Ο νέος υφυπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Κώτσηρας, με εμπειρία ενεργού Νομικής στο Σώμα των δικηγόρων, αλλά και καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μιλά στη «Βραδυνή της Κυριακής» για το πώς αντιλαμβάνεται το δικό του ρόλο στην «αλυσίδα» των μελών της κυβέρνησης, με στόχο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, ιδίως στα θέματα που σχετίζονται με την απονομή δικαιοσύνης.

Ως νέος άνθρωπος προσεγγίζει με φρέσκιες ιδέες τα προβλήματα που ταλανίζουν το χώρο και απαντά στο τι κατά τη γνώμη του πρέπει να γίνει προκειμένου κάποια από αυτά να λυθούν.

Ακόμη, εξηγεί γιατί πήρε παράταση το θέμα των υπερχρεωμένων νοικοκυριών, ώστε να διευκολυνθούν οι πολίτες στα δικαιολογητικά που χρειάζονται για να μην βρεθούν «ξεκρέμαστοι» κινδυνεύοντας να χάσουν ακόμη και τα σπίτια τους.

Πώς αξιολογείτε τη δεκαπενθήμερη παράταση στην υποβολή των αιτήσεων επαναπροσδιορισμού για τις υποθέσεις των υπερχρεωμένων νοικοκυριών;

«Το υπουργείο Δικαιοσύνης απέδειξε ότι αντιλαμβάνεται πρακτικά ζητήματα με εύλογο και αναλογικό τρόπο. Παρά τη συνεχή λειτουργία της σχετικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας αποφασίστηκε να παραταθεί μέχρι το τέλος του μήνα η καταληκτική προθεσμία της πρώτης χρονικά κατηγορίας αιτήσεων, προκειμένου να καταστεί βέβαιο ότι δεν θα φαλκιδευτεί οποιοδήποτε ουσιαστικό ή δικονομικό δικαίωμα πολίτη – από τεχνικό πρόβλημα ή τυχόν κώλυμα λόγω της γενικότερης κατάστασης. Είναι απολύτως σαφές ότι προστατεύουμε όλους τους συμπολίτες μας».

Αναλάβατε σε μία στιγμή που ο τομέας της Δικαιοσύνης αναβαθμίζεται και αναπτύσσει μία νέα διαφορετική προσέγγιση ως προς την απονομή της. Ωστόσο, χρειάζεται δρόμος ακόμη για να μπορούμε να λέμε ότι η χώρα μας βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο ως κράτος Δικαίου. Ειδικά στις ανθρώπινες συνθήκες, και πάνω σε αυτό ήθελα να ρωτήσω: ποια θα είναι η δίκη σας συμβολή από τη θέση ευθύνης που αναλάβατε;

«Η Δικαιοσύνη αποτελεί πυλώνα του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Η ακώλυτη πρόσβαση του πολίτη και η εύρυθμη και αποτελεσματική απονομή της αποτελούν εχέγγυο ευημερίας για το κοινωνικό σύνολο. Θεωρώ ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο της ελληνικής έννομης τάξης παρέχει υψηλά εχέγγυα προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών του ατόμου. Με ορισμένες, μάλιστα, επιλογές του, ο Έλληνας νομοθέτης -συντακτικός ή κοινός-υπηρετεί πιο προωθημένες αντιλήψεις και από τον ευρωπαϊκό ή το διεθνή μέσο όρο. Οι επιταγές και οι αξιολογήσεις της ευρωπαϊκής και της διεθνούς δικαιοταξίας θέτουν, εξάλλου, τις ελάχιστες δεσμευτικές εγγυήσεις προστασίας. Ταυτόχρονα, το επίπεδο των Ελλήνων λειτουργών του κλάδου (σε δικαστικό, εισαγγελικό και δικηγορικό επίπεδο) είναι εξαιρετικά υψηλό. Πιστεύω πολύ στο ανθρώπινο νομικό δυναμικό της χώρας. Έχω, λοιπόν, την ακλόνητη πεποίθηση ότι είμαστε ισχυρό κράτος Δικαίου, βασισμένο σε στέρεους θεσμούς, που ενισχύονται και εμπλουτίζονται από την ισότιμη συμμετοχή μας στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τη διεθνή κοινότητα.

Συμμερίζομαι, ασφαλώς, τις παθογένειες που επισημαίνετε με το ερώτημά σας και την ανάγκη επίτασης των ρυθμών του έργου μας ώστε αυτές να θεραπευθούν. Εκτιμώ, ωστόσο, ότι τα προβλήματα εντοπίζονται περισσότερο στις υποδομές και στην εξωτερική (διαδικαστική) πτυχή της εφαρμογής του Δικαίου και όχι στην ουσία των ρυθμίσεων.

Το έργο του υπουργείου είναι και θα παραμείνει ενιαίο και αδιαίρετο. Θα στηρίξουμε το σύνολο των νομοθετικών πρωτοβουλιών και των δράσεων που έχουν ήδη αναληφθεί, και πολύ γρήγορα, σε άριστη συνεργασία με τον κ. υπουργό, θα παρουσιάσουμε ακόμη πιο έντονους ρυθμούς σε ζητήματα διεθνούς συνεργασίας και κατοχύρωσης δικαιωμάτων, όπως αυτά θα εξειδικευθούν στις αρμοδιότητες της θέσης μου».

Έχετε σημαντική νομική εμπειρία και ήθελα να ρωτήσω τι κατά τη γνώμη σας χρειάζεται έτσι ώστε να υπάρχει ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης;

«Δεν αμφισβητεί κανείς τους προβληματικούς χρόνους στην απονομή. Πρόκειται για πραγματικότητα που ανάγεται σε σειρά παραγόντων και δεν έχει μονομερή αναγωγή. Θεωρώ ότι το μεγάλο έργο της ψηφιοποίησης, της διασύνδεσης των λειτουργιών και του ψηφιακού μετασχηματισμού θα μειώσει δραστικά τις καθυστερήσεις και θα συντμήσει τους χρόνους. Ήδη έχει δημιουργηθεί ένα σημαντικό περιβάλλον εργασίας που θα μας βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Περαιτέρω, εκτιμώ ότι η ανάπτυξη κουλτούρας εξωδικαστικής επίλυσης με την εμπέδωση του θεσμού της διαμεσολάβησης θα συμβάλει βαθμιαία στην αποσυμφόρηση. Τέλος, θετικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η καθιέρωση κλάδου δικαστικών υπαλλήλων Επικουρίας και Τεκμηρίωσης Δικαστικού Έργου, που θα βοηθήσει τους δικαστικούς λειτουργούς στο χρόνο έκδοσης των αποφάσεων.

Θέλω, πάντως, να βλέπω και την αισιόδοξη πλευρά. Η πανδημία έπληξε αναμφίβολα τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και την προσωπική κατάσταση των συλλειτουργών της. Προέρχομαι, όπως είπατε, από το δικηγορικό Σώμα και έχω πλήρη συναίσθηση της εισοδηματικής πίεσης και της ψυχολογικής φθοράς που υπέστησαν οι δικηγόροι της χώρας. Έχω, επίσης, πλήρη αντίληψη ότι η κατάσταση επέτεινε χρόνιες παθογένειες του συστήματος απονομής, συντείνοντας σε καθυστερήσεις και στη μετάθεση της εκδίκασης χιλιάδων υποθέσεων. Θεωρώ όμως ότι -τηρουμένων των αναλογιών- το σύστημα “άντεξε”. Εν τοις πράγμασι, εισήχθη “δικονομικό δίκαιο κατ’ εξαίρεσιν” που διαπλάστηκε μέσα σε λίγες ημέρες και διασφάλισε την κανονικότητα της έννομης τάξης. Δεν είναι αμελητέο αυτό, πάρα τις αυτονόητες δυσλειτουργίες».

Τι θα κάνετε με ζητήματα δικαιωμάτων ευαίσθητων πληθυσμιακών ομάδων;

«Η κυβέρνηση έχει ορθώς κατανοήσει ότι η πολιτική κατοχύρωσης των δικαιωμάτων είναι ατελέσφορη αν δεν βασιστεί σε οριζόντιες διατομεακές δράσεις. Δεν αρκεί η νομική κατοχύρωση του δικαιώματος όταν λείπει η οικονομική του προάσπιση, η σύνδεσή του με το εκπαιδευτικό σύστημα, οι δράσεις στήριξης και κοινωνικής αλληλεγγύης του φορέα του. Πρέπει να δημιουργούμε την ευρύτερη κοινωνική θεσμοποίηση για να κατοχυρωθεί αποτελεσματικά ένα δικαίωμα.

Στο πλαίσιο αυτό, έχουν εκπονηθεί Εθνικά Σχέδια Δράσης, όπου το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει πράγματι κομβικό ρόλο ως συναρμόδιος φορέας υλοποίησης. Υπό την εποπτεία του υπουργού Επικρατείας έχει συνταχθεί Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα δικαιώματα των ΑμΕΑ. Ήδη εντείνουμε τις δράσεις φυσικής και ψηφιακής πρόσβασής τους στη Δικαιοσύνη. Μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα υλοποιούνται πρωτοβουλίες με άξονα το παιδί και τα δικαιώματα των ανηλίκων, όπως η αναμόρφωση του πλαισίου της Εταιριών Προστασίας Ανηλίκων, των Σπιτιών του Παιδιού και των Επιμελητών Ανηλίκων. Στην ίδια κατεύθυνση εγγράφεται και η υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας για την περίοδο 2020-2023, με στόχο την αποτελεσματικότερη διερεύνηση των περιστατικών ρατσιστικής βίας και για την προστασία του θύματος. Θα διαβουλευόμαστε με σοβαρή προεργασία και χωρίς αποσπασματικές παρεμβάσεις με όλους τους εμπλεκόμενους κοινωνικούς εταίρους και τους συναρμόδιους φορείς για κάθε ειδικότερη περίπτωση».

Πώς κατανοείτε τη διεθνή συνεργασία σε ζητήματα Δικαιοσύνης;

«Ως αναγκαία αλλά και ευπρόσδεκτη πραγματικότητα. Είναι υποχρέωση υπό τον όρο της αμοιβαιότητας, άρα και δικαίωμα της Ελλάδας. Πιστεύω ότι η αποτελεσματική συμμετοχή μας στα δίκτυα συνεργασίας σε αστικές και ποινικές υποθέσεις έχει προεκτάσεις και πέραν της αμιγώς δικαιικής διάστασης. Τονώνει τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας και ανοίγει σταθερούς διαύλους βελτίωσης της διπλωματικής και διαπραγματευτικής θέσης της σε όλα τα fora. Όταν είσαι σοβαρός εταίρος σε ζητήματα Δικαιοσύνης, θεωρείσαι και αξιόπιστος συνομιλητής σε όλα».

Ο πρωθυπουργός επέλεξε να σας δώσει το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο. Ήθελα να σας ρωτήσω ποια θα είναι για σας η επιτυχία στο πόστο που αναλάβατε;

«Δεν ενεργώ ατομικά, αλλά ως μέλος της πολιτικής ηγεσίας ενός ενιαίου υπουργείου, πάντοτε στο πλαίσιο της υλοποίησης ενός συνολικού κυβερνητικού προγράμματος. Επιτυχία μου θα είναι να κριθεί ότι συνέδραμα στην υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί για τη Δικαιοσύνη ή ότι συνέβαλα στο να τεθούν και να επιτευχθούν ακόμη υψηλότεροι. Το μόνο βέβαιο είναι ότι επιτείνει την ευθύνη μου το αίσθημα ότι καλούμαι να εργαστώ για μια λειτουργία της Πολιτείας γύρω από την οποία περιστρέφεται και η επιστήμη που υπηρετώ. Γι’ αυτό θα εξαντλήσουμε κάθε δυνατή προσπάθεια».

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»