Μπλόκο σε TikTok, Facebook, Instagram και Snapchat για ανηλίκους κάτω των 15 ετών – Πρόσβαση μόνο σε πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων
Πώς θα γίνεται η επαλήθευση - Κυρώσεις στις πλατφόρμες
Τέλος τα social media για όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από 01.01.2012, όπως ξεκαθαρίστηκε κατά την εξειδίκευση του μέτρου της απαγόρευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Σύμφωνα με την εξειδίκευση των μέτρων, η απαγόρευση αφορά τις πλατφόρμες Instagram, Tiktok, Facebook και Snapchat, ενώ το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει τις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων.
«Δεν κόβουμε το Ίντερνετ, δημιουργούμε ένα πλαίσιο προστασίας για τα παιδιά. Η διαδικασία δεν ήταν εύκολη, επειδή έπρεπε να βάζουμε μέσα και τους Ευρωπαίους. Το Νομοσχέδιο είναι πολύ απλό. Περιλαμβάνει όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από 1/1/2012.», εξήγησε ο κ. Παπαστεργίου.
«Δε θα λειτουργεί όπως η Αυστραλία που μεταθέτει στις πλατφόρμες την ευθύνη, αλλά τους προτείνουμε να χρησιμοποιήσουμε τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Kids Wallet. Είμαστε οι πρώτοι που το χρησιμοποιούμε και προτείνουμε να γίνει υποχρεωτικό. Οι μηχανισμοί αυτοί είναι αξιόπιστοι», συμπλήρωσε ο υπουργός.
Ξεκινώντας τις ανακοινώσεις, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος ανέφερε πως πρόκειται για μια ακόμα ρύθμιση στην προστασία της ανηλικότητας όπως το «stop bullying» και την αντιμετώπιση των χούλιγκαν, ενώ το παρομοίασε με τις ζώνες ασφαλείας στα αυτοκίνητα. Τόνισε μάλιστα ότι η Ελλάδα έχει σχηματίσει μια συμμαχία προθύμων για το θέμα της προστασίας των ανηλίκων στα social media με μέλη όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Δανία και η Γαλλία. «Ρώτησα τον 15χρονο γιο μου και μου είπε ότι είναι υπέρ. Επειδή όταν ανοίγει ένα κινητό, κλείνει μια παρέα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Άδωνις Γεωργιάδης που ανέφερε ότι «και οι δυο γιοί μου είναι φανατικά υπέρ, κάτι που με εξέπληξε. Δεν πλήττεται η ελευθερία του λόγου, αλλά προσαρμοζόμαστε στις τεχνολογικές εξελίξεις» και πρόσθεσε: «Εδώ μιλάμε για εθισμό. Στους ανηλίκους ο εθισμός μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία, οπτική κόπωση, ενώ στην ψυχική υγεία μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε τάσεις αυτοκτονίας. Ταυτόχρονα ενισχύει και τη ρητορική μίσους».
Ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε στα συμπτώματα και τις συνέπειες της χρήσης των social media σε μικρές ηλικίες, τόσο στη σωματική και ψυχική υγεία όσο και στο επίπεδο της κοινωνικής συμπεριφοράς, παρουσιάζοντας συγκεκριμένα στοιχεία για την έκταση του φαινομένου.
Τα μέτρα προστασίας των ανηλίκων – Πώς θα γίνεται η επαλήθευση
Όπως επισημάνθηκε, πρόκειται για ένα συνολικό πλαίσιο που στοχεύει στην προστασία των ανήλικων χρηστών από κινδύνους που μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική τους υγεία λόγω της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται η διασφάλιση της ασφαλούς λειτουργίας των ψηφιακών πλατφορμών, με υποχρεώσεις που τίθενται σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό Digital Services Act (DSA), ο οποίος εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών μέσω μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet, τα οποία βασίζονται σε «διακριτικά ηλικίας» (age tokens).
Σε ό,τι αφορά την επαλήθευση ηλικίας, υπογραμμίστηκε ότι τα εργαλεία αυτά είναι συμβατά με το άρθρο 28 της DSA, που αφορά την προστασία των ανηλίκων.
