Ο σεισμός του 1956 μέσα από τις σελίδες της «Βραδυνής»
«Τα πρώτα τηλεγραφήματα αναφέρουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των θυμάτων και αι ζημίαι ανυπολόγιστοι»
«Η Σαντορίνη επλήγη εκ των πρωινών αλλεπάλληλων ισχυρών σεισμικών δονήσεων». Έτσι ακριβώς έγραφε την έκτακτη είδηση στο φύλλο της 9ης Ιουλίου 1956 η «Βραδυνή».
Μία έκτακτη είδηση, από τα γραφόμενα της οποίας κανείς στο τυπογραφείο της εφημερίδας, όπου γράφονταν οι πρώτες πληροφορίες, δεν μπορούσε να φανταστεί το μέγεθος της καταστροφής που θα επέφερε στο κυκλαδίτικο νησί. «Τα πρώτα τηλεγραφήματα αναφέρουν ότι είναι μεγάλος ο αριθμός των θυμάτων και αι ζημίαι ανυπολόγιστοι», ενώ σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, «η στάθμη της θαλάσσης ανήλθεν εις την Σύρον κατά εν μέτρον, ενώ αι σεισμικές δονήσεις συνεχίζονται εις την ιδίαν περιφέρειαν».
Από την επομένη, οι θλιβερές εικόνες και ειδήσεις κατέφθαναν στην Αθήνα, μαζί με τις ανταποκρίσεις των απεσταλμένων όλων των εφημερίδων. Η «Βραδυνή» είχε αποστείλει το δημοσιογράφο Ιωάννη Βουτσινά, ο οποίος στο πρώτο σημείωμά του από το γκρεμισμένο νησί έγραφε: «57 τα θύματα (σ.σ.: Στους 53, τελικά, σταμάτησε ο αριθμός των νεκρών). Αλλόφρονες οι κάτοικοι, με τη φρίκη ζωγραφισμένη στο πρόσωπο». Και η εφημερίδα στην πρώτη σελίδα της σημείωνε: «Κατά 75% το νησί έχει καταστραφεί. Μήνυμα παρηγοριάς η βασιλική επίσκεψις». Ιδού και ένα απόσπασμα από το κείμενο του Βουτσινά, που συγκινεί με τη λογοτεχνική του διάσταση: «Με την αγωνία της επαναλήψεως των σεισμών, οι κάτοικοι της Σαντορίνης μοιρολόγησαν την συμφορά τους, χθες τη νύχτα, με συντροφιά τ’ αστέρια του ελληνικού ουρανού».
Στο μεταξύ, «ο πρωθυπουργός κ. Καραμανλής διέταξε γενικήν κινητοποίησιν δια την παροχήν αμέσου βοηθείας». Μία βοήθεια πρωτόγνωρη για τα δεδομένα της εποχής, δεδομένου και της δυσκολίας πρόσβασης στο απομακρυσμένο νησί, που όμως δεν στάθηκε ικανή να συνδράμει επαρκώς τους πληγέντες.
Το «όχι» στους Βρετανούς
«Οι ναύτες είχαν εγκαταστήσει πρόχειρο νοσοκομείο για την περίθαλψι των τραυματιών, ενώ στην παραλία εστοιβάζονταν οι όγκοι των τροφίμων, των φαρμάκων, των σκηνών, των κλινοσκεπασμάτων και όλων των άλλων ειδών που είχαν ανάγκη οι σεισμόπληκτοι. Η Αεροπορία έδωσε το παρών στην άμιλλα της ταχύτερης ανακουφίσεως των σεισμοπλήκτων. “Ντακότα” της Βασιλικής Αεροπορίας έρριψαν τρόφιμα και φάρμακα στο νησί και με αεροφωτογραφίες έδωσαν σαφή την εικόνα της καταστάσεως και της εκτάσεως των αναγκών. Παρά την έκτασι της συμφοράς τους, οι κάτοικοι της Σαντορίνης εδέχθησαν με ικανοποίησι την απόφασι της ελληνικής κυβερνήσεως όπως μη δεχθή την βοήθειαν που προσεφέρθησαν να δώσουν οι Βρεταννοί». Ο λόγος της άρνησης της βρετανικής βοήθειας ήταν η στάση των Άγγλων στο Κυπριακό. Πέρα από τις φυλακίσεις και εκτελέσεις Κυπρίων πατριωτών, εκείνες τις ημέρες αγγλικά πολεμικά πλοία έπαιρναν μέρος στον αποκλεισμό της Κύπρου.
