Noma: «Μας τρυπούσε με εργαλεία κουζίνας!» – Ο βάναυσος ιδιοκτήτης-σεφ και το μεγάλο σκάνδαλο της υψηλής γαστρονομίας
Πίσω από τη βιτρίνα των εκλεπτυσμένων γεύσεων που χρεώνονται πανάκριβα, οι εργαζόμενοι καταγγέλουν τον Ρενέ Ρετζέπι για βίαιες τιμωρίες και ψυχολογική κακοποίηση
Σάλος έχει ξεσπάσει από τις καταγγελίες δεκάδων πρώην εργαζόμενων του διάσημου εστιατορίου Noma στην Κοπεγχάγη οι οποίοι μιλούν για σοβαρές περιπτώσεις σωματικής βίας, ψυχολογικής κακοποίησης και εκφοβισμού υπό την ηγεσία του σεφ Ρενέ Ρετζέπι.
Οι μαρτυρίες, που παρουσιάστηκαν σε εκτενές ρεπορτάζ των New York Times και αναδεικνύουν ένα περιβάλλον έντασης και φόβου κατά την περίοδο 2009-2017, ξεκίνησαν μετά από ανάρτηση του πρώην υπαλλήλου Τζέισον Ιγκνάσιο Γουάιτ τον προηγούμενο μήνα, η οποία ακολούθησε μετά από εκτενή έρευνα του αμερικανικού μέσου.
Σε ένα περιστατικό που περιγράφεται από τον Φεβρουάριο του 2014, όταν, εν μέσω πολυάσχολου δείπνου, ο σεφ Ρετζέπι φέρεται να υποχρέωσε όλο το προσωπικό της κουζίνας να τον ακολουθήσει έξω στο κρύο, τιμωρώντας δημόσια έναν νεαρό sous-chef για μια μουσική επιλογή που δεν ενέκρινε!
Οι εργαζόμενοι, πολλοί από τους οποίους ήταν ασκούμενοι χωρίς αμοιβή που εργάζονταν έως 16 ώρες την ημέρα, σχημάτισαν κύκλο γύρω από το περιστατικό και παρέμειναν σιωπηλοί μπροστά στη δημόσια ταπείνωση…
View this post on Instagram
Πολλοί αναφέρουν ότι τέτοια περιστατικά ήταν σύνηθες φαινόμενο, περιγράφοντας ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης, δημόσιας γελοιοποίησης, προσβολών και απειλών που στόχευαν στην επαγγελματική τους εξέλιξη. Όπως δήλωσε η Αλέσια, σήμερα σεφ στο Λονδίνο, «το να πηγαίνεις στη δουλειά έμοιαζε με το να πηγαίνεις σε πόλεμο»…
Από το 2004, ο Ρενέ Ρετζέπι θεωρείται πρωτοπόρος της υψηλής γαστρονομίας, ενώ το Noma απέσπασε τρία αστέρια Michelin και πέντε φορές την πρώτη θέση στη λίστα των 50 καλύτερων εστιατορίων του κόσμου. Ο σεφ τιμήθηκε ακόμη με τίτλο ιππότη από τη βασίλισσα της Δανίας και χαρακτηρίστηκε από τον Άντονι Μπουρντέν ως «ο πιο επιδραστικός και προκλητικός σεφ στον κόσμο».
Το 2023, ο Ρετζέπι ανακοίνωσε το κλείσιμο του Noma ως εστιατόριο για να επικεντρωθεί σε συνεργασίες και διεθνή events που προσελκύουν εύπορους επισκέπτες.
Πίσω από τη βιτρίνα της υψηλής γαστρονομίας
Με αφορμή το επικείμενο pop up άνοιγμα του Noma στο Λος Άντζελες, πολλοί πρώην εργαζόμενοι άρχισαν να δημοσιοποιούν εμπειρίες κακοποίησης, με τις αναρτήσεις να έχουν προβληθεί πάνω από 14 εκατομμύρια φορές. 35 πρώην υπάλληλοι περιγράφουν μοτίβο σωματικών τιμωριών, δημόσιας ταπείνωσης και ψυχολογικής πίεσης, ενώ πολλοί ισχυρίζονται ότι ο Ρετζέπι χτυπούσε, έσπρωχνε ή τρύπαγε εργαζόμενους με εργαλεία κουζίνας.
Ο ίδιος έχει ζητήσει επανειλημμένα συγγνώμη, παραδεχόμενος ότι η συμπεριφορά του στο παρελθόν ήταν επιβλαβής και ότι εργάζεται για να διαχειρίζεται καλύτερα τον θυμό του.
Παρά τη φήμη και τις καινοτομίες του, οι συνθήκες εργασίας στο Noma χαρακτηρίζονταν εξαιρετικά απαιτητικές και εξαντλητικές, τελειομανία και συνεχείς πιέσεις. Ασκούμενοι εργαζόμενοι έφταναν να χάνουν κιλά λόγω ακραίας κούρασης και περιορισμένων γευμάτων.
Τα τελευταία χρόνια, μετά από κοινωνικά κινήματα και αλλαγές στον χώρο της εστίασης, το Noma αναδιαρθρώθηκε: διαθέτει πλέον επίσημο τμήμα ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση στελεχών, καλύτερα ωράρια και πληρωμή για τους ασκούμενους. Σήμερα λειτουργεί περισσότερο ως διεθνές επιχειρηματικό project, με προϊόντα και pop-up εστιατόρια για περιορισμένο κοινό.
Πρώην εργαζόμενοι αναγνωρίζουν την δημιουργικότητα του Ρετζέπι, ωστόσο αμφισβητούν το πρότυπο ηγεσίας που προβάλλει σήμερα, κατηγορώντας τον ότι εκμεταλλεύεται νέους και φιλόδοξους σεφ για να τροφοδοτήσει μια εμπειρία «γαστρονομικού θεάματος» για πλούσιους πελάτες.
Το ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε λίγες ημέρες πριν το Noma ξεκινήσει ένα pop-up 16 εβδομάδων στο Silver Lake, με μενού που κοστίζει 1.500 δολάρια το άτομο. Οι θέσεις εξαντλήθηκαν σχεδόν αμέσως, με τον Ρετζέπι να δημοσιεύει στο Instagram τον Ιανουάριο ότι «εξαντλήθηκαν σε 60 δευτερόλεπτα».
View this post on Instagram