Οι μηχανισμοί επαλήθευσης, όπως αναφέρθηκε, λειτουργούν ως ενδεικτικά εργαλεία και δεν επιβάλλονται ως αποκλειστική τεχνολογική λύση, διασφαλίζοντας την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας.
Επιπλέον, πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως:
- η χρήση αξιόπιστων και ακριβών τεχνικών επαλήθευσης
- η αποτελεσματική λειτουργία σε πραγματικές συνθήκες
- η δυσκολία παράκαμψης
- η προσβασιμότητα για όλους τους χρήστες
- η μη παραβίαση των δικαιωμάτων των χρηστών
- η αποφυγή χρήσης προσωπικών δεδομένων που δεν είναι απολύτως απαραίτητα
Αναφέρθηκε επίσης η προοπτική διασύνδεσης των μηχανισμών αυτών με το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι (EUDI Wallet).
Οι κίνδυνοι του διαδικτύου
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η χρήση του διαδικτύου και των social media σε ανηλίκους συνοδεύεται από αυξημένους κινδύνους. Ενδεικτικά, 1 στους 4 εφήβους δηλώνει ότι ένιωσε δυσφορία όταν προσωπικές του πληροφορίες κοινοποιήθηκαν χωρίς συναίνεση, ενώ το 17% των παιδιών ηλικίας 11-15 ετών έχει υπάρξει θύμα διαδικτυακής παρενόχλησης.
Παράλληλα, το 23% των 15χρονων αναφέρει ότι αισθάνεται νευρικότητα ή ανασφάλεια χωρίς πρόσβαση στο κινητό του, ενώ το 20% παραμελεί σημαντικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός και τα χόμπι, εξαιτίας της χρήσης των social media.
Τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο έχει ήδη λάβει σημαντικές διαστάσεις. Το 36% των νέων δηλώνει ότι βρίσκεται σε συνεχή διαδικτυακή επαφή με φίλους, ενώ περισσότεροι από 1 στους 10 εφήβους εμφανίζουν σημάδια προβληματικής συμπεριφοράς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στο πεδίο του gaming, το 34% των εφήβων παίζει καθημερινά ψηφιακά παιχνίδια, με πάνω από 1 στους 5 να αφιερώνει περισσότερες από τέσσερις ώρες ημερησίως.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για επικίνδυνες συμπεριφορές: περίπου το 25-30% των εφήβων εμπλέκεται σε περιστατικά cyberbullying είτε ως θύμα είτε ως δράστης, ενώ το 14,7% έχει συμμετάσχει σε ανταλλαγή σεξουαλικού περιεχομένου μέσω διαδικτύου (sexting). Παράλληλα, το 34,7% δηλώνει ότι έχει αλληλεπιδράσει με αγνώστους στο διαδίκτυο.
Τα στοιχεία δείχνουν διαφοροποίηση και ως προς το φύλο. Τα κορίτσια εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά προβληματικής χρήσης social media (13% έναντι 9% στα αγόρια), ενώ στα αγόρια καταγράφεται υψηλότερο ποσοστό προβληματικού gaming (16% έναντι 7% στα κορίτσια).
Η εκτεταμένη χρήση ψηφιακών μέσων συνδέεται με συγκεκριμένες επιπτώσεις στη σωματική υγεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καθιστική ζωή και η παχυσαρκία, η οπτική κόπωση και τα οφθαλμικά προβλήματα, καθώς και οι διαταραχές ύπνου και η κόπωση.
Στο επίπεδο της ψυχικής υγείας, καταγράφονται διαταραχές προσοχής, συγκέντρωσης και μνήμης, καθώς και δυσκολίες στον σχεδιασμό και την οργάνωση. Επιπλέον, αναφέρονται χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απομόνωση και ανηδονία, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης και αυτοκτονικού ιδεασμού.