«Υποχθόνιος δύναμις»
«Το ηφαίστειον δεν εξερράγη. Εν τούτοις οι κάτοικοι υποστηρίζουν τρεις απόψεις: Μερικοί βεβαιώνουν ότι είδαν κατά την ώραν του σεισμού ισχυράν λάμψιν εκ του κρατήρος του ηφαιστείου. Άλλοι λέγουν ότι είδαν καπνόν ανωθρώσκοντα και την θάλασσαν αναταρασσομένην. Γενικώς όμως επικρατεί ενταύθα η εντύπωσις ότι αι σεισμικαί δονήσεις θα τερματισθούν μόνο με έκρηξιν. Και τούτο διότι θεωρούν την έκρηξιν του ηφαιστείου ως διέξοδον της υποχθονίου δυνάμεως…»
Η κυβερνητική κινητοποίηση
«Ο κ. Καραμανλής παραμείνας μέσω του μεσονυκτίου εις το πολιτικόν γραφείον ευρίσκετο εις συνεχή επικοινωνίαν δίδων προσωπικώς οδηγίας δια την παροχήν βοηθείας. Κατά τας διαβιβαζομένας πληροφορίας, οι υπουργοί κ.κ. Ράλλης και Ψαρέας επεσκέφθησαν ολόκληρον την σεισμόπληκτον νήσον και έδωσαν οδηγίας δια την περίθαλψην των σεισμοπαθών, παρακολουθήσαντες επιτοπίως την καλήν εφαρμογήν των κυβερνητικών διαταγών. Γενικώς το έργο της περιθάλψεως συνεχίζεται εντατικώς, πανταχού δε εξεδηλώθη δραστηρία κυβερνητική μέριμνα».
257 μετασεισμοί
«257 μετασεισμικαί δονήσεις εσημειώθησαν εντός εικοσιτεσσάρων ωρών. Εξ αυτών αι 7 μετρίως ισχυραί, 11 ασθενείς, αι λοιπαί ελαφραί. Ο καθηγητής της Σεισμολογίας κ. Γαλανόπουλος ερωτηθείς εάν υπάρχη φόβος επαναλήψεως των εκρήξεων και προκλήσεως νέων συμφορών, εδήλωσε: “Ουδείς κίνδυνος υφίσταται εκ της επαναλήψεως μεταγενεστέρων εκρήξεων”. Σημειωτέον ότι κατά την άποψιν του κ. Γαλανόπουλου αι αιφνιδιαστικαί εκρήξεις του ηφαιστείου της Σαντορίνης οφείλονται εις διέγερσιν προκληθείσαν συνεπεία μεγάλου τεκτονικού σεισμού βάθους. Ο σεισμός ήτο, κατά την ανακοίνωσιν του Αστεροσκοπείου Αθηνών, υποθαλάσσιος».
Ανθρώπινες τραγωδίες
«Ο κρεοπώλης Θωμάς Αλιφραγκής λείπει μέρες τώρα από τη Σαντορίνη για δουλειές στα γύρω νησιά. Είχε πέντε παιδιά, τρία κορίτσια και δύο αγόρια, που σκοτώθηκαν όλα. Κι αυτός δεν ξέρει ακόμα τίποτα. Θα ‘ρθη αύριο, μεθαύριο στο νησί, και θα τα μάθη…»
«Μπροστά μας δύο γυναίκες λιποθύμησαν. Είχαν χάσει η μία τον άντρα της κι η άλλη το μονάκριβο παιδί της. Τίποτα δεν μπορή να τις παρηγορήση. Μαυροντυμένες, πηγαινοέρχονται συνεχώς από τον πρόχειρο καταυλισμό στα ερείπια των σπιτιών τους. Ακόμα δεν ξέθαψαν τους ανθρώπους τους και παρακαλούν τους άντρες του συνεργείου εκσκαφών να βιαστούν να πάνε ως εκεί, γιατί ελπίζουν πώς ίσως να ‘ναι ακόμα ζωντανοί. Μα τους φαίνεται τόσο απίθανο αυτό, πού σαν το καλοσκεφθούν, ξεσπούν σ’ ένα άγριο κλάμμα, πού θυμίζει ουρλιαχτό πληγωμένου ζώου».
Του ανταποκριτού μας…
«Η κατεστραμμένη πόλις των Φηρών δείχνει πιο άγρια τη νύχτα. Το φανάρι ενός ναύτη πού προχωρά μπροστά μας ξεδιπλώνει στο αχνό φώς του τραγικές εικόνες. Τα ερείπια είναι σωριασμένα στους μικρούς δρόμους. Ένα μπαλκόνι κρέμεται σχεδόν στον αέρα, γερμένο προς τα κάτω και πάνω του έχει μείνει μιά γλάστρα με λουλούδια, θυμίζοντας την ειδυλλιακή ζωή του χθες. Έπιπλα σπασμένα, κούνιες μικρών, κορνιζαρισμένες φωτογραφίες κι ένα σωρό άλλα αντικείμενα βρίσκονται αγκαλιασμένα με πέτρες και ξύλινα αγκωνάρια. Σε μιά γωνιά έχουν απομείνει δυό μικρά εικονίσματα κι ένα σβηστό καντήλι και μπροστά σε μια πόρτα ένας πεινασμένος σκύλος γραντζουνά το ξύλο ουρλιάζοντας…»
Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής
