σε κάποιο παλαιό μπαούλο, για να κυκλοφορήσουν σε μία αγορά που θα έχει αρχίσει να τους ζητάει ζωηρά…».

Η παρακαταθήκη του

Στην σελίδα 75 του βιβλίου του «Το ξύπνημα του Μένιππου», ο Νίκος Λεούσης σημειώνει: «Η ζωή χωρίς θάνατο είναι μαρτύριο. Κάποιες φορές θέλεις να κλείσεις τα μάτια για να κοιμηθείς αλλά σίγουρα θα έρθει φορά που θα θέλεις να κλείσεις τα μάτια για να πεθάνεις. Ο θάνατος είναι το χαρμόσυνο μήνυμα που αξίζει να μας ακολουθεί σ’ όλη μας τη ζωή γιατί μας κάνει πιο συνειδητοποιημένους, πιο ισορροπημένους, πιο χρήσιμους».

Τούτη η γενναία αντιμετώπισις του αναπόφευκτου τέλους μίας ζωής φρονώ ότι είναι το σπουδαιότερο μάθημα που μας δίνει ο αποδημήσας Νίκος Λεούσης. Πολύ ευστόχως η «Βραδυνή της Κυριακής» τον χαρακτήρισε, πριν από δύο εβδομάδες, ως τον «φιλόσοφο της Διαφημίσεως», αφού η Διαλεκτική υπήρξε ο κινητήριος μοχλός της υπάρξεώς του. Πώς αλλοιώς να συνδυάσει την ελεύθερη σκέψη με την δέσμευση της πράξεως; Πώς αλλοιώς να ξεχωρίσει κανείς το επίτευγμα από την επιτυχία; Πώς αλλοιώς να διακρίνει τον δημιουργό από τον επενδυτή; Γράφει στο δεύτερο βιβλίο του «Τι καθήκει;», στην σελίδα 322: «Ο επενδυτής δεν δίνει έμφαση στο να κάνει έργο, όσο στο να αποκτήσει, προαγάγει ή εκμεταλλευτεί το έργο άλλου. Η στήριξη του επενδυτή στο έργο δίνεται “υπό προϋποθέσεις” και αποσύρεται όταν αυτές δεν υπάρχουν. Ο δημιουργός, επομένως, που ταυτίζεται με το έργο του θα αναζητήσει τη λύση με φανατισμό, πίστη, αισιοδοξία και φαντασία. Αντίθετα, το ένστικτο του επενδυτή τού υπαγορεύει στα δύσκολα ένα μόνο πράγμα: να ελαχιστοποιήσει τη ζημιά του».

Η ελληνικότης ως διαχρονική αξία «παρελαύνει» σε αρκετά σημεία του έργου του. Πότε θετικώς, στην σελίδα 50 του «Μένιππου», «Εμείς οι Έλληνες προχωρούμε μπροστά μέσα από συνδέσεις, μέσα από συλλογικές διεργασίες, μέσα από σκέψεις, πνευματικότητα, φιλοσοφημένες αντιμετωπίσεις και συλλογική βούληση». Πότε αρνητικώς, στην σελίδα 94 του ιδίου βιβλίου, «Ο σημερινός Έλληνας (…) είναι υποχρεωμένος να λειτουργεί στο πλαίσιο ενός οικοσυστήματος παραβατικότητας (…) που το γέννησαν και το συντηρούν ένα κράτος ακατάλληλων λειτουργών και ένας επιχειρηματικός κόσμος σε σημαντικό ποσοστό φίλαρχος και εγωπαθής».

Το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», που μελοποίησε ο αγαπημένος του συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος, αποτελεί, μαζί με τον «Ακάθιστο Ύμνο», κατά την γνώμη του, εκφράσεις βαθείας ελληνικότητος: «Σκεφτείτε την απόλυτη διαλεκτικότητα πολιορκημένων που είναι ελεύθεροι και ελεύθερων που είναι πολιορκημένοι, δείτε την διαλεκτικότητα των στίχων», η δύναμή σου πέλαγο και η θέλησή μου βράχος», αναλύει με ενάργεια μία κατάσταση, επίκαιρη όσο ποτέ, λόγω της τουρκικής επιβουλής.

Δείτε επίσης