Πολιτική

Ξεκινούν οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας – Τουρκίας στις 25 Ιανουαρίου

Ξεκινά ο 61ος γύρος των συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη

dendias-cavusoglu43

«Πριν από λίγη ώρα η Τουρκική πλευρά επικοινώνησε με την Ελληνική πλευρά και πρότεινε όπως η διεξαγωγή του 61ου γύρου των Διερευνητικών Επαφών λάβει χώρα στην Κωνσταντινούπολη στις 25 Ιανουαρίου 2021. Η Ελληνική πλευρά αποδέχθηκε την πρόσκληση».

Αυτό έγινε γνωστό απόψε από διπλωματικές πηγές, και αποτελεί την απόληξη ενός πλούσιου παρασκηνίου το οποίο έλαβε χώρα στις γιορτές, και κορυφώθηκε χθες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, προηγήθηκαν επαφές της διευθύντριας του διπλωματικού γραφείου του πρωθυπουργού, Ελένης Σουρανή με τον Ιμπραήμ Καλίν, εκπρόσωπο και στενό συνεργάτης του Τούρκου προέδρου Ερντογάν, και συμφωνήθηκε ένα γενικό πλαίσιο συνομιλιών, χωρίς κάποια δέσμευση.


Υπό την έννοια ότι κάθε πλευρά θα θέσει στο τραπέζι τα θέματα που επιθυμεί, αλλά χωρίς να δεσμεύεται η άλλη πλευρά στην αποδοχή τους.

Επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας θα είναι -εκτός απροόπτου- ο πρέσβης Παύλος Αποστολίδης, ο οποίος γνωρίζει το ζήτημα καλύτερα από κάθε άλλον αφού ασχολείται με τις διερευνητικές επαφές από το 2010.

Η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει κατά τις επικοινωνίες της με την Άγκυρα, ότι το μόνο ζήτημα που θα συζητήσουν οι δύο πλευρές είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Αυτή είναι άλλωστε η ξεκάθαρη εντολή που έχει η ελληνική διαπραγματευτική ομάδα υπό τον πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη, ο οποίος θα επικουρείται από τον πρέσβη Αλέξανδρο Κουγιού, που στο παρελθόν έχει ηγηθεί και της αρμόδιας Διεύθυνσης Α4 περί Τουρκίας στο υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και την Ιφιγένεια Καναρά, διευθύντρια του γραφείου του πρέσβη Θεμιστοκλή Δεμίρη, γενικού γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών.


Από τουρκικής πλευράς, αναμένεται να είναι στην ομάδα ο υφυπουργός Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ, ο πολύπειρος πρέσβης Τσαγκαπτάι Ερτζιγες, (κρατούσε τα πρακτικά της τουρκικής πλευράς κατά τις περασμένες συνομιλίες) γενικός διευθυντής για Διμερή Πολιτικά Αεροναυτιλιακά και Συνοριακά Θέματα, και φυσικά κορυφαίο ρόλο θα έχει παρασκηνιακά ο Ιμπραήμ καλίν που θα είναι επί της ουσίας το μάτι και το αυτί του Ερντογάν.

Οι διερευνητικές επαφές (exploratory talks) ξαναρχίζουν μετά από τέσσερα χρόνια ακινησίας, κατόπιν γερμανικής επιμονής, αλλά κυρίως κατόπιν των ευρωπαϊκών συντονισμένων πιέσεων, ως ένας τρόπος αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας εξαιτίας της εξαναγκαστικής πολιτικής που ασκεί η δεύτερη στην Ανατολική Μεσόγειο.


Η Τουρκία πιέστηκε για να δώσει ημερομηνία, μετά από τις συναντήσεις που είχε ο τούρκος Υπ.Εξ. Τσαβούσογλου στην Πορτογαλιά, αλλά και τις επαφές με την ηγεσία της ΕΕ, (Μπορέλ και Φον νερ Λάϊεν) την οποία άλλωστε θα υποδεχθεί στην Άγκυρα τις επόμενες μέρες.

Τι αναμένουν

Κορυφαίος διπλωμάτης ερωτώμενος από το vradini.gr σχετικά με τις προοπτικές που διανοίγονται εκτίμησε πως «εάν κάθε πλευρά επιμείνει στις θέσεις της, τότε θα πρόκειται για διάλογο κωφών, και ως εκ τούτου δεν υπάρχει προοπτική».

