Ελληνοτουρκική συμμαχία για τα Μάρμαρα

Στο καλάθι των αχρήστων το υποτιθέμενο φιρμάνι πώλησης των Γλυπτών του Παρθενώνα

Γλυπτά Παρθενώνα,

Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»

Όσα δεν φέρνει ο χρόνος όλος τα φέρνει μια στιγμή. «Οθωμανικό χαστούκι από την Τουρκία και την Ελλάδα στους Βρετανούς… κατέρρευσε το ψέμα δύο αιώνων», ήταν ένας από τους πηχυαίους τίτλους καθημερινής εφημερίδας της γειτονικής χώρας για την ακύρωση, αυτήν την εβδομάδα, του φιρμανιού πώλησης των Γλυπτών του Παρθενώνα στον λόρδο Έλγιν, δια στόματος της προϊσταμένης του Τμήματος Καταπολέμησης της Λαθρεμπορίας του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας Ζεϊνέπ Μποζ.

«Προσβλέπουμε σε ρεαλιστικές λύσεις για τα Γλυπτά του Παρθενώνα», ήταν η απάντηση του Βρετανικού Μουσείου, που πρωτοστάτησε στα σχετικά ελληνικά άρθρα μετά την αναπάντεχη αλλά ευχάριστη αποδόμηση του κεντρικού επιχειρήματός του για την παραμονή τους στους χώρους του στη διάρκεια της 24ης Συνόδου της Διακυβερνητικής Επιτροπής της Unesco για την Επιστροφή των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσης (ICPRCP).

Αυτή η νέα τροπή σε αυτό το τόσο παλιό ζήτημα, δηλαδή την προσπάθεια επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα, που διεθνοποιήθηκε το 1984 από την αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη, σημειώθηκε όταν η Τουρκάλα αρχαιολόγος, που βρίσκεται στην προαναφερόμενη θέση 18 ολόκληρα χρόνια, δήλωσε, ορθά κοφτά, ότι «παρ’ όλες τις έρευνες που έγιναν στα αρχεία, γνωρίζω ότι δεν υπάρχει κάποιο φιρμάνι που επέτρεπε την αφαίρεση των Γλυπτών του Παρθενώνα». «Ξεκάθαρα, και για αυτό το λόγο, μου είναι δύσκολο να σκεφτώ ότι είναι έγκυρο ένα έγγραφο χωρίς υπογραφή, χωρίς σφραγίδα», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία «πάντα στηρίζει την Ελλάδα, τόσο στο θέμα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα όσο και της αποτροπής της λαθρεμπορίας πολιτιστικών έργων».

Υπενθυμίζεται ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα αφαιρέθηκαν και κλάπηκαν για λογαριασμό του Έλγιν, πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1799 μέχρι το 1803, και μεταφέρθηκαν στη Βρετανία το 1806. Ο Έλγιν, εκμεταλλευόμενος την οθωμανική ηγεμονία στην ελληνική επικράτεια, ισχυρίστηκε ότι απέκτησε το φιρμάνι από τις οθωμανικές Αρχές για την αποκαθήλωσή τους από τον Παρθενώνα, με σκοπό τη μέτρηση και την αποτύπωσή τους σε σχέδια, και κατόπιν προχώρησε στην αφαίρεση και φυγάδευσή τους. Η ύπαρξη του φιρμανιού και το ακριβές πνεύμα της άδειας, έκτοτε αμφισβητείται. «Εγώ ανυπομονώ να δω την ημέρα που τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα σμίξουν με τον ουρανό που τους αξίζουν σε εκείνο το καταπληκτικό Μουσείο της Ακρόπολης», ήταν η καταληκτική δήλωση της Μποζ, που έδωσε νέα ώθηση στην πάγια θέση της Ελλάδας, ότι δεν αναγνωρίζει στο Βρετανικό Μουσείο νομή, κατοχή και κυριότητα των Γλυπτών, καθώς αποτελούν προϊόν κλοπής.

Από την πλευρά του το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να απάντησε επαναλαμβάνοντας τη θέση του ότι ο Έλγιν κινήθηκε με την άδεια των οθωμανικών Αρχών και σύμφωνα με το φιρμάνι που του είχε δοθεί, από το οποίο επιβιώνει μία ιταλική μετάφραση, ωστόσο, τόνισε επίσης τα εξής: «Επιθυμούμε να αναπτύξουμε μία νέα σχέση με την Ελλάδα –μία ‘συνεργασία για τον Παρθενώνα– και να εξερευνήσουμε την πιθανότητα καινοτόμων τρόπων συνεργασίας με τους Έλληνες φίλους μας, με την ελπίδα ότι η κατανόηση των Γλυπτών του Παρθενώνα θα βαθύνει και θα συνεχίσει να εμπνέει ανθρώπους ανά τον κόσμο».

Νέος κύκλος διαπραγματεύσεων;

Η δήλωση – απάντηση του Βρετανικού Μουσείου περί «ρεαλιστικής λύσης» στρέφει τα βλέμματα όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών στις βρετανικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τις 4 Ιουνίου, οι οποίες αν τελικά αναδείξουν νέα κυβέρνηση της χώρας τους Εργατικούς του Κιρ Στάρμερ, βγάζοντας εκτός εξουσίας τους Συντηρητικούς του Ρίσι Σούνακ, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο για ένα νέο κύκλο διαπραγματεύσεων σε διαφορετική, πιο ευέλικτη βάση, γι’ αυτό το ζήτημα που διχάζει τις δύο χώρες εδώ και δύο αιώνες. «Εάν μία συμφωνία δανεισμού είναι κοινώς αποδεκτή από τη βρετανική και την ελληνική κυβέρνηση, δεν θα την εμποδίσουμε», ήταν η χαρακτηριστική δήλωση συνεργάτη του Στάρμερ στους «Financial Times» τον Νοέμβριο του 2023, λίγο μετά την ατυχή απόφαση του Σούνακ να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνάντησή του με τον Έλληνα πρωθυπουργό, εξαιτίας δηλώσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, στον ξένο Τύπο.

Κοινή εκτίμηση των αναλυτών σήμερα, είναι ότι η πιθανή, όπως φαίνεται, αλλαγή πρωθυπουργού στη Βρετανία, σε συνδυασμό με τις σοβαρές αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν το ίδιο χρονικό διάστημα για τη φιλόδοξη και υψηλού κόστους ανακαίνιση του Βρετανικού Μουσείου, στην οποία περιλαμβάνεται και η αίθουσα Ντουβίν, όπου φυλάσσονται τα Γλυπτά, αλλά και τη διάθεση του νυν προέδρου του, Τζορτζ Όσμπορν, για μόνιμη επίλυση του ζητήματος, αποτελούν την κατάλληλη ευκαιρία για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών, αμέσως μετά τις εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ίσως σας ενδιαφέρουν