Απόψεις

Ο Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος του 1973: Από τα υψίπεδα του Γκολάν στην εκεχειρία

Ποιοί «παράγοντες» έκριναν την τελική έκβαση και επηρέασαν στην συνέχεια σημαντικά τις μελλοντικές εξελίξεις στην περιοχή

Ο Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος του 1973: Από τα υψίπεδα του Γκολάν στην εκεχειρία
Αρθρογράφος: Ιωάννης Κρασσάς
Από Ιωάννης Κρασσάς

«Πολεμάω 25 χρόνια, όλα τα άλλα που έζησα ήταν απλώς μάχες. Αυτός ήταν πραγματικός πόλεμος». Υποστράτηγος Αριέλ Σαρόν και μετέπειτα πρωθυπουργός του Ισραήλ

Το Μέτωπο της Συρίας

Το Ισραήλ, μετά την κατάληψη των υψιπέδων του Γκολάν στα βόρεια σύνορα του, κατά τον πόλεμο του 1967, απέκτησε στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της Συρίας. Τα πυροβόλα και τα τεθωρακισμένα του αποτελούσαν διαρκή απειλή κατά της Συρίας. Ο Σύριος Πρόεδρος Χαφέζ αλ-Άσαντ επιθυμούσε διακαώς την ανακατάληψη του υψωμάτων του Γκολάν, όχι μόνο για την αποκατάσταση του εθνικού εδάφους, αλλά και του γοήτρου των ενόπλων δυνάμεων της χώρας του.

Στις αρχές Οκτωβρίου του 1973, 1.500 σοβιετικά άρματα (Τ-55 και Τ-62) και 150.000 Σύριοι στρατιώτες υποστηριζόμενοι από 1.000 πυροβόλα και 350 αεροσκάφη, είχαν αναπτυχθεί στα σύνορα Συρίας-Ισραήλ. Κατά μήκος της 72 χιλιόμετρα γραμμής του μετώπου οι Ισραηλινοί είχαν κατασκευάσει 17 «κέντρα αντιστάσεως». Για την άμυνα των υψωμάτων του Γκολάν οι Ισραηλινοί διέθεταν δύο ταξιαρχίες δυνάμεως 10.000 ανδρών, 170 άρματα μάχης (Αμερικανικά Μ 60 και Βρετανικά Centurion) και 60 πυροβόλα.

Η Επίθεση του Συριακού Στρατού

Την 6η Οκτωβρίου 1973, στις 14:00, ημέρα Σάββατο, μετά από σφοδρό βομβαρδισμό από αέρος και εδάφους, 3 μεραρχίες πεζικού επετέθησαν εφ’ ολοκλήρου του μετώπου, με αποστολή να καταλάβουν τα υψώματα του Γκολάν. Δύο τεθωρακισμένες Συριακές μεραρχίες αποτελούσαν τις εφεδρείες των δυνάμεων του πρώτου κύματος, ενώ 40 αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες πυραύλων εδάφους αέρος παρείχαν προστασία από την Ισραηλινή αεροπορία. Στην Συρία δόθηκε η ευκαιρία να καταλάβει τα υψώματα του Γκολάν, κατά τις 2 πρώτες ημέρες του πολέμου. Η Συριακή επίθεση διήρκεσε μέχρι το βράδυ της Κυριακής της 7ης Οκτωβρίου και αποκρούσθηκε από την μέχρις εσχάτων άμυνα των Ισραηλινών.

Η μεγαλύτερη προώθηση επιτεύχθηκε στον νότιο τομέα, όπου οι Συριακές δυνάμεις έφθασαν μέχρι τον ποταμό Ιορδάνη και την θάλασσα της Γαλιλαίας. Η συγκράτηση της Συριακής επιθέσεως επί 30 ώρες έδωσε τον απαραίτητο χρόνο για την ολοκλήρωση της Ισραηλινής επιστρατεύσεως.

