Πολιτική

Οι ΗΠΑ θέλουν Τουρκία στο «παιχνίδι» του East Med

eastmead

To non paper που αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη στην Αν. Μεσόγειο

Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»

Του Κώστα Μελισσόπουλου

Στο «μικροσκόπιο» της ελληνικής διπλωματίας έχει μπει το περιβόητο non paper των ΗΠΑ προς την Ελλάδα, μέσω του οποίου ακυρώνεται η ενεργειακή προοπτική της χώρας μας και παύει να είναι πλέον επίδοξος πρωταγωνιστής στο ενεργειακό παιχνίδι της περιοχής, παρά τα περί του αντιθέτου λεγόμενα.

Το μήνυμα που έστειλαν οι ΗΠΑ σε όλες τις εμπλεκόμενες με τον αγωγό χώρες, ήταν σαφές, σύμφωνα με έμπειρο διπλωμάτη:

«Δεν υπάρχει υλοποιήσιμο σχέδιο στην Ανατολική Μεσόγειο με την Τουρκία εκτός κάδρου».

Αυτό ήταν το «δια ταύτα», σύμφωνα και με την ανάλυση σοβαρών διπλωματών στο Υπ. Εξ., και όλα τα υπόλοιπα έπονται.

Η άρνηση των ΗΠΑ να στηρίξουν το εγχείρημα του East Μed δεν είναι τελεσίδικη, σύμφωνα με τους ίδιους διπλωμάτες, αλλά εξαρτάται από την κατάσταση στην περιοχή. «Εάν τα βρει η Τουρκία με την Ελλάδα στο Αιγαίο, και δεν υπάρχουν αμφισβητούμενες ή διεκδικούμενες περιοχές, ώστε να επέλθει ηρεμία και σταθερότητα, για να υπάρξει κατάλληλο κλίμα για μία μεγάλη επένδυση, τότε είναι πιθανό η Αγορά να επανεκτιμήσει την κατάσταση», ανέφερε στη «ΒτΚ» ξένη διπλωματική πηγή.

Το κυνικό μήνυμα που εξέπεμψαν οι τελευταίες εξελίξεις είναι πως η Τουρκία έχει βαρύνοντα ρόλο στην υπόθεση της εξόρυξης και μεταφοράς Ενέργειας, και «η Αγορά» δεν τη θέλει απέναντί της.

Σε αυτό συμφωνούν πολλοί διπλωμάτες, οι οποίοι θεωρούν ότι η Αθήνα πρέπει να επανασχεδιάσει την στρατηγική της το συντομότερο, ώστε να παραμείνει στο τραπέζι των «παικτών». Στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών υποβαθμίζουν τη συνολική εξέλιξη, και παραπέμπουν στην απόφαση της κυβέρνησης να επενδύσει στην Πράσινη Ενέργεια, δηλαδή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. 

Μετά και την απόφαση της κυβέρνησης να εγκαταλείψει το πρόγραμμα ερευνών υδρογονανθράκων στο Αιγαίο, η υλοποίηση του αγωγού East Med που θα μετέφερε φυσικό αέριο μέσω Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας, στην Ευρώπη, ήταν το μεγαλύτερο σχέδιο για την αναβάθμιση της χώρας μας και τη μετατροπή της σε έναν κομβικό παίκτη στη μεταφορά Ενέργειας.

Και εάν αυτά είναι «κακά νέα» για την Αθήνα, στον ορίζοντα υπάρχουν και χειρότερα, αφού εντός του 2022, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αλλά και τις ενδείξεις, αναμένεται να εκδηλωθεί η υλοποίηση των σχεδιασμών της Άγκυρας για εξορύξεις σε περιοχές που η Ελλάδα θεωρεί ότι δυνητικά τής ανήκουν με βάση το Διεθνές Δίκαιο, αλλά η Τουρκία το αμφισβητεί. Και εμπράκτως...

Βλέπουν τη μετα-Ερντογάν εποχή

Το εγχείρημα του East Med ήταν –σύμφωνα με έμπειρους παράγοντες της Αγοράς– θνησιγενές εξαρχής, και αυτό το γνώριζαν οι «μεγάλοι παίκτες».

Κορυφαίος διπλωμάτης την περίοδο 2015-20, είχε ενημερώσει την τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, εξηγώντας ότι είναι ένα εγχείρημα που δεν συγκεντρώνει πολλές ελπίδες υλοποίησής του, αφού το κόστος είναι δυσανάλογο με το όφελος της επένδυσης, και αυτό το λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους οι επενδυτές. Όπως επίσης και η πιθανή αστάθεια που θα προκαλούσε στην ευρύτερη περιοχή (που ήδη «μυρίζει μπαρούτι» στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική), θα αποθάρρυνε κάθε εχέφρονα επενδυτή, και φυσικά καμία σοβαρή χώρα δεν θα ρίσκαρε να εμπλακεί σε πολεμικές επιχειρήσεις με την Τουρκία.

Παρ’ όλα αυτά, οι κυβερνήσεις από το 2013 και μετά, επένδυσαν πολιτικά στο εγχείρημα αυτό, παραβλέποντας τις αντικειμενικές δυσκολίες. Μία εκ των οποίων ήταν η στάση της Τουρκίας, η οποία έκτοτε διαμήνυε με κάθε ευκαιρία και προς πάσα κατεύθυνση, ότι δεν θα αποδεχθεί να βγει εκτός κάδρου.

Το κυριότερο επιχείρημα των Τούρκων ήταν ότι η όδευση του αγωγού μέσω του εδάφους της Τουρκίας ήταν πολύ φθηνότερη, από τον υποθαλάσσιο αγωγό. Κάτι που, όπως λένε άνθρωποι της Αγοράς, δεν είναι ψέματα...

Ένας πρέσβης μεγάλης Δυτικής χώρας είχε πει σε συνομιλητή του, κορυφαίο στέλεχος του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, για την Τουρκία: «It’s too big to fail». Σε ελεύθερη μετάφραση, «είναι μεγάλη χώρα για να την αφήσουμε να πέσει». Ήτοι, δεν πρόκειται η Δύση να τη χάσει από τη σφαίρα επιρροής της, παρά τις δολιχοδρομίες Ερντογάν. Ο ίδιος πρέσβης εξηγούσε ότι η Δύση βλέπει την Τουρκία μακροπρόθεσμα, και όχι με ορίζοντα τη θητεία Ερντογάν. Πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί σήμερα η Δύση να έχει πρόβλημα με τον Τούρκο πρόεδρο, αλλά δεν έχει με την Τουρκία. 

Όπως αποδεικνύεται τελικά, ελάχιστοι ήθελαν την υλοποίηση του εγχειρήματος. Το οποίο, για να πετύχει, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί ως δυνάμει στρατιωτική επιχείρηση, αφού η Τουρκία δεν θα άφηνε ποτέ να περάσει αέριο από περιοχές που θεωρεί δικές της.

Επίσης, τον αγωγό τον ήθελε ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπ. Νετανιάχου (για δικούς του λόγους, αφού φέρεται να είχε επιχειρηματικά συμφέροντα), αλλά όχι το Ισραήλ, όπως αποδείχθηκε με την αλλαγή της κυβέρνησης.

Ούτε οι Αιγύπτιοι τον ήθελαν, μία και θέλουν να προωθήσουν τα δικά τους τέρμιναλ, ούτε και οι Ιταλοί –οι οποίοι συνεργάζονται στενά με την Αίγυπτο– οι οποίοι δεν παρέστησαν στις υπογραφές πρόσφατα.

Το τέλος των ερευνών

Άμεση σχέση με την στάση των ΗΠΑ στο θέμα του East Med και της Τουρκίας έχει η αποχώρηση της κοινοπραξίας Total, Exxon Mobil και ΕΛ.ΠΕ. από τις έρευνες υδρογονανθράκων στα δύο θαλάσσια Οικόπεδα νοτίως και δυτικά της Κρήτης.

Η εταιρία ενημέρωσε τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές ότι δεν θα προχωρήσει στη διενέργεια σεισμικών καταγραφών, όπως προβλεπόταν στη σύμβαση παραχώρησης και στον αρχικό σχεδιασμό, για το διάστημα Ιανουαρίου -Φεβρουαρίου 2022. 

Να σημειώσουμε ότι η σχετική σύμβαση προβλέπει ότι η εταιρία οφείλει να πραγματοποιήσει τις σεισμικές έρευνες εντός τριών ετών από την υπογραφή της σύμβασης, το 2019. Δηλαδή, οι σεισμικές έρευνες θα πρέπει να ξεκινήσουν μέχρι τον Οκτώβριο του 2022. Όμως, όπως λένε ειδικοί στα Ενεργειακά, οι δραστηριότητες γίνονται από το Νοέμβριο μέχρι τον Απρίλιο, προκειμένου να μη διαταραχθεί η διαδικασία αναπαραγωγής των θηλαστικών. Πράγμα που σημαίνει η απόφαση να μη διενεργηθούν το φετινό χειμώνα οι σεισμικές καταγραφές ισοδυναμεί ουσιαστικά με πρόωρο τέλος για τις ερευνητικές δραστηριότητες στην περιοχή. Εκτός και αν δοθεί από την κυβέρνηση παράταση στο χρόνο εκπλήρωσης των συμβατικών υποχρεώσεων της κοινοπραξίας, κάτι που δεν έχει ζητηθεί πάντως...

Δείτε επίσης