Γιώργος Τσιβγούλης - Καθηγητής Νευρολογίας: Πολύ σπάνιος ο κίνδυνος εγκεφαλικής φλεβικής θρόμβωσης από τα εμβόλια

Ανησυχία σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχουν προκαλέσει τα περιστατικά εγκεφαλικής θρόμβωσης που καταγράφηκαν στις ΗΠΑ μετά τη χορήγηση του εμβολίου της Johnson & Johnson κατά του κορωνοϊού, όπως είχε συμβεί παλιότερα με το AstraZeneca.

Μιλώντας στη «Βραδυνή της Κυριακής», ο καθηγητής Νευρολογίας του ΕΚΠΑ και διευθυντής της Β’ Νευρολογικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «Αττικόν», Γιώργος Τσιβγούλης, τονίζει πως ο κίνδυνος εμφάνισης εγκεφαλικών φλεβικών θρομβώσεων από τα εμβόλια είναι πάρα πολύ σπάνιος και στέλνει το μήνυμα πως ο εμβολιασμός είναι ο μόνος δρόμος για επιστροφή στην κανονικότητα.

Τι είναι η εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση και πώς εκδηλώνεται;

«Η εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση αφορά μία διαταραχή στη ροή του αίματος από τις φλέβες του εγκεφάλου προς την καρδιά. Εκδηλώνεται με έντονη κεφαλαλγία, διαταραχές στην όραση, επιληπτικές κρίσεις, σύγχυση, διαταραχές του προσανατολισμού. Χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση με αντιπηκτικά και κυρίως με ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους, από εξειδικευμένους νευρολόγους στα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια».

Πόσο συχνή είναι στο γενικό πληθυσμό;

«Είναι πολύ σπάνια. Έχει συχνότητα περίπου 2 με 15 περιστατικά στο εκατομμύριο».

Πόσο συχνή είναι μετά τη χορήγηση των εμβολίων της AstraZeneca και της Johnson & Johnson;

«Η συχνότητα που έχει αναφερθεί για το εμβόλιο της AstraZeneca στον ευρωπαϊκό πληθυσμό από την Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) ήταν πέντε περιστατικά ανά εκατομμύριο. Οι Γερμανοί, που έχουν αναφέρει τα περισσότερα περιστατικά και είχαν μελετήσει πολύ το φαινόμενο αυτό, ανέφεραν έντεκα περιστατικά στο εκατομμύριο, και οι Βρετανοί, που έχουν τους περισσότερους εμβολιασμούς παγκοσμίως με AstraZeneca, είχαν αναφέρει ένα περιστατικό ανά εκατομμύριο. Σχετικά με το εμβόλιο της Johnson & Johnson, πάλι τα περιστατικά ήταν πρακτικά ένα περιστατικό ανά εκατομμύριο. Συγκεκριμένα, είχαμε έξι περιστατικά φλεβικών θρομβώσεων στις ΗΠΑ σε περίπου 6,8 εκατ. Αμερικανών που είχαν εμβολιαστεί. Με βάση αυτά, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) σταμάτησε το πρόγραμμα των εμβολιασμών».

Η πρόσφατη ανακοίνωση του EMA, που έδωσε το «πράσινο φως» για το εμβόλιο της Johnson & Johnson, ήταν αναμενόμενη για εσάς;

«Πάρα πολύ. Θα μου έκανε ιδιαίτερα αρνητική εντύπωση να ανακοινώσει κάτι διαφορετικό, με δεδομένο ότι η εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση προκαλείται και από τον κορωνοϊό, και σε πολύ μεγαλύτερη συχνότητα. Δικές μας δημοσιεύσεις από το ΕΚΠΑ, μαζί με άλλους επιστήμονες από την Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία, έχουν δείξει ότι περίπου ανά ένα εκατομμύριο νοσηλευόμενων με κορωνοϊό, γύρω στους 400, παθαίνουν εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση. Οι συνάδελφοι από την Ιταλία και την Πορτογαλία αναφέρουν μεγαλύτερη συχνότητα, 800 περιστατικά ανά εκατομμύριο νοσηλευόμενων με κορωνοϊό. Επίσης, πρόσφατη μεγάλη μελέτη που δημοσίευσε το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, που βασιζόταν σε αμερικανικά δεδομένα, ανέφερε ότι γύρω στα 40 περιστατικά στο γενικό πληθυσμό που έχουν μόλυνση με κορωνοϊό παθαίνουν εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση. Ο ιός πολλαπλασιάζει εκθετικά τον κίνδυνο να πάθει ο ασθενής εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση. Όταν, λοιπόν, αυτά τα δύο εμβόλια, που χρησιμοποιούν αδενοϊό ως μεταφορέα των πρωτεϊνών του κορωνοϊού προκαλούν τέτοια συχνότητα εγκεφαλικής φλεβικής θρόμβωσης με 1 ή 5 περιστατικά ανά εκατομμύριο, είναι πολύ λογικό ότι τα οφέλη του εμβολιασμού είναι πάρα πολύ περισσότερα σε σύγκριση με τον κίνδυνο αυτής της σπάνιας επιπλοκής».

