Μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία, που απειλείται ανά πάσα στιγμή με κατάρρευση, διαμορφώνεται στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Ενώ οι διπλωμάτες των δύο πλευρών είχαν καταφέρει στα μέσα της εβδομάδας να φτάσουν σε ένα προσχέδιο Μνημονίου Κατανόησης (MoU) για τη μετατροπή της εκεχειρίας σε μόνιμη ειρήνη, η παρατεταμένη σιωπή της Τεχεράνης προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, κινούμενος μεταξύ διπλωματικής πίεσης και προσωπικού εκνευρισμού, αποφάσισε να σκληρύνει τη στάση του, στέλνοντας στην Τεχεράνη μια αναθεωρημένη πρόταση με σημαντικά αυστηρότερους όρους.

Ο εκνευρισμός του Τραμπ και οι νέες «κόκκινες γραμμές»

Σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, όπως οι New York Times και το Axios, ο Ντόναλντ Τραμπ εξοργίστηκε κατά τη διάρκεια δίωρης σύσκεψης στον Λευκό Οίκο.

Αιτία ήταν η συνεχιζόμενη καθυστέρηση από την πλευρά του νέου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, να δώσει το τελικό «πράσινο φως» σε ένα κείμενο που είχαν ήδη συμφωνήσει οι βασικοί διαπραγματευτές: Ο Αμπάς Αραγτσί και ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ από την ιρανική πλευρά, και οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ από την αμερικανική.

Αντιδρώντας στην αναμονή, ο Τραμπ εισήγαγε «διορθώσεις» της τελευταίας στιγμής, σκληραίνοντας τη θέση της Ουάσιγκτον.

Αν και πηγές αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ίσως χρησιμοποιεί τους νέους όρους ως μοχλό πίεσης, αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου ξεκαθαρίζουν ότι δεν θα υπογραφεί καμία συμφωνία αν δεν τηρηθούν οι αμερικανικές «κόκκινες γραμμές».

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Θεσσαλονίκη: Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο

ΕΠΟΜΕΝΟ

Ανδρουλάκης: Η ανακύκλωση δεν είναι μπίζνα-Είναι επιλογή για το περιβάλλον (βίντεο)

Το μυστήριο γύρω από τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Η ιρανική κωλυσιεργία συνδέεται άμεσα με τις πρωτοφανείς συνθήκες υπό τις οποίες διοικείται η Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του μετά τη δολοφονία του τελευταίου σε αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στην Τεχεράνη, παραμένει κρυμμένος.

Οι φήμες θέλουν τον νέο ηγέτη να έχει τραυματιστεί σοβαρά και να έχει παραμορφωθεί στην ίδια επίθεση, όπου έχασε τη σύζυγο και τον γιο του.

Η επικοινωνία του με το διπλωματικό επιτελείο γίνεται αποκλειστικά μέσω παραδοσιακών αγγελιοφόρων, γεγονός που προκαλεί καθυστερήσεις πολλών ημερών στη λήψη αποφάσεων και εντείνει τη νευρικότητα στη διεθνή σκηνή.

Τα 6 βασικά σημεία του Μνημονίου και τα αγκάθια των διαπραγματεύσεων

Το προσχέδιο που βρίσκεται στο τραπέζι αποτελεί ένα σύντομο έγγραφο αρχών, το οποίο όμως κρύβει τεράστιες τεχνικές και πολιτικές περιπλοκές:

• Τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα: Προβλέπεται παύση των εχθροπραξιών, η οποία περιλαμβάνει ρητά και τον Λίβανο. Αυτό αποτελεί κρίσιμο σημείο, καθώς ενδέχεται να περιορίσει τη δράση του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ, τη στιγμή που οι ισραηλινές επιχειρήσεις έχουν ενταθεί.
• Μεταβατική περίοδος 60 ημερών: Ένα δίμηνο παράθυρο για εντατικές συζητήσεις με σκοπό την οριστική συμφωνία. Παραμένει ασαφές αν η περίοδος αυτή αποτελεί απλή παράταση της εκεχειρίας ή επίσημη λήξη του πολέμου.
• Τα Στενά του Ορμούζ: Η τρίμηνη παράλυση του στρατηγικού αυτού περάσματος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία. Ο Τραμπ απαιτεί άμεση επαναλειτουργία χωρίς διόδια και περιορισμούς, με το Ιράν να αναλαμβάνει την αποναρκοθέτηση. Η Τεχεράνη, ωστόσο, επιμένει να διατηρεί τον έλεγχο ναυσιπλοΐας σε συνεργασία με το Ομάν, ξεκαθαρίζοντας ότι τα μέτρα αυτά αποτελούν μόνιμη εθνική πολιτική.
• Το Πυρηνικό Πρόγραμμα (η «Πυρηνική Σκόνη»): Αν και το αρχικό μνημόνιο περιέχει μόνο γενικές αναφορές, ο Τραμπ απαίτησε να δεσμευτεί το Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, πρότεινε την κοινή καταστροφή των 440 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, απορρίπτοντας τη μεταφορά τους σε Ρωσία ή Κίνα – μια πρόταση που το Ιράν απέρριψε αμέσως.
• Τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια: Το Ιράν, με μια οικονομία σε κατάσταση σοκ, πιέζει για την άμεση αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Τραμπ, όμως, ξεκαθάρισε ότι «δεν θα ανταλλαγούν χρήματα μέχρι νεωτέρας», συνδέοντας την άρση των κυρώσεων με την πρόοδο στο πυρηνικό πεδίο.
• Διεθνές Ταμείο Ανασυγκρότησης: Εξετάζεται η δημιουργία ενός ταμείου για την ανοικοδόμηση του Ιράν, χρηματοδοτούμενου κυρίως από τις χώρες του Κόλπου, χωρίς όμως δεσμεύσεις για τη συμμετοχή των ΗΠΑ.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο: Η απόλυτη δυσπιστία

Πέρα από τις τεχνικές λεπτομέρειες, το βαθύτερο πρόβλημα παραμένει η πλήρης έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κρατών. Η δήλωση του Ιρανού διαπραγματευτή, Μοχάμαντ Μπαγκέρι Γκαλιμπάφ, αποτυπώνει πλήρως το κλίμα:

«Δεν εμπιστευόμαστε εγγυήσεις ή λόγια – μόνο οι πράξεις μετράνε. Δεν θα ληφθεί καμία δράση πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά».

Η καθυστέρηση του Χαμενεΐ και η επακόλουθη αυστηροποίηση των όρων από τον Τραμπ αυξάνουν τον κίνδυνο μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ και τον Λίβανο, αφήνοντας τη Μέση Ανατολή στο σκοτάδι για το ποια θα είναι η επόμενη μέρα.