Απόψεις

Κωνσταντίνος Β’: Ο τελευταίος βασιλεύς

Κωνσταντίνος Β’: Ο τελευταίος βασιλεύς
Αρθρογράφος: Χρήστος Ζαμπούνης
Από Χρήστος Ζαμπούνης

Ύστερα από μία επώδυνη περιπέτεια της υγείας του, ο τελευταίος μονάρχης της Ελλάδος (1964-1973) άφησε την τελευταία του πνοή στην χώρα που τόσο αγάπησε, σε ηλικία 82 ετών.

Συζητούμε σε ένα φιλικό τραπέζι για την δυσάρεστη είδηση της εκδημίας του Κωνσταντίνου. «Πέθανε ο βασιλιάς; Ποιος βασιλιάς;», αφήνει για λίγο το κινητό του ο 13χρονος υιός ενός οικείου ζεύγους. «Όταν λέμε ο βασιλιάς, εννοούμε της χώρας μας. Όταν είναι άλλης χώρας, την αναφέρουμε», αποκρίνομαι με κάπως αυστηρό ύφος. «Είχε η Ελλάδα βασιλιά;», επανέρχεται με την ζωτική περιέργεια του εφήβου. «Επί έναν αιώνα. Δεν σας το έμαθαν στο σχολείο; Και αυτό η μία από τις δύο δυναστείες», προσπαθώ να κρατήσω το ενδιαφέρον του. Εις μάτην. Το ηλεκτρονικό παιχνίδι FIFA 2023 τον απασχολεί για το υπόλοιπο γεύμα.

Έχει περάσει ακριβώς μισός αιών από τότε που η δικτατορία των συνταγματαρχών κατήργησε το πολίτευμα της Βασιλευομένης Δημοκρατίας μετά το αποτυχημένο Kίνημα του Ναυτικού, για το οποίο κατηγορούσε ως υποκινητή τον Κωνσταντίνο. Το αμφιβόλου νομιμότητος δημοψήφισμα που οργάνωσε το 1973 επί του Πολιτειακού, επανελήφθη ένα έτος αργότερα, από τον Κωνσταντίνο Kαραμανλή, με ένα 69% των Ελλήνων να τάσσονται κατά της Μοναρχίας. Έχει ενδιαφέρον ότι η συγκεκριμένη εκλογική διαδικασία, απουσία του Κωνσταντίνου, εχαρακτηρίσθη από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη ως unfair (άδικος).

Ο ίδιος ο Κωνσταντίνος σε διακήρυξή του μετά το αρνητικό γι’ αυτόν αποτέλεσμα, εδήλωσε ότι «προέχει η εθνική ενότητα, χάριν της ομαλότητος, της προόδου και της ευημερίας της χώρας». Τίποτε δεν προδίκαζε μία παρόμοια εξέλιξη, όταν μετά τον θάνατο του πατρός του, του «καλοκάγαθου» βασιλέως Παύλου, ο Κωνσταντίνος ανήρχετο στον Θρόνο της Ελλάδος στις 6 Μαρτίου του 1964. Είναι αλήθεια ότι η δυναστεία που ίδρυσε ο προπάππους του Γεώργιος Α’, δεν εγνώρισε μόνον ανέφελες ημέρες. Δολοφονίες, πραξικοπήματα, επαναστάσεις, πόλεμος, απείλησαν πλείονες της μίας φορές τους έξη, συνολικώς, άνακτες της ελληνικής Βασιλικής Οικογενείας.

Την στιγμή, όμως, της στέψεώς του ο Κωνσταντίνος Β’ έχαιρε, σε ηλικία 24 ετών, μίας ευρυτάτης δημοφιλίας. Το χρυσό μετάλλιο που έφερε στην Ελλάδα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης, το 1960, στην ιστιοπλοΐα, καθώς και ο αρραβών του με την τριτότοκη κόρη του βασιλέως Φρειδερίκου Θ’ της Δανίας, της ωραιοτέρας πριγκιπίσσης της Ευρώπης κατά τον διεθνή Τύπο, της Άννας-Μαρίας, μόνον καλούς οιωνούς προοιωνίζοντο. Και ύστερα ήλθαν τα Ιουλιανά, μετά την διαφωνία του με τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, η Αποστασία και η 21η Απριλίου. Σύμφωνα με την δική του εκδοχή, υπεχρεώθη να ορκίσει την κυβέρνηση των συνταγματαρχών για να μην αιματοκυλήσει τον Τόπο, ενώ, παραλλήλως, προετοιμάστηκε μαζί με τα πιστά προς αυτόν στρατεύματα, για να τους ανατρέψει και να επαναφέρει την Δημοκρατία.

Το Αντικίνημα της 13ης Δεκεμβρίου 1967 απεκαλύφθη ύστερα από προδοσία, και ο Κωνσταντίνος μαζί με την οικογένειά του μετέβησαν στην Ρώμη, για να είναι κοντά στην περίπτωση που του εζητείτο να επιστρέψει υπό όρους, κάτι που δεν επετεύχθη. Η κήρυξίς του ως εκπτώτου από την Χούντα τον οδήγησε σε νέο τόπο εξορίας, το Λονδίνο. Εκεί, τον υπεδέχθησαν με ανοικτές αγκάλες οι συγγενείς του βασίλισσα Ελισάβετ και ο σύζυγός της δούκας του Εδιμβούργου, πρίγκηψ Φίλιππος της Ελλάδος.

Το 1981, του εδόθη η άδεια να ταξιδέψει στην Ελλάδα, για την κηδεία της μητρός του βασιλίσσης Φρειδερίκης, στο Τατόϊ, για λίγες μόνον ώρες. Η άνοδος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στην εξουσία, έφερε στο προσκήνιο το θέμα της βασιλικής περιουσίας, ένα θέμα που έληξε με την καταδίκη του Ελληνικού Δημοσίου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το 2000, και την καταβολή αποζημιώσεως 13,7 εκατομμυρίων ευρώ. Εν τω μεταξύ, είχε επέλθει μία συμφωνία, το 1992, με την κυβέρνηση Μητσοτάκη, για την απόδοση των 41.000 στρεμμάτων από τα 42.000 στρέμματα του βασιλικού Κτήματος Τατοΐου, με την δυνατότητα εξαγωγής μέρους της κινητής του περιουσίας. Η επάνοδος του Ανδρέα Παπανδρέου οδήγησε σε ακύρωση της συμφωνίας, και χρειάσθηκε να υπάρξει νέα πολιτική αλλαγή για να δύναται να επισκέπτεται απροόπτως την πατρίδα του. Έτερο ζήτημα που προέκυψε ήταν αυτό του ονόματος, με το Συμβούλιο της Επικρατείας να αναγνωρίζει το «Κωνσταντίνος, τέως βασιλεύς των Ελλήνων», και τον ίδιο να προκρίνει το «βασιλεύς Κωνσταντίνος, πρώην ή τέως βασιλεύς των Ελλήνων».

Το όνειρο της μονίμου εγκαταστάσεως στην Ελλάδα, έγινε πραγματικότης το 2014, με την αγορά μίας παραθαλάσσιας επαύλεως στο Πόρτο Χέλι, την οποία επώλησε πέρυσι, λόγω επιπλοκών στην υγεία του, οπότε έπρεπε να μετακομίσει στην Αθήνα. Η τελευταία του διεύθυνσις κατοικίας ήταν επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας, από το όνομα της γιαγιάς του.

Όλα αυτά τα χρόνια απέφευγε να αναμειχθεί με την Πολιτική, και ηρνήθη πεισματικώς να δημιουργήσει δικό του κόμμα, κατά το παράδειγμα του εξαδέλφου του Συμεών της Βουλγαρίας, που εξελέγη πρωθυπουργός στην γειτονική χώρα. Το 2015 διενεμήθη με την εφημερίδα το «Βήμα» η τρίτομος αυτοβιογραφία του, η οποία πραγματοποίησε ρεκόρ πωλήσεων.

Η «Βραδυνή της Κυριακής» και ο γράφων εκφράζουν στους οικείους του τα βαθύτερα συλληπητήρια.

Δείτε επίσης