Κόσμος

Memorial: Την διάλυσε ο Πούτιν αλλά κέρδισε Νόμπελ Ειρήνης – Ποια είναι η ρωσική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Ιδρύθηκε το 1989 από σοβιετικούς αντιφρονούντες, ανάμεσά τους και ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης. Αντρέι Ζαχάροφ

Memorial: Την διάλυσε ο Πούτιν αλλά κέρδισε Νόμπελ Ειρήνης – Ποια είναι η ρωσική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Αρθρογράφος: Vradini.gr
Από Vradini.gr

Eπί τρεις δεκαετίες η εμβληματική μη κυβερνητική ρωσική οργάνωση Memorial έριξε φως πρώτα στις σταλινικές διώξεις και στην συνέχεια στην καταστολή της περιόδου του Βλαντίμρ Πούτιν, ανάμεσα στα θύματα της οποίας είναι πλέον και η ίδια και σήμερα τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 2022, μαζί με τον φυλακισμένο Λευκορώσο αντιφρονούντα Άλες Μπιαλιάτσκι και την ουκρανική οργάνωση Κέντρο για τις Πολιτικές Ελευθερίες.

Τον περασμένο χειμώνα, η ρωσική δικαιοσύνη αποφάσισε την διάλυση της οργάνωσης Memorial για την παραβίαση του νόμου περί «ξένων πρακτόρων», ενός από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί το καθεστώς Πούτιν κατά των επικριτών του.

Η διάλυση του πυλώνα της ρωσικής κοινωνίας των πολιτών, συμβόλου της σύντομης περιόδου του εκδημοκρατισμού της δεκαετίας του 1990 μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, προηγήθηκε κατά λίγες εβδομάδες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, και έκτοτε, το Κρεμλίνο έχει εντείνει την καταστολή κάθε φωνής που καταγγέλλει την ρωσική επίθεση, με την επιβολή χιλιάδων προστίμων και βαριές ποινές φυλάκισης.

Η οργάνωση Memorial ιδρύθηκε το 1989 από σοβιετικούς αντιφρονούντες, ανάμεσά τους και ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης. Αντρέι Ζαχάροφ, και δεν σταμάτησε να καταγγέλλει το Κρεμλίνο προκαλώντας την δυσαρέσκεια της ρωσικής νομενκλατούρας και αντίποινα που έφθασαν μέχρι την δολοφονία.

Από τα σταλινικά εγκλήματα μέχρι την Τσετσενία και την δράση των Ρώσων παραστρατιωτικών στην Συρία, η οργάνωση επιβλήθηκε με τις ενδελεχείς της έρευνες και παράλληλα κατάρτιζε καταλόγους πολιτικών κρατουμένων και προσέφερε βοήθεια σε αυτούς, αλλά και στους μετανάστες και τις σεξουαλικές μειονότητες.

Η οργάνωση έγινε περισσότερο γνωστή στην Δύση για το έργο της στην Τσετσενία, την δημοκρατία του Καυκάσου, θέατρο δύο ρωσικών πολέμων και ατελείωτων αγριοτήτων και στράφηκε ειδικά κατά του Τσετσένου ηγέτη Ραμζάν Καντίροφ και των ανδρών του που κατηγορούνται για εξωδικαστικές εκτελέσεις, βασανιστήρια και απαγωγές, ενώ ο Καντίροφ, θερμός υποστηρικτής του Πούτιν και του πολέμου του στην Ουκρανία, αντιμετώπιζε τα μέλη της οργάνωσης ως «εχθρούς του λαού».

Το 2009, η εκπρόσωπος του Memorial στην Τσετσενία, Νατάλια Εστεμίροβα, απήχθη και δολοφονήθηκε στο Γκρόζνι με μία σφαίρα στο κεφάλι, ένα έγκλημα που παρέμεινε ατιμώρητο.

Το 2018, μία νέα υπόθεση υποχρέωσε την οργάνωση να αποσυρθεί από την Τσετσενία: η καταδίκη του τοπικού στελέχους της Ογιούμπ Τίτιεφ για στημένη υπόθεση ναρκωτικών.

Πιο πρόσφατα, το φθινόπωρο του 2020, ένας από τους ιστορικούς του Memorial, ο Γιούρι Ντμίτριεφ, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 13 ετών σε υπόθεση «σεξουαλικής βίας», μια υπόθεση με στημένες κατηγορίες για να πληγούν οι έρευνές του για τις σταλινικές διώξεις.

Η οργάνωση Memorial – που τιμήθηκε με το Βραβείο Ζαχάρωφ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2009 - είχε ξεκινήσει τις δραστηριότητές της πολύ πριν από την επίσημη ίδρυσή της το 1989 και στόχος της ήταν να δοθεί όνομα και τιμή στα εκατομμύρια των λησμονημένων θυμάτων των σοβιετικών διωγμών και του Γκουλάγκ. Στις δεκαετίες 1960 και 1970, τα μέλη της οργάνωσης είχαν ήδη αρχίσει να συγκεντρώνουν κρυφά στοιχεία για τα σοβιετικά εγκλήματα και έπειτα στην συνέχεια φανερά κατά την διάρκεια της Πετρεστρόικα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

«Το Memorial είναι ο κληρονόμος ενός κινήματος και στην συνέχεια μιας οργάνωσης που δεν σταμάτησε να φωνάζει ότι η εξαφάνιση της μνήμης της δικτατορίας από την συλλογική μνήμη είναι πολύ επικίνδυνη», λέει η ιστορικός Ιρίνα Τσερμπακόβα. Με την έλευση του Πούτιν στην εξουσία το 2000, η αποστολή της οργάνωσης έγινε δυσκολότερη, διότι το Κρεμλίνο, υπερασπιζόμενο μία «ιστορική ερμηνεία» που εξαίρει την ρωσική ισχύ, υποτιμά τα εγκλήματα της σοβιετικής περιόδου.

Στις αρχές του Απριλίου, έναν μήνα πριν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ο Όλεγκ Ορλόφ, ένα από τα ιστορικά στελέχη του Memorial, ομολόγησε ότι «δεν έχει ζήσει στην ζωή του πιο σκοτεινή περίοδο».

«Αυτό που συμβαίνει σήμερα δεν είναι συγκρίσιμο με ό,τι έχει συμβεί στο παρελθόν (...) μία χώρα που βγήκε από το ολοκληρωτικό σύστημα να επιστρέφει», λέει ο Ορλόφ, που ξεκίνησε την δράση του στην δεκαετία του 1980 μοιράζοντας προκηρύξεις κατά του σοβιετικού πολέμου στο Αφγανιστάν.

Δείτε επίσης