Άλωση Κωνσταντινούπολης: «Ποια κερκόπορτα; Αστεία πράγματα, έμπαιναν από παντού»
Με αφορμή τη «μαύρη» επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης (29 Μαΐου 1453), ανατρέχουμε στα όσα είχε πει η κορυφαία βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Άλωση της Πόλης: Η 29η Μαΐου αποτελεί μια διαχρονικά «μαύρη» επέτειο για τον Ελληνισμό. Σαν σήμερα, το 1453, η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια των Οθωμανών, σφραγίζοντας το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Καθώς η συλλογική μνήμη έχει επενδύσει αυτή την αποφράδα ημέρα με πληθώρα θρύλων, μια παλαιότερη, μνημειώδης συνέντευξη της κορυφαίας ιστορικού και βυζαντινολόγου, της αείμνηστης Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, έρχεται να αποκαταστήσει την ιστορική αλήθεια, βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους.
Η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης, με τη γνωστή ευθύτητα του λόγου της, είχε αναλύσει το κλίμα παρακμής, τις εσωτερικές έριδες και καταρρίπτει τον γνωστότερο μύθο της Άλωσης, αυτόν της κερκόπορτας.
Δείτε παρακάτω ένα εντυπωσιακό βίντεο με τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης:
@vradini.gr 📌 Το εντυπωσιακό βίντεο για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης που συνέβη σαν σήμερα το 1453 📌 Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναπαριστά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς, η οποία σημειώθηκε σαν σήμερα το 1453, σε κανάλι του Instagram. 📌 Η Άλωση είχε κοσμοϊστορικές συνέπειες για τον ελληνισμό, τη Χριστιανοσύνη και τον δυτικό κόσμο γενικότερα. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453 (Ιουλιανό ημερολόγιο). Η άλωση αυτή της Κωνσταντινούπολης, σήμανε και το τέλος της υπερχιλιετούς Δυτικής Ρωμαϊκής (ή Βυζαντινής κατά τους δυτικούς) Αυτοκρατορίας. 📌 Παρά τη γενναιότητα του Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου, ο συντριπτικά υπέρτερος οθωμανικός στρατός, με επικεφαλής τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’ κατόρθωσε τελικά να αλώσει την Πόλη. 🎥 © History Arena #σανσημερα #σανσήμερα #ελλαδα #ιστορια #tiktokgreece ♬ original sound – Vradini
Μια ερημωμένη Πόλη βυθισμένη στην ανασφάλεια και τη φτώχεια
Η εικόνα της Κωνσταντινούπολης λίγο πριν από την τελική πολιορκία δεν θύμιζε σε τίποτα την κραταιά αυτοκρατορία του παρελθόντος.
Γύρω στο 1450, η Πόλη είχε αποδεκατιστεί από την πανώλη και τις αλλεπάλληλες τουρκικές επιθέσεις, με τον πληθυσμό της να έχει συρρικνωθεί στους 70.000 κατοίκους, από το μισό εκατομμύριο που αριθμούσε άλλοτε.
- Γενικευμένη ανασφάλεια: Οι προστριβές μεταξύ Γενοβέζων και Βενετσιάνων μεταφέρονταν μέσα στο ίδιο το λιμάνι της Πόλης.
- Τάσεις αυτονομίας: Οι ελάχιστες περιοχές που παρέμεναν ελεύθερες έδειχναν τάσεις ανεξαρτητοποίησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Μυστράς, ο οποίος έπεσε επίσης στις 29 Μαΐου, αλλά του 1460.
- Η ερήμωση των παλατιών: Οι Βυζαντινοί ζούσαν σε μια πόλη-φάντασμα. Ακόμα και στα περίφημα ανάκτορα του Πορφυρογέννητου, ελάχιστα δωμάτια ήταν πλέον κατοικήσιμα.
Ο θρησκευτικός διχασμός και οι «παρά φύσιν» συμμαχίες
Σύμφωνα με την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η πραγματική πτώση της Πόλης είχε ήδη συντελεστεί από το 1204, με την πρώτη Άλωση από τους Σταυροφόρους.
Έκτοτε, το σαράκι του διχασμού δεν άφησε το Βυζάντιο να ορθοποδήσει.
Η Σύνοδος της Φερράρας (1438) και η προσπάθεια του Αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄ για την Ένωση των Εκκλησιών, με σκοπό τη λήψη βοήθειας από τη Δύση, άνοιξε τον ασκό του Αιόλου.
Ξέσπασε μια άγρια διαμάχη ανάμεσα σε ενωτικούς και ανθενωτικούς.
«Η διανόηση ήθελε να είναι αναγεννησιακή, όμως η Εκκλησία παρέμενε προσηλωμένη στα πάτρια κατά τρόπο φανατικό», επισημαίνει η ιστορικός.
Το μίσος ήταν τέτοιο που οι πολέμιοι της Ένωσης έφταναν στο σημείο να συνάπτουν «παρά φύσιν» συμμαχίες ακόμη και με τους Τούρκους.
Η δεισιδαιμονία και η μοιρολατρία
Το κερασάκι στην τούρτα της κατάρρευσης ήταν η γενικευμένη δεισιδαιμονία. Αν και παλαιότερες προφητείες (ήδη από τον 6ο αιώνα) είχαν αισιόδοξο χαρακτήρα, στα μέσα του 15ου αιώνα οι Κασσάνδρες προφήτευαν το τέλος της Πόλης, του κόσμου και της ίδιας της Ιστορίας.
Το μοιρολατρικό αυτό κλίμα αποτυπώνεται ιδανικά στους στίχους του Κωστή Παλαμά στον «Δωδεκάλογο του Γύφτου», τους οποίους επικαλείται η βυζαντινολόγος, περιγράφοντας μια Πόλη που «καρτέραγε τον Τούρκο να την πάρει».
Ο μύθος της κερκόπορτας: «Αστεία πράγματα»
Όσον αφορά το ιστορικό αφήγημα για την Κερκόπορτα, που υποτίθεται ότι αφέθηκε ανοιχτή ή ξεχασμένη διευκολύνοντας την είσοδο των εισβολέων, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ είναι ισοπεδωτική:
«Ανοιγμένη ή ξεχασμένη κερκόπορτα; Αστεία πράγματα. Ήταν χιλιάδες έξω, τα καράβια τους βρίσκονταν στον Κεράτιο, οι Γενοβέζοι αποχωρούσαν. Η κερκόπορτα υφίσταται μόνο σε συμβολικό επίπεδο.
Είναι σαν να λέμε ότι, αν η πόρτα ήταν κλειστή, αντί για τρεις Τούρκους θα σκοτώνονταν δέκα κατά την είσοδό τους. Και λοιπόν; Αφού οι Οθωμανοί είχαν ήδη ανεβάσει σκάλες στα τείχη και έμπαιναν από όπου ήθελαν».
Η Άλωση της Πόλης, επομένως, δεν ήταν αποτέλεσμα ενός τυχαίου λάθους ή μιας ανοιχτής πόρτας, αλλά το νομοτελειακό φινάλε μιας μακράς περιόδου εσωτερικής σήψης, οικονομικής εξαθλίωσης και ανεξέλεγκτου διχασμού.
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
