Σε περίπτωση πολέμου το αποτέλεσμα δεν κρίνουν τα όπλα αλλά οι άνθρωποι
Η άμυνα που βασίζεται και στον εθελοντισμό των πολιτών, όπως συμβαίνει σήμερα στη Σκανδιναβία και τη Βαλτική, αποτελεί τον πιο υγιή τρόπο οικοδόμησης της εθνικής ασφάλειας σε μια δημοκρατία.
Οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν στοχεύουν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά κυρίως τις ψηφιακές υποδομές από τις οποίες εξαρτάται η καθημερινή ζωή όλων μας. Το γεγονός και μόνο ότι μεγάλα τμήματα της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας μπορούν να παραλύσουν χωρίς να πέσει ούτε μία σφαίρα είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η Ρωσία ενδιαφέρεται να ακολουθήσει αυτή την τακτική, γράφει στον Guardian η Ελίζαμπεθ Μπρόου, Σουηδή ειδικός σε θέματα ασφάλειας και ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Atlantic Council, σημειώνοντας ότι ήδη παρεμβάλλει επικίνδυνα στα συστήματα αεροπλοΐας και ναυσιπλοΐας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας.
Το πόσο σημαντικό είναι το παραπάνω αποδεικνύεται και μόνο αν μπούμε στη διαδικασία να φανταστούμε τον αντίκτυπο μιας μεγάλης και επιτυχημένης κυβερνοεπίθεσης στη σύγχρονη ζωή. Οι πολίτες θα έπρεπε να επιβιώσουν χωρίς μηνύματα στο κινητό, τραπεζικές εφαρμογές, δημόσιες συγκοινωνίες και μεγάλο μέρος της σύγχρονης εργασίας γραφείου. Το κράτος, ωστόσο, θα έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί. Σε έναν κόσμο χωρίς ψηφιακά δίκτυα, η διοίκηση μιας χώρας θα απαιτούσε τη συμβολή πολλών ανθρώπων, κάποιοι εκ των οποίων, σύμφωνα με τη Σουηδία, θα μπορούσαν να κινούνται με μοτοσικλέτες.
Ο λόγος γίνεται για το Σώμα Εθελοντών Μοτοσικλετιστών της Σουηδίας (FMCK), μια επικουρική αμυντική οργάνωση, που εκπαιδεύει πολίτες ως εθελοντές ταχυμεταφορείς με μοτοσικλέτα. Σε περίπτωση κρίσης, οι αναβάτες αυτοί θα μπορούν να μεταφέρουν κρίσιμα έγγραφα και υλικά μεταξύ κρατικών υπηρεσιών και άλλων φορέων που θα τα χρειάζονται. Τα drones, τα οποία ένας αντίπαλος μπορεί σχετικά εύκολα να παρεμβάλει ή να εξουδετερώσει, δύσκολα θα μπορούσαν να θεωρηθούν αρκετά ασφαλή για τη μεταφορά ζωτικής σημασίας αντικειμένων σε περίοδο πολέμου.
Η όλη ιδέα φαίνεται να κερδίζει έδαφος. Περισσότεροι από 250 εθελοντές έχουν ήδη ολοκληρώσει την εκπαίδευση, ενώ πολλοί ακόμη βρίσκονται στη διαδικασία κατάρτισης. Σε ολόκληρη τη Σουηδία, απλοί πολίτες προσφέρουν τις δεξιότητές τους, από τις ραδιοεπικοινωνίες έως την εκπαίδευση σκύλων, σε διάφορες βοηθητικές αμυντικές οργανώσεις που υποστηρίζουν πρακτικά τις ένοπλες δυνάμεις χωρίς να εμπλέκονται σε μάχιμες επιχειρήσεις.
Άλλοι έχουν ενταχθεί στην Εθνοφυλακή, μια εθελοντική δύναμη μερικής απασχόλησης που συμβάλλει στην άμυνα της χώρας. Η συμμετοχή έχει γίνει τόσο δημοφιλής ώστε οι αιτήσεις ξεπερνούν κατά πολύ τις διαθέσιμες θέσεις. Παράλληλα, η Σουηδία έχει δημιουργήσει μια πρωτοποριακή πολιτική δύναμη άμυνας που περιλαμβάνει επαγγελματίες των οποίων οι υπηρεσίες θεωρούνται απαραίτητες σε περιόδους σοβαρών κρίσεων.
Όπως και η Σουηδία, έτσι και άλλες χώρες της σκανδιναβικής και βαλτικής ευρύτερης περιοχής αποδεικνύουν ότι η εθνική άμυνα δεν βασίζεται μόνο στα οπλικά συστήματα αλλά και στους ανθρώπους. Πέρα από τις παραδοσιακές εθνοφυλακές, καινοτόμες δομές δίνουν τη δυνατότητα στους πολίτες να συμβάλουν ενεργά στην άμυνα της χώρας τους. Στην Εσθονία, επαγγελματίες της πληροφορικής μπορούν να ενταχθούν σε μονάδες κυβερνοάμυνας, ενώ οι έφηβοι εκπαιδεύονται σε πρακτικές δεξιότητες επιβίωσης.
Στη Λιθουανία, παιδιά και ενήλικες μαθαίνουν να κατασκευάζουν και να χειρίζονται drones. Στην Πολωνία, η κυβέρνηση έχει δημιουργήσει το πρόγραμμα «W Gotowości» («Πάντα Έτοιμοι»), μέσω του οποίου περίπου 400.000 πολίτες εκπαιδεύονται σε βασικές στρατιωτικές δεξιότητες, τεχνικές επιβίωσης, πρώτες βοήθειες και κανόνες κυβερνοασφάλειας.
