Η Δικτατορία της 4ης Αυγούστου
Για να φτάσουμε στη δικτατορία προηγήθηκε σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν μετά τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936, από τις οποίες δεν προέκυψε κυβέρνηση
Πριν από 90 χρόνια, τέτοιες μέρες, ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς συγκαλούσε εκτάκτως το υπουργικό συμβούλιο, για ν’ αντιμετωπίσει σοβαρά διεθνή προβλήματα (εμφύλιος πόλεμος Ισπανίας, εισβολή Ιταλίας στην Αιθιοπία), αλλά προπάντων την πανελλήνια γενική απεργία που είχαν κηρύξει τα ελεγχόμενα από το ΚΚΕ συνδικάτα.
Το απόγευμα της 4ης Αυγούστου 1936, ο πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς έλεγε στο υπουργικό συμβούλιο: «Με πληροφορούν ότι στις διάφορες πόλεις θα σημειωθούν σοβαρά επεισόδια και έκτροπα, θα χυθεί και πάλι άφθονο αίμα αθώων και αυτό δεν θα το επιτρέψω, όπως έγινε στη Θεσσαλονίκη με 12 νεκρούς και πολλούς τραυματίας απεργούς και χωροφύλακας». Την ίδια μέρα, ο «Ριζοσπάστης», όργανο του ΚΚΕ, σε πρωτοσέλιδο άρθρο του έγραφε: «Οι εργαζόμενοι παίρνουν μόνοι τις τύχες τους στα χέρια. Από εδώ και πέρα η Ελλάδα δεν θα γνωρίσει, όσο λαϊκό αίμα και αν θα χυθεί, τάξη και ησυχία, όσο η μοναρχία θα κρατά την εξουσία. Από εδώ και πέρα η Ελλάδα θα χάσει κάθε ομαλότητα και ανάπαυση.
Από εδώ και πέρα σε όλη την χώρα ο λαός πρέπει να σταματήσει κάθε κίνηση, να ξεχυθεί στους δρόμους και αδελφωμένος με τον Στρατό να πάρει την εξουσία!».
Οι υπουργοί παρακολουθούσαν σιωπηλοί τον Μεταξά, ώσπου έβγαλε ένα κομμάτι χαρτί και διάβασε αργά και σταθερά: «Ενώπιον αυτής της καταστάσεως, η κυβέρνησις αναλαμβάνει όλες εκείνες τις εξουσίες με τις οποίες θα δυνηθεί να την αντιμετωπίσει. Δηλαδή Δικτατορία». Το βράδυ καταρτίσθηκαν και υπογράφηκαν από τον βασιλιά Γεώργιο Β’ τα διατάγματα διαλύσεως της Γ’ Αναθεωρητικής Βουλής και αναστολής ορισμένων άρθρων του Συντάγματος. Έτσι κηρύχθηκε η δικτατορία της 4ης Αυγούστου. Τότε, υπέβαλαν τις παραιτήσεις οι διαφωνούντες υπουργοί, Βαλαωρίτης, Δεκάζος, Ελευθεριάδης, Κούζης, Μπακόπουλος, Λούβαρης και Γρηγόριος Κασιμάτης. Τις θέσεις τους κατέλαβαν οι Μανιαδάκης, Κορυζής, Γεωργακόπουλος, Κοτζιάς και Αλέξης Παπαχελάς.
Για να φτάσουμε στη δικτατορία προηγήθηκε σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν μετά τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936, από τις οποίες δεν προέκυψε κυβέρνηση. Ο βασιλιάς, ο πρωθυπουργός Δεμερτζής, αλλά και ο Βενιζέλος από το Παρίσι, έκαναν συνεχείς εκκλήσεις για συνεννόηση των πολιτικών ώστε να σχηματισθεί κυβέρνηση. Μπροστά στο αδιέξοδο ο βασιλιάς συγκάλεσε, στις 13 Φεβρουαρίου, Συμβούλιον του Στέμματος, κάνοντας έκκληση στα πατριωτικά αισθήματα των κομμάτων, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Το απεργιακό κλίμα διογκωνόταν, τα προβλήματα πολλαπλασιάζονταν, ο Σοφούλης υπέγραψε το γνωστό σύμφωνο με τον Σκλάβαινα, προκαλώντας αντιδράσεις, ο Στρατός δυσανασχετούσε και ο Παπάγος παραιτήθηκε από υπουργός Στρατιωτικών. Η «Καθημερινή» του Βλάχου έγραφε: «Ή το Σύνταγμα θα φάει τον τόπον, ή ο τόπος το Σύνταγμα»…
Για να καθησυχάσει τους στρατιωτικούς, ο βασιλιάς όρκισε υπουργό Στρατιωτικών τον Μεταξά και η πειθαρχία στο Στρατό αποκαταστάθηκε. Η κίνηση αυτή έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλους, και κυρίως τον Βενιζέλο και τον βενιζελικό Τύπο… Όμως, εκείνη την περίοδο άρχισε η επιδημία θανάτων σημαντικών πολιτικών: Κονδύλης, Βενιζέλος, Τσαλδάρης, Παπαναστασίου, Ζαΐμης και ο πρωθυπουργός Δεμερτζής! Τότε, ο βασιλιάς αναθέτει την πρωθυπουργία στον Μεταξά, που έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή: ΝΑΙ 241 ψήφοι, ΟΧΙ 16 (Παπανδρέου και 15 βουλευτές του ΚΚΕ).
Κάπως έτσι φτάσαμε στη δικτατορία της 4η Αυγούστου. Χωρίς καμία αντίδραση, πλην του ΚΚΕ και ελάχιστων πολιτικών (Τσαλδάρης, Καφαντάρης, Ράλλης, Μυλωνάς και Σαγιάς), που αποφάσισαν στις 5 Αυγούστου, στο σπίτι του Παπαναστασίου, να παρουσιασθούν στον βασιλιά και να διαμαρτυρηθούν. Η απεργία της 5ης Αυγούστου δεν έγινε. Επικρατούσε απόλυτη ηρεμία και ο Μεταξάς απηύθυνε διάγγελμα προς το λαό, λέγοντας ότι θα μπορούσε πια να εργάζεται ήσυχος, ελεύθερος και με ασφάλεια, ενώ όποιος αντιδρούσε στο ανορθωτικό και αναγεννητικό έργο της κυβερνήσεως θα εξουδετερωνόταν τάχιστα! Οι μέρες που πέρασαν, επεφύλασσαν δυσάρεστες εκπλήξεις, όταν πολιτικοί, όπως οι Παπανδρέου, Κανελλόπουλος, Αρ. Μητσοτάκης, Μιχαλακόπουλος κ.ά., εξορίσθηκαν σε νησιά και πολλοί κομμουνιστές στην Ακροναυπλία. Ο Θεοτόκης, επίσης, που βρισκόταν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, αντέδρασε στη δικτατορία.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
