Ύψωμα 731: Η φονικότερη μάχη του Αλβανικού Μετώπου
Οι ιταλικές δυνάμεις υπερίσχυαν σημαντικά από τις ελληνικές-Είναι χαρακτηριστικό πως κάθε ένα δευτερόλεπτο που περνούσε επάνω στο βουνό έσκαγαν 11 βλήματα
Στο Ύψωμα 731 εκτυλίχθηκε ίσως η φονικότερη μάχη του Αλβανικού μετώπου και του Ελληνο-Ιταλικού πολέμου.
Το Ύψωμα 731 βρίσκεται περί τα 20 χλμ. βόρεια της Κλεισούρας, στην Αλβανία και ήταν ένα από τα ισχυρότερα ερείσματα που κατέλαβε ο Ελληνικός Στρατός κατά τις μάχες της περιόδου 6-11 Ιανουαρίου 1941 και «κλειδί» της όλης τοποθεσίας, στον κεντρικό τομέα του αλβανικού μετώπου.
Κι αυτό διότι ήταν ένα σημαντικό πέρασμα στα βουνά της Αλβανίας, που οι Ιταλοί ήθελαν διακαώς να το καταλάβουν, στη μεγάλη αντεπίθεση που έκαναν για «σπάσουν» τον ελληνικό «κλοιό» και να εισέλθουν στην Ελλάδα.
Η αρχή της ιταλικής επίθεσης έγινε νωρίς το πρωί της 9ης Μαρτίου 1941, με σφοδρή δράση του πυροβολικού, με όλμους και αεροπορικό βομβαρδισμό των ελληνικών θέσεων, με τις συγκρούσεις να κρατάνε για 15 μέρες, μέχρι δηλαδή τις 24 Μαρτίου 1941 με την τελική επικράτηση των Ελλήνων.
Στο Ύψωμα 731, καθώς και στα γειτονικά υψώματα, πολέμησαν οι άνδρες του 5ου Συντάγματος της I Μεραρχίας που κατάγονταν κυρίως από την Καρδίτσα και τα Τρίκαλα, με διοικητή τον Δημήτριο Κασλά, μέχρι την νύκτα της 12ης προς 13 Μαρτίου οπότε αντικαταστάθηκε, λόγω απωλειών, από το 19ο Σύνταγμα της VI Μεραρχίας Σερρών. Τον τομέα του τάγματος Κασλά ανέλαβε το τάγμα του λοχαγού Κουτρίδη, μέχρι το τέλος του αγώνα στην περιοχή αυτή.
Η εικόνα των στρατιωτικών δυνάμεων Ελλάδας και Ιταλίας στο Αλβανικό μέτωπο
Η διαταγή του Κασλά στους άντρες του να αμυνθούν μέχρι εσχάτων έχει γραφτεί στην ιστορία:
«Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρι εσχάτων. Προμηνύεται λυσσώδης επίθεσις του εχθρού, η οποία οπωσδήποτε θα αποκρουσθή και θα συντριβή. Τότε μόνον θα διέλθη ο εχθρός εκ της τοποθεσίας μας, όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας. Ουδείς θα κινηθή προς τα οπίσω. Πάντες θα αποθάνωσι επί των θέσεών των».
Απέναντί τους βρισκόταν το 8ο Ιταλικό Σώμα Στρατού, με τέσσερις μεραρχίες και δυο τάγματα μελανοχιτώνων.
Ο ελληνικός αιφνιδιασμός
Οι ιταλικές δυνάμεις υπερίσχυαν σημαντικά από τις ελληνικές. Ήταν ενισχυμένες με 400 βομβαρδιστικά αεροπλάνα και με τεράστιο αριθμό κανονιών.
Είναι χαρακτηριστικό πως κάθε ένα δευτερόλεπτο που περνούσε επάνω στο βουνό έσκαγαν 11 βλήματα, που προκάλεσαν σύννεφα καπνού, σκόνη και διαμελισμούς, ενώ το βουνό έμεινε «φαλακρό».
Όταν οι βομβαρδισμοί σταμάτησαν ο Ιταλός διοικητής Πυροβολικού, Καβαλέρο, από την Τρεμπεσίνα, ήταν σίγουρος ότι δεν είχε μείνει άνθρωπος ζωντανός και έστειλε το Πεζικό να καταλάβει το Ύψωμα 731.
Οι Ιταλοί στρατιώτες αντίκρισαν καταστραμμένα συρματοπλέγματα και χαρακώματα και πίστευαν ότι η κατάληψη του υψώματος θα γινόταν με ευκολία.
Τα ελληνικά κανόνια επάνω στο Ύψωμα 731 είχαν καταστραφεί όπως επίσης τα πυροβόλα, οι όλμοι και τα βαριά όπλα.
Ο Κασλάς έδωσε διαταγή στους φαντάρους να μην κουνηθούν από τις θέσεις τους και να μην πυροβολήσουν τους σχεδόν ακάλυπτους Ιταλούς που πλησίαζαν.
Όταν έφτασαν κοντά διέταξε «πυρ» και οι Έλληνες φαντάροι γάζωσαν τους Ιταλούς με χειροβομβίδες, πολυβόλα και αυτόματα.
Οι Ιταλοί έκαναν σε τρεις ημέρες 18 επιθέσεις εναντίον του υψώματος αλλά ο ελληνικός στρατός αν και αριθμητικά λιγότερος το υπερασπίστηκε με επιτυχία, αποκρούοντας όλες τις επιθέσεις.
Οι Ιταλοί απέτυχαν να το καταλάβουν και στις 22 Μαρτίου o Μουσολίνι, που είχε βρεθεί στην πρώτη γραμμή για να επιβλέπει τη μάχη, επέστρεψε στη Ρώμη «απογοητευμένος με τους στρατηγούς του».
Ο Κασλάς έγραφε στο ημερολόγιό του: «Προς το εσπέρας νομίζουν ότι θα κλονίσουν το ηθικόν των στρατιωτών μας, ρίπτουν δι’ αεροπλάνων χιλιάδας προκηρύξεις, καλούν τους στρατιώτας μας να ρίψουν τα όπλα και να σπεύσουν να παραδοθούν. Αι προκηρύξεις αυταί μόνον γέλωτα προσέφερον εις τους ηρωικούς οπλίτας».
Μέχρι το τέλος των μαχών στο Ύψωμα 731, οι απώλειες για τον Ελληνικό στρατό ανέρχονταν στους 125 νεκρούς, 28 εξαφανισθέντες καθώς και σε 425 τραυματίες, ενώ για τον Ιταλικό στρατό στους 1.000 νεκρούς και 3.000 τραυματίες.