Παρότι ο βαθμός ενθουσιασμού διαφέρει από χώρα σε χώρα, η ενασχόληση με την εθνική άμυνα εξελίσσεται σε ένα ευρύτερο κοινωνικό κίνημα. Και αυτό είναι θετικό, διότι η άμυνα δεν αποτελεί αποκλειστικό πεδίο των επαγγελματιών στρατιωτικών. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν διαθέτει ακόμη παρόμοιο επίπεδο συμμετοχής των πολιτών, ούτε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία.
Ωστόσο, ακόμη και στην κεντρική Ευρώπη, όπου οι απειλές μοιάζουν πιο μακρινές, οι αντιλήψεις αρχίζουν να αλλάζουν. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, το 30% των νέων ηλικίας 18 έως 28 ετών υποστηρίζει την επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας και μόλις το 14% δηλώνει ότι θα υπηρετούσε. Παρ’ όλα αυτά, τέσσερις στους πέντε Γερμανούς υποστηρίζουν ένα υποχρεωτικό έτος κοινωνικής προσφοράς για όλους. Ταυτόχρονα, αυξάνονται οι εγγραφές στο Technisches Hilfswerk, τον οργανισμό πολιτικής προστασίας και εθελοντικής συνδρομής που δραστηριοποιείται σε περιόδους κρίσεων, καταγράφει το ίδιο άρθρο της βρετανικής εφημερίδας.
Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση μεταξύ των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ επικεντρώνεται κυρίως στο ύψος των αμυντικών δαπανών. Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη πέρυσι, οι χώρες δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις δαπάνες τους από το 2% στο 5% του ΑΕΠ. Τα υπουργεία Άμυνας σε όλη την Ευρώπη έχουν προχωρήσει σε τεράστιες παραγγελίες εξοπλιστικών προγραμμάτων, πολλές από τις οποίες αφορούν αμερικανικά συστήματα. Τα αμερικανικά όπλα θεωρούνται υψηλής ποιότητας και αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εκτιμούν ότι οι αγορές από τις ΗΠΑ ενισχύουν τις σχέσεις τους με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Όσο δύσκολη κι αν είναι η εξεύρεση των απαιτούμενων κονδυλίων για όλα αυτά τα οπλικά συστήματα, συχνά αποδεικνύεται ευκολότερη από την εξασφάλιση του άλλου κρίσιμου συστατικού της άμυνας: των ανθρώπων. Χρειάζεται να στρατολογηθούν και να εκπαιδευτούν στρατιώτες κατάλληλοι για κάθε μορφή σύγχρονου πολέμου, αλλά και να δημιουργηθούν εντελώς νέοι τρόποι συμμετοχής των πολιτών. Ενώ η κατασκευή προηγμένων οπλικών συστημάτων απαιτεί χρόνο, οι άνθρωποι, είτε ως μελλοντικοί στρατιώτες είτε ως εθελοντές υποστηρικτές, είναι διαθέσιμοι άμεσα. Οι χώρες που θα καταφέρουν να αξιοποιήσουν καλύτερα αυτόν τον ανεκτίμητο πόρο θα είναι και εκείνες που θα μπορούν να υπερασπιστούν αποτελεσματικότερα τον εαυτό τους.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν την τύχη να διαθέτουν ήδη αυτό το επίπεδο κοινωνικής δέσμευσης. Άλλες, όμως, μπορούν να το καλλιεργήσουν. Η Σουηδία και η Εσθονία μπορεί να είναι σχετικά μικρές χώρες, αλλά η προθυμία των πολιτών τους να υπερασπιστούν την πατρίδα τους είναι ανεκτίμητη. Ναι, η ρωσική απειλή είναι υπαρκτή. Ναι, οι χώρες αυτές είναι μικρότερες από τη Ρωσία. Ωστόσο διαθέτουν πολίτες αποφασισμένους να σταθούν στο πλευρό της χώρας τους ακόμη και όταν οι πιθανότητες δεν είναι υπέρ τους. Και αυτό αξίζει περισσότερο από οποιοδήποτε εντυπωσιακό οπλικό σύστημα.
Πέρα από αυτό, η άμυνα που βασίζεται και στον εθελοντισμό των πολιτών αποτελεί τον πιο υγιή τρόπο οικοδόμησης της εθνικής ασφάλειας σε μια δημοκρατία. Η άμυνα δεν είναι υπόθεση μιας ξεχωριστής και εξιδανικευμένης πολεμικής κάστας· είναι υπόθεση όλων όσοι μπορούν να συμβάλουν στην προστασία της χώρας τους. Μπορεί να μην είναι εφικτό για κάθε κράτος να εκπαιδεύει εθελοντές ταχυμεταφορείς με μοτοσικλέτα, όμως κάθε χώρα μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες συμμετοχής για τους πολίτες της.
Οι χώρες εκτός της σκανδιναβίας και της βαλτικής θα μπορούσαν να ξεκινήσουν ενημερώνοντας συστηματικά τους πολίτες τους για τις απειλές που αντιμετωπίζουν. Οι απειλές αυτές ίσως να μην είναι τόσο εμφανείς όσο εκείνες της βόρειας Ευρώπης, είναι όμως εξίσου σοβαρές. Το σημαντικότερο μάθημα που μπορούν να αντλήσουν οι περισσότερες χώρες από τη Βαλτική είναι ότι ένα μεγάλο μέρος των πολιτών είναι πρόθυμο να συνεισφέρει. Αυτό που χρειάζονται είναι απτές και ουσιαστικές ευκαιρίες για να το κάνουν, καταλήγει η Μπρόου στον Guardian.
Προσθέστε το vradini.gr στις προτιμώμενες πηγές σας στη Google και δείτε περισσότερα άρθρα μας στις αναζητήσεις σας. Κάντε κλικ εδώ.