Οι Ισραηλινοί αντεπιτέθηκαν με 2 τεθωρακισμένες και 1 μηχανοκίνητη μεραρχία πεζικού και κατόρθωσαν να απωθήσουν τις Συριακές δυνάμεις στην γραμμή ανακωχής του πολέμου του 1967, την ονομαζόμενη «Πορφυρά Γραμμή». Μέχρι το μεσημέρι της 10ης Οκτωβρίου από τα 1.400 άρματα που επιτέθηκαν κατά του Ισραήλ δεν είχε απομείνει ούτε ένα αξιόμαχο. Τα πλέον σύγχρονα οπλικά συστήματα που είχε διαθέσει ποτέ η Σοβιετική Ένωση, σε στρατό χώρας εκτός του Συμφώνου της Βαρσοβίας, βρισκόταν διασκορπισμένο στα υψώματα του Γκολάν.

Η Ισραηλινή Προέλαση εντός της Συρίας

Το Ισραηλινό επιτελείο έκρινε επιβεβλημένη την συνέχιση της επιθέσεως εντός της Συρίας, για τους παρακάτω λόγους:
α. Να κατακτήσει το απαραίτητο έδαφος, για να διεξαγάγει αποτελεσματική άμυνα σε βάθος.
β. Να εμποδίσει την αναδιοργάνωση και τον επανεξοπλισμό των υποχωρούντων Συριακών μονάδων.
γ. Να προωθήσει τα μεγάλου βεληνεκούς πυροβόλα τους, σε απόσταση προσβολής της Δαμασκού.
δ. Να αναγκάσει τον Άσαντ να ζητήσει ανακωχή.

Στις 11:00 της 11ης Οκτωβρίου τέσσερις Ισραηλινές ταξιαρχίες επετέθησαν με σκοπό την καταστροφή του εχθρού και την προέλαση σε βάθος τουλάχιστον 20 χλμ. Προς βοήθεια των Σύριων έσπευσαν δύο Ιρακινές τεθωρακισμένες μεραρχίες, μία τεθωρακισμένη ταξιαρχία από την Ιορδανία και δυνάμεις από την Σαουδική Αραβία, πέραν της Μαροκινής ταξιαρχίας που είχε ήδη εμπλακεί στον αγώνα. Τα Ισραηλινά τεθωρακισμένα αντιμετωπίσθηκαν επιτυχώς από τους σοβιετικούς κατευθυνόμενους αντιαρματικούς πυραύλους τύπου «Sagger», γεγονός που ανάγκασε τους Ισραηλίτες να αποστέλλουν τμήματα καταδρομών προ των αρμάτων, για την καταστροφή τους.

Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος 1973 Β (γεφυρα)

Η Ισραηλινή αεροπορία, μετά από κατάρριψη 40 αεροσκαφών, εξουδετέρωσε μεγάλο μέρος από τις αντιπυραυλικές πυροβολαρχίες και αχρήστεψε τους περισσότερους διαδρόμους των αεροδρομίων. Τα Συριακά αεροσκάφη αναγκάσθηκαν να χρησιμοποιήσουν τμήματα των αυτοκινητοδρόμων, ενώ τα μεγάλα Σοβιετικά μεταφορικά αεροπλάνα αδυνατούσαν να προσγειωθούν, με αποτέλεσμα την αδυναμία ανεφοδιασμού του Συριακού στρατού. Το Ισραηλινό ναυτικό επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό των Συριακών λιμένων της Μεσογείου Λαττάκειας και Ταρτούς.

Ο Άσαντ ζήτησε απεγνωσμένα από τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Σαντάτ, να ασκήσει πίεση στο μέτωπο του Σινά, γεγονός που κατέληξε στην μεγάλη αρματομαχία της 14ης Οκτωβρίου (Βλέπε προηγούμενο άρθρο Ο Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος του 1973 -Α΄ Μέρος). Οι Ιρακινές και Ιορδανικές δυνάμεις επέτυχαν με συνεχείς επιθέσεις στα πλευρά των Ισραηλινών δυνάμεων, να σταματήσουν την προέλασή τους 30 χιλιόμετρα προ της Δαμασκού. Οι Σοβιετικοί προς υποστήριξη των Σύριων, απείλησαν με την αποστολή αερομεταφερομένων δυνάμεων για την υπεράσπιση της Συριακής πρωτευούσης.

Η Ανακωχή

Το βράδυ της 22ας Οκτωβρίου ο Άσαντ αποδέχθηκε την πρόταση του ΟΗΕ για την κατάπαυση του πυρός. Οι απώλειες των Σύριων ανήλθαν σε 3.500 νεκρούς και 370 αιχμαλώτους, 222 αεροσκάφη (162 καταρρίφθηκαν σε αερομαχίες) και 1.150 άρματα μάχης. Οι Ισραηλινές απώλειες ανήλθαν σε 772 νεκρούς, 2.453 τραυματίες, 100 άρματα μάχης και 60 αεροσκάφη.

Απολογισμός

Οι Άραβες δεν απέκτησαν το στρατηγικό πλεονέκτημα που θα έκρινε την έκβαση του πολέμου. Οι Σύριοι δεν κατέλαβαν τα υψώματα του Γκολάν και οι Αιγύπτιοι την χερσόνησο του Σινά. Η νίκη του Ισραήλ υπήρξε αποτέλεσμα των εξής παραγόντων:
1. Του υψηλού φρονήματος, της εκπαιδεύσεως και της θελήσεως για νίκη των ανδρών και γυναικών των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων.
2. Της ακαμψίας και της ελλείψεως πρωτοβουλίας τόσο των Σύριων αξιωματικών, όσο και του διευθύνοντος στρατηγείου.
3. Της υπάρξεως λειτουργικού συστήματος επιστρατεύσεως και προωθήσεως των επιστράτων Ισραηλινών στο μέτωπο.
4. Της προσαρμοστικότητας των Ισραηλινών στις διαρκώς μεταβαλλόμενες καταστάσεις.
5. Της πρωτοβουλίας που επέδειξαν τα στελέχη και ειδικότερα τα μικρά, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτό του εικοσάχρονου Υπίλαρχου Τεθωρακισμένων Ζβίκα Γρήνγκολντ (Zvika Greengold).
6. Της ταχύτατης επιδιορθώσεως επί του πεδίου της μάχης των ακινητοποιηθέντων αρμάτων και άλλων κρίσιμων μηχανημάτων.
7. Από τα συνολικά 514 αεροσκάφη που έχασαν η Αίγυπτος και η Συρία, συνολικά τα 58 καταρρίφθηκαν από «φίλια πυρά».
8. Η αποτελεσματικότητα και η ευελιξία των αντιαεροπορικών πυραύλων και ειδικά των φερόμενων υπό των ανδρών MANPADS, επαναπροσδιόρισε το ρόλο της αεροπορίας στο πεδίο της μάχης και ειδικά στην υποστήριξη των μαχόμενων τμημάτων. Αυτό έχει αναδειχθεί έντονα κατά τον Ρωσο-ουκρανικό πόλεμο.

Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος 1973 - ισραηλινοι

Συμπεράσματα

1. Το Ισραήλ υπήρξε ο μεγάλος νικητής του Αραβοϊσραηλινού πολέμου του 1973, χωρίς να αποκτήσει ωστόσο τα ανάλογα πολιτικά οφέλη.
2. Οι ΗΠΑ ισχυροποίησαν την θέση τους έναντι της ΕΣΣΔ.
3. Οι ειρηνευτικές συνομιλίες, που ακολούθησαν μετά την λήξη του πολέμου μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ, κατέληξαν στην αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ από την Αίγυπτο και στην υπογραφή της συνθήκης ειρήνης του 1979.
4. Το Ισραήλ απέσυρε τα στρατεύματα και τους εποίκους του από το Σινά, σε αντάλλαγμα μίας διαρκούς ειρήνης με την Αίγυπτο, η οποία ενώ μέχρι τότε ήταν η ηγέτιδα δύναμη του Αραβικού κόσμου, αποβλήθηκε από τον «Αραβικό σύνδεσμο». Η Συρία δεν έχει υπογράψει μέχρι και σήμερα, συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ.
5. Κατά τον πόλεμο του 1973 τα Αραβικά κράτη χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά το πετρέλαιο ως όπλο.
6. Η αποστολή πολεμικού υλικού από τις ΗΠΑ, ήταν ζωτικής σημασίας για την επικράτηση του Ισραήλ.

Δείτε επίσης