Στα φαινόμενα που σχετίζονται με τη χρήση των social media περιλαμβάνονται επίσης το FoMO (fear of missing out), το λεγόμενο «σύνδρομο Münchhausen online» και ο ηλεκτρονικός τζόγος.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στο κοινωνικό επίπεδο, με δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις και μείωση της δια ζώσης κοινωνικής επαφής. Καταγράφεται επίσης μείωση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης (phubbing, hikikomori), καθώς και ενίσχυση της κοινωνικής σύγκρισης και της χαμηλής αυτοεκτίμησης.
Παράλληλα, επισημαίνεται η έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο περιεχόμενο, όπως sexting και grooming, καθώς και η ενίσχυση φαινομένων διαδικτυακού εκφοβισμού και ρητορικής μίσους.
Αναλυτικά όσα ανέφερε ο πρωθυπουργός:
«Six – seven…
Τώρα που έχω την προσοχή σας, παιδιά γεια σας! Αυτό το βίντεο δεν θα είναι ούτε «top» ούτε «viral», υπάρχει όμως σοβαρός λόγος που θέλω να σας πω κάτι από εδώ.
Θέλω να σας μιλήσω ειλικρινά. Τα τελευταία χρόνια μιλάω με πολλούς γονείς και όλοι μου λένε περίπου το ίδιο πράγμα: ότι το παιδί τους δεν κοιμάται καλά, αγχώνεται εύκολα, είναι συνεχώς στο κινητό.
Μιλάω όμως με πολλές και με πολλούς από εσάς. Πολλά παιδιά μου λένε ότι κουράζονται από τη σύγκριση, από τα σχόλια, από την πίεση να είναι συνέχεια «εκεί».
Η επιστήμη είναι σαφής: όταν ένα παιδί περνά ώρες μπροστά στην οθόνη, το μυαλό δεν ξεκουράζεται.
Γι’ αυτό και αποφασίσαμε να προχωρήσουμε σε κάτι δύσκολο, αλλά απαραίτητο: να απαγορεύσουμε την πρόσβαση στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών.
Η ρύθμιση θα έρθει μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η Ελλάδα θα ανήκει στις πρώτες χώρες που θα πάρει μια τέτοια πρωτοβουλία. Είμαι σίγουρος, όμως, ότι δεν θα είναι και η τελευταία. Στόχος μας είναι να πιέσουμε και την Ευρωπαϊκή Ένωση προς αυτή την κατεύθυνση.
Τώρα, είμαι σίγουρος ότι πολλοί μικρότεροι θα θυμώσετε μαζί μου. Αν ήμουν στην ηλικία σας ίσως το ίδιο θα ένιωθα κι εγώ.
Αλλά ο ρόλος μας -και ο δικός μου- δεν είναι να είμαστε πάντα ευχάριστοι.
Αλλά ακόμη κι αν σήμερα διαφωνείτε, θέλω απλά να το σκεφτείτε και να το συζητήσετε με τις φίλες σας και τους φίλους σας. Αν κάτι μας κάνει να αισθανόμαστε πιο αγχωμένοι, χειρότερα, λιγότερο καλοί από αυτό που πραγματικά είμαστε, τότε ίσως αξίζει να μπει ένα φρένο.
Στόχος μας δεν είναι να σας απομακρύνουμε από την τεχνολογία, η οποία μπορεί να είναι πηγή έμπνευσης, πηγή γνώσης, πηγή δημιουργίας.
Ο εθιστικός, όμως, σχεδιασμός ορισμένων εφαρμογών, το μοντέλο κέρδους που βασίζεται στη δική σας προσοχή, στο πόσο καιρό εσείς περνάτε μπροστά στην οθόνη του κινητού, και στερεί και τη δική σας αθωότητα και ελευθερία, κάπου πρέπει να σταματήσει.
Και θέλω να πω κάτι στους γονείς: κανένας νόμος δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη δική σας παρουσία. Η πολιτική αυτή είναι απλά ένα εργαλείο για να σας βοηθήσει.
Ειλικρινά πιστεύω ότι σε λίγα χρόνια θα το δούμε όλοι ως κάτι θετικό και αυτονόητο».
@kyriakosmitsotakis_ Αποφασίσαμε να προχωρήσουμε σε κάτι δύσκολο αλλά απαραίτητο: να απαγορεύσουμε την πρόσβαση στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών.
