Αναμένοντας την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα
Πιο πιθανό από ποτέ άλλοτε να ικανοποιηθεί το ελληνικό αίτημα
Τον τελευταίο χρόνο, ξαναήρθε στο προσκήνιο το παλιό ελληνικό αίτημα της επιστροφής των κλεμμένων Μαρμάρων του Παρθενώνα από το Λονδίνο. Ο μεγαλοπρεπής ναός του Παρθενώνα, η κιβωτός του ελληνικού πολιτισμού, υπέστη επιθέσεις βάρβαρων λαών, από τις οποίες προξενήθηκαν καταστροφές στα μνημεία, αλλά ουδείς διανοήθηκε να τα κλέψει.
Ο ολετήρας που ρήμαξε την Ακρόπολη των Αθηνών ήταν ο Άγγλος πρεσβευτής στην Υψηλή Πύλη Τόμας Έλγιν, ο οποίος, επωφελούμενος από τις άριστες σχέσεις των δύο χωρών απέσπασε με σατανικό τρόπο σουλτανικό φιρμάνι, με το οποίο άρπαξε Γλυπτά από τον Παρθενώνα. Προσέλαβε τον Ιταλό ζωγράφο Λουζιέρι για να τον βοηθήσει στη συλλογή των αρχαίων και τη μεταφορά τους στην Αγγλία. Μετά την αποκαθήλωση, 30 Άγγλοι ναύτες βοήθησαν να μεταφερθούν πάνω σε κιλλίβαντα. Για να υλοποιήσει το σχέδιό του, ο Έλγιν δωροδοκούσε συχνά με πολύτιμα δώρα τους Τούρκους, όπως αδαμαντοκόλλητες πιστόλες, τηλεσκόπια και ρολόγια, και εκείνοι του άνοιγαν το δρόμο της αρπαγής. Και για να κάμψει την αντίδραση των Ελλήνων τοποθέτησε στον πύργο κοντά στο Μοναστηράκι, ένα ρολόι… Για να ελαττώσουν το βάρος των Μαρμάρων για τη μεταφορά, οι εργάτες πριόνισαν πολλά Γλυπτά σε δύο ή τρία τεμάχια προκαλώντας ανεπανόρθωτη καταστροφή των μνημείων, που παραδέχεται ακόμα και ο Λουζιέρι. Το αναφέρει σε επιστολή του στον Έλγιν στις 16-9-1802: «…η 8η μετόπη, που παριστάνει το μάρμαρο απαγωγή γυναίκας από Κένταυρο, μας δυσκόλεψε κι αναγκάσθηκα να γίνω λίγο βάρβαρος…»
Τον Αύγουστο του 1803, ο Έλγιν στέλνει με το πλοίο «Μέντωρ» μετόπες και κιονόκρανα στην Αγγλία. Ανοικτά του Ταινάρου, ο «Μέντωρ» έπεσε σε τρικυμία στον Αβλέμονα Κυθήρων και βυθίστηκε. Δύο χρόνια χρειάστηκαν για να ανασυρθούν από τη θάλασσα 17 κιβώτια με αρχαιότητες. Με νέα «μπαξίσια» ο Έλγιν φόρτωσε ανενόχλητος άλλα 44 κιβώτια με αρχαιότητες και με το πλοίο «Νταϊάνα» τα έστειλε στην Αγγλία. Ο Λουζιέρι, που υπηρέτησε πιστά τον Έλγιν 21 έτη, πέθανε στην Αθήνα και η επιτύμβια πλάκα και ο τάφος του βρίσκονται στην αυλή της αγγλικανικής εκκλησίας στην οδό Φιλελλήνων.
Από τις Καρυάτιδες στο Ερέχθειο, ο Έλγιν άρπαξε τη μία και τη μετέφερε στην πατρίδα του. Επί μία εικοσαετία ο Έλγιν φόρτωνε στην Αθήνα και ξεφόρτωνε στο Λονδίνο αρχαιότητες. Συνολικά 253 μεγάλα κιβώτια με αρχαία μνημεία και τα αποθήκευσε σε πρόχειρο υπόστεγο εκτεθειμένα στην υγρασία και τη ρύπανση. Το 1811 συζήτησε με την αγγλική κυβέρνηση να πωλήσει τη συλλογή του. Ο βουλευτής Χάμερσλεϊ πρότεινε να αγοραστούν με 25.000 λίρες και όχι με 60.000 που ζητούσε ο Έλγιν. Πρότεινε, μάλιστα, να επιστραφούν όταν θα το ζητούσε η πρώτη ελεύθερη ελληνική κυβέρνηση!
Η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα τέθηκε για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 1834, όταν έγινε η λαμπρή τελετή καθαγίασης της ανορθώσεως του Παρθενώνα πάνω στον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως, με τον βασιλιά Όθωνα να θέτει το θεμέλιο λίθο του πρώτου κίονα της ανορθώσεως. Ο λόρδος Τζορτζ Κόχραν, που βρισκόταν στην τελετή, είπε ότι «όταν ο Παρθενών αποκατασταθεί και μπορέσει να τα δεχθεί, η συλλογή των Γλυπτών στο Λονδίνο, θα επιστρέψει στην ορθή και φυσική της θέση». Αρκετοί Άγγλοι επιθυμούσαν την επιστροφή των Γλυπτών. Κάποιος μάλιστα χάραξε στον τοίχο ναϊδρίου στην Ακρόπολη για τον Σκωτσέζο Έλγιν: «Quod non fecerunt Goti, hoc fecerunt Scoti» (αυτό που δεν έκαναν οι Γότθοι το έκαναν οι Σκωτσέζοι).
Η αγγλική κυβέρνηση όρθωνε πάντα τείχος άρνησης στο αίτημα της επιστροφής. Το 1959, ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, με υποστήριξη ενός Εργατικού βουλευτή που έφερε το θέμα στη βουλή, ζήτησε την επιστροφή των Γλυπτών. Το Φόρεϊν Όφις συμβούλευσε την κυβέρνηση να είναι η απάντησή της κατηγορηματική: «No sir!». Μεγάλο αγώνα για την επιστροφή τους έκανε και η Μελίνα Μερκούρη.
Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