Μπορεί να εμφανιστεί μετά τη χορήγηση ενός άλλου εμβολίου για κάποιον άλλο ιό, όπως π.χ. εκείνον της γρίπης;

«Ναι, μπορεί. Είναι πάρα πολύ σπάνια. Και από το εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου μπορεί να συμβεί, όπως και από φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούμε κατά κόρον, όπως οι ηπαρίνες χαμηλού μοριακού βάρους. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό ότι στα εμβόλια της AstraZeneca και της Johnson & Johnson, όταν εκδηλωθεί η σπάνια αυτή επιπλοκή, πρέπει να είναι ενήμεροι οι γιατροί και να την αναγνωρίσουν έγκαιρα, γιατί δεν βάζουμε την κλασική αγωγή που είναι η ηπαρίνη, καθώς μπορεί να επιδεινώσει την εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση. Γι’ αυτό, ίσως, και καταλήξανε κάποιοι άνθρωποι. Θέλει ειδική αγωγή με ανοσοσφαιρίνες. Γι’ αυτό και η Ελληνική Νευρολογική Εταιρία, μέσα από ένα πάνελ επιστημόνων στο οποίο είχα την τιμή να συμμετάσχω, έχει βγάλει σχετική ανακοίνωση εδώ και μερικές ημέρες, όπου ενημερώνει τους Έλληνες νευρολόγους για αυτή τη σπάνια επιπλοκή των εμβολίων και για τα θεραπευτικά μέτρα που χρειάζονται ώστε να αντιμετωπιστεί άμεσα και να σωθεί η ζωή του ασθενούς. Πρόσφατα και η Ελληνική Αιματολογική Εταιρία έβγαλε σχετική ανακοίνωση που διευκρινίζονται αυτά – πώς θα πρέπει να διαγιγνώσκεται έγκαιρα και πώς θα πρέπει να θεραπεύεται».

Μπορεί κάποιος να πάρει κάτι προληπτικά πριν από τον εμβολιασμό για την αποφυγή εμφάνισης εγκεφαλικής φλεβικής θρόμβωσης;

«Όχι, και είναι λάθος, γιατί, για παράδειγμα, αν πάρει κάποιος προληπτικά μία ασπιρίνη μπορεί να πάθει εγκεφαλική αιμορραγία».

Τι πρέπει να κάνει κάποιος αν εμφανίσει κάποιο από τα συμπτώματα;

«Θα πρέπει να πάει κατευθείαν στο νοσοκομείο, να εκτιμηθεί από τους εφημερεύοντες γιατρούς. Καλό είναι αν έχει συμπτώματα που αφορούν το κεντρικό νευρικό σύστημα (π.χ. έντονη κεφαλαλγία, ζάλη, σύγχυση) να τον δει νευρολόγος. Το πρώτο που κάνουμε είναι μία γενική αίματος, γιατί αυτές οι φλεβικές θρομβώσεις με τα εμβόλια της AstraZeneca και της Johnson &Johnson σχετίζονται με θρομβοπενία – χαμηλά αιμοπετάλια, κάτω από 150.000. Από κει και πέρα, θα μπει για έλεγχο και για θεραπεία, αν χρειάζεται. Πολλές φορές, όμως, μπορεί να είναι κάποιο σύμπτωμα λόγω του στρες, της έντασης, που δεν έχει καμία σχέση με αυτή την επιπλοκή».

Η θεραπεία τι περιλαμβάνει;

«Η θεραπεία είναι, πρώτα απ’ όλα, η αποφυγή των ηπαρινών σαν αντιπηκτικά και η ενδοφλέβια χορήγηση γ-σφαιρίνης, που είναι ενδοφλέβια θεραπεία, την οποία παίρνει ο ασθενής για δύο ημέρες. Παράλληλα, προτιμούμε νέας γενιάς αντιπηκτικά, τα οποία χορηγούνται από το στόμα, που θεραπεύουν τη θρόμβωση».

Τι θα λέγατε σε κάποιον ο οποίος θα εμβολιαστεί είτε με το εμβόλιο της AstraZeneca είτε με εκείνο της Johnson & Johnson;

«Είναι πολύ σημαντικό να αποκτήσουμε τείχος ανοσίας. Αυτό πρέπει να γίνει συνολικά, όχι ατομικά. Όσο πιο γρήγορα εμβολιαστούμε όλοι, τόσο καλύτερα για την πατρίδα μας. Ο μόνος δρόμος για να πάρουμε πίσω τις ζωές μας είναι ο εμβολιασμός. Θεωρώ ότι έχουμε πάρα πολύ καλά δεδομένα ασφάλειας από τον EMA, έχει γίνει συστηματική μελέτη των περιστατικών που έχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα. Οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι από τα εμβόλια είναι πρακτικά πάρα πολύ σπάνιοι. Ο κίνδυνος να νοσήσουμε από κορωνοϊό είναι πάρα πολύ μεγαλύτερος, μπορεί να μας αφήσει μόνιμες επιπλοκές ή να μας κοστίσει και τη ζωή μας».

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»