Πάσχα 2023: Φωτίζεται η Οικουμένη
Το παγκόσμιο μήνυμα του Xριστιανισμού
Το Πάσχα που εορτάζουμε σε λίγες ώρες, είναι μία εβραϊκή, στην καταγωγή, εορτή. Ο όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό πασ’ και το εβραϊκό πέσαχ που σημαίνουν πέρασμα, κατά την οποία γιόρταζαν την απελευθέρωση των Ιουδαίων από τους Αιγυπτίους.
Κάποιοι μελετητές έχουν προτείνει ως προέλευση του εβραϊκού όρου ξένη ετυμολογία, όπως η ασσυριακή πασαχού (πραύνω) ή η αιγυπτιακή πασ’ (ανάμνηση) ή πέσαχ (πλήγμα). Πάντως, η Βίβλος συσχετίζει το πέσαχ με το ρήμα πάσαχ που σημαίνει είτε «χωλαίνω», είτε «εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία», είτε μεταφορικά, «εκφεύγω», «διέρχομαι», «απαλλάσσω». Ίσως και από το ελληνικό ρήμα πάσχειν προς τιμή των παθών του Ιησού Χριστού.
Το Πάσχα προϋπήρχε ως έθιμο στην αρχαία Αίγυπτο, όπου την άνοιξη γιόρταζαν το Πισάχ, δηλ. τη διάβαση του Ήλιου από τον Ισημερινό, και πιο συγκεκριμένα την Εαρινή Ισημερία. Από τους Αιγύπτιους πήραν οι Εβραίοι πολλά εθιμικά στοιχεία, καθώς και το έθιμο του Πάσχα. Να σημειωθεί ότι τον εορτασμό του χριστιανικού Πάσχ, καθιέρωσε για πρώτη φορά ο Απόστολος Παύλος.
Το Ορθόδοξο Πάσχα
Το Πάσχα, ή κοινώς «Πασχαλιά» και «Λαμπρή», είναι η μεγαλύτερη γιορτή της Ορθοδοξίας, όπως αντίστοιχα στους καθολικούς είναι τα Χριστούγεννα. Γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της Εαρινής Ισημερίας της 21ης Μαρτίου. Αποτελεί το γεγονός της Ανάστασης του Ιησού Χριστού, που πιστεύεται πως έγινε το 33 μ.Χ. Με τον όρο Πάσχα αναφερόμαστε είτε στη Μεγάλη Εβδομάδα μέχρι το Σάββατο της Διακαινησίμου είτε στην περίοδο των 50 ημερών που ολοκληρώνουν την Πεντηκοστή.
Στην Αγγλία καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ημέρα του Πάσχα γιορταζόταν κάποτε με το άναμμα μεγάλων φωτιών. Αυτό σηματοδοτούσε την ανανέωση της ζωής με την επιστροφή της άνοιξης. Ανάμεσα στους Γερμανούς, Ολλανδούς και Σουηδούς μπορούμε να δούμε ακόμη αυτό το έθιμο με τις φωτιές. Μερικές φορές μία κούκλα, που συμβόλιζε το χειμώνα, καιγόταν στη φωτιά ή πεταγόταν στο νερό, θυμίζοντάς μας το γνωστό Κάψιμο του Ιούδα.
Η αγρυπνία και το Άγιο Φως
Η αγρυπνία του Πάσχα είναι αξιοσημείωτη για ένα περίπλοκο τυπικό, του οποίου το θέμα είναι το άναμμα της φλόγας ως ένα σύμβολο της Ανάστασης του Χριστού. Στην Ιερουσαλήμ, αυτή η πασχαλινή φλόγα ανάβει από τον Πατριάρχη της μέσα στο Βωμό του Παναγίου Τάφου. Στη σύγχρονη μορφή του τυπικού η φλόγα ανάβει στη στεγασμένη πύλη της συσκοτισμένης εκκλησίας και αποκαλείται τελετή Αφής του Αγίου Φωτός.
Η πομπή κινείται μέσα στην εκκλησία, φωτισμένη από ένα κερί, μία δεύτερη ανάβει στον κυρίως ναό και μία τρίτη στο άδυτο. Η εστία της προσοχής τότε γίνεται η Πασχαλινή Λαμπάδα, ένα μεγάλο κερί τοποθετημένο στη βόρεια πλευρά του αδύτου. Αυτό το κερί, το οποίο αναφέρεται ως η Άγια Στήλη του Φωτός, καθαγιάζεται δεόντως. Η κατάνυξη που επιβάλλεται έχει, δυστυχώς, χαθείς στις ημέρες μας.