Όμως κατά τον ίδιο, δεν θα υπάρξει επιμονή σε άγονες θέσεις, και θα βρεθεί ένα σημείο κοινής αναφοράς, αλλά «αυτό θα είναι επίπονο για τη χώρα μας, αφού η θέση της ότι δεν συζητά τίποτε άλλο πέρα από τον καθορισμό θαλασσίων ζωνών, θεωρείται από τους ξένους ότι δεν βοηθά τον διάλογο». Θεωρείται δεδομένο από την ελληνική πλευρά ότι οι τούρκοι θα διατυπώσουν μαξιμαλιστικές θέσεις, ώστε στη συνέχεια να κάνουν πίσω και να εμφανιστούν ως διαλλακτικοί. Κάτι σαν το ανέκδοτο με το σπιτι του Χότζα.


Η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται να αποδεχθεί συνομιλίες για αποστρατικοποίηση νησιών (επισήμως τουλάχιστνο αυτό ξεκαθαρίζεται), οτιδήποτε αφορά τη Θράκη, καθώς και ζητήματα κυριαρχίας σε όλα τα νησιά του Αιγαίου που περιγράφονται και καθορίζονται από τη συνθήκη της Λωζάνης.

Παλιά ιστορία

Αξίζει να σημειωθεί ότι στα τέλη του 2003 οι δύο πλευρές είχαν προσεγγίσει αρκετά σε μια λύση και συζητούνταν διάφορα σενάρια μερικής επέκτασης των χωρικών υδάτων μεταξύ 8 και 10 ναυτικών μιλίων για το Αιγαίο, ενώ οι ηπειρωτικές ακτές θα είχαν 12 ναυτικά μίλια. Ο Χάρης Παμπούκης στενος συνεργάτης του τότε υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου, είχε ετοιμάσει ένα σχέδιο το οποίο εγκαταλειφθηκε εξαιτίας των επερχόμενων εκλογών του 2004.

Η γενικότερη ιδέα ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να λάβει σημαντικό κομμάτι υφαλοκρηπίδας σε σημεία ανοικτής θάλασσας (π.χ. στο άνοιγμα των Δαρδανελλίων) ή και δυτικά των Δωδεκανήσων, ενώ προβλέπονταν επίσης δίαυλοι διεθνούς ναυσιπλοΐας, ιδιαίτερα στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο.


Για να γινει η επέκταση των χωρικών υδάτων και η προσαρμογή του εναερίου χώρου αρκούσε ένας νόμος βάσει του άρθρου 27 του Συντάγματος, ή προεδρικό διάταγμα βάσει του άρθρου 2 του νόμου 2321/1995 με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Όμως οι επερχόμενες εκλογές του 2004 φρέναραν τις εξελίξεις.


Τότε η Αγκυρα έθετε ζητήματα όπως οι γκρίζες ζώνες και την περίοδο 2004-2009, όταν επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας ανέλαβε ο πρέσβης ε.τ. Βασίλης Πισπινής, η διαδικασία ατόνησε, χωρίς να διακοπεί. Παράλληλα, όταν οι ευρωτουρκικές σχέσεις «πήραν την κάτω βόλτα» από το 2007 και μετά, οι Τούρκοι φόρτωσαν την ατζέντα με όλες τις πάγιες διεκδικήσεις τους.

Οταν ο Γιώργος Παπανδρέου ανήλθε στην πρωθυπουργία, το 2009, αποφάσισε να αναζωογονήσει τις συνομιλίες και τη διετία 2010-2011 σημειώθηκε πρόοδος, αλλά η πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα εν μέσω μνημονίων οδήγησε ξανά σε στασιμότητα.

Επί ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις και Μάρτιο του 2016 σταμάτησαν, με τις τουρκικές θέσεις να έχουν σκληρύνει: η Αγκυρα δεχόταν επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια μόνο για την ηπειρωτική Ελλάδα και πουθενά αλλού. Στη συνέχεια ακολούθησε το πραξικόπημα στην Τουρκία και μετά ο Ερντογάν πάγωσε τις συνομιλίες γιατί “δεν εμπιστεύονταν κανέναν” σύμφωνα με διπλωμάτη.

Δείτε επίσης