Το νέο δημοφιλές game war: Τραμπ vs Ιράν
Ο γρήγορος πόλεμος που… δεν βγήκε και πως αυτός παρουσιάζεται για τα μάτια του κόσμου
Ο πόλεμος κατά του Ιράν, την ώρα που ζώνει στις φλόγες τη Μέση Ανατολή και αποσταθεροποιεί την παγκόσμια οικονομία, παρουσιάζεται σαν να μην είναι πραγματικός.
Τουλάχιστον αυτό προσπαθεί η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο πόλεμος γίνεται βιντεοπαιχνίδι, θέαμα για παρακολούθηση, ένα σιρκουί κοινωνικών δικτύων γεμάτο «χτυπήματα».
Οι αρχιτέκτονες αυτού του πολέμου έχουν μετατρέψει την επιπολαιότητα σε προτέρημα, υποστηριζόμενοι από ένα αποχαυνωτικό περιβάλλον πληροφόρησης, γράφει η Νεσρίν Μαλίκ στον Guardian επιχειρηματολογώντας ότι η σύγκρουση που διεξάγουν οι ΗΠΑ μοιάζει μοναδική για τη σύγχρονη εποχή, αφού γίνεται εξ αποστάσεως και είναι βαθιά ακατάρτιστη.
Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου, ο Λευκός Οίκος ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα βίντεο με αποσπάσματα από τις ταινίες Top Gun και Braveheart και την εξίσου δημοφιλή σειρά Breaking Bad, με τη λεζάντα «Δικαιοσύνη με τον αμερικανικό τρόπο» σε μια παραλλαγή του μότο του Superman.
Σε ένα άλλο βίντεο, με τίτλο «Touchdown», παίκτες του NFL συγκρούονται και, τη στιγμή της επαφής, εμφανίζονται πλάνα από εκρήξεις με την ένδειξη «μη απόρρητο».
Ακόμη και ο Μπομπ ο Σφουγγαράκης κάνει την εμφάνισή του, ρωτώντας «Θες να το ξαναδείς;» πριν ακολουθήσει άλλη μια έκρηξη.
Σε άλλο βίντεο, η επιχείρηση «Epic Fury» παρουσιάζεται σαν παιχνίδι Nintendo Wii.
«Δεν θα σταματήσουμε μέχρι να επιτευχθούν οι στόχοι…».
«Εδώ απλώς παράγουμε συνεχώς δυνατά memes», δήλωσε χαρακτηριστικά ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου στο Politico.
«Υπάρχει και ένα στοιχείο ψυχαγωγίας σε αυτό που κάνουμε», δηλαδή τον πόλεμο, πρόσθεσε ο ίδιος.
Πρόκειται για την απόλυτη έκφραση των πιστεύω του Τραμπ και της βάσης Maga, για τους οποίους τα πάντα δεν είναι απλώς παιχνίδι, αλλά ταυτόχρονα και διαγωνισμός.
Η πολιτική, εντός και εκτός συνόρων, αφορά το σκοράρισμα, τη νίκη και τον εξευτελισμό του αντιπάλου. Για να είναι αυτός ο «διαγωνισμός» διασκεδαστικός, πρέπει να παρουσιάζεται με έναν τρόπο χαμηλού ρίσκου.
Έτσι, ο πόλεμος δεν αφορά τον θάνατο, την καταστροφή και τις οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις, αλλά την έκρηξη, το σκορ, τον πανηγυρισμό. «Ξύπνα, ο μπαμπάς γύρισε», ξεκινά ένα βίντεο.
Η κυβέρνηση Τραμπ μοιάζει με παίκτη (gamer) σε σκοτεινό υπόγειο, που πίνει μπύρες, παλεύει με ανασφάλειες και καθησυχάζεται μόνος του μέσα από εκρήξεις χρώματος και θορύβου σε μια μεγάλη οθόνη.
Μέγιστο αποτέλεσμα με ελάχιστη προσπάθεια.
Πέρα όμως από αυτή τη συγκαλυμμένη ανδρική ανασφάλεια, η παρουσίαση του πολέμου από τη μηχανή του Τραμπ εξυπηρετεί και έναν πολιτικό σκοπό: απαλλάσσει από την ανάγκη για σύνθετες αφηγήσεις ή δικαιολογίες.
Ο Τραμπ και το καθεστώς του δεν είναι σε θέση να διατυπώσουν μια σοβαρή αιτιολόγηση για τον πόλεμο, τόσο λόγω ανικανότητας όσο και επειδή η ίδια η σύγκρουση βρέθηκε σε αδιέξοδο από την αρχή.
Ο αρχικός στόχος της δημιουργίας συνθηκών για αλλαγή καθεστώτος δεν επιτεύχθηκε.
Το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις με drones και πυραύλους σε χώρες του Κόλπου και στο Ισραήλ, ενώ έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, μπλοκάροντας τη διέλευση πετρελαίου, φυσικού αερίου και εμπορευμάτων, εκτινάσσοντας άμεσα το ενεργειακό κόστος.
Αυτό που υποτίθεται πως θα ήταν μια γρήγορη νίκη μετατράπηκε σε τέλμα, και έτσι έπρεπε να απλοποιηθεί σε ένα «viral» αφήγημα θριάμβου.
Η αίσθηση της μη πραγματικότητας ενισχύεται και από την απομακρυσμένη φύση της σύγκρουσης.
Ποτέ άλλοτε ένας πόλεμος με τόσο εκτεταμένες και καταστροφικές συνέπειες δεν διεξήχθη με τέτοια φυσική απόσταση. Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται σε πρωτοφανή κλίμακα.
Σε ένα βίντεο που ανάρτησε στα μέσα Μαρτίου ο διοικητής της Centcom για την επιχείρηση «Epic Fury», ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, αποκάλυψε ότι στις περισσότερες από 5.500 επιθέσεις κατά του Ιράν η AI έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
«Οι άνθρωποι θα παίρνουν πάντα τις τελικές αποφάσεις για το τι και πότε θα χτυπηθεί», δήλωσε, «αλλά τα προηγμένα εργαλεία AI μπορούν να επισπεύσουν διαδικασίες που διαρκούσαν ώρες ή και ημέρες σε λίγα δευτερόλεπτα».
Η διαδικασία αυτή είναι γνωστή, με ζοφερό τρόπο, ως «εξορθολογισμός της αλυσίδας θανάτου», δηλαδή η επιτάχυνση της επιτήρησης, της συλλογής πληροφοριών και της επιλογής στόχων.
Υπό αυτή την έννοια, ο πόλεμος είναι κυριολεκτικά ένα βιντεοπαιχνίδι, με ακόμα ένα επίπεδο ανθρώπινης εγγύτητας να αφαιρείται και να ανατίθεται σε κώδικα.
Δεν υπάρχουν στρατεύματα στο έδαφος, ούτε άμεση επαφή με τα θύματα, ούτε αίσθηση της τεράστιας επέμβασης στις ζωές και στις χώρες που πλήττονται.
Οι απώλειες στην αμερικανική και ισραηλινή πλευρά είναι περιορισμένες σε σχέση με την κλίμακα της επίθεσης.
Τα διακυβεύματα που ήταν εμφανή σε πολέμους όπως η εισβολή στο Ιράκ -η άμεση βία κατά αμάχων, τα βασανιστήρια σε μέρη όπως το Άμπου Γκράιμπ, και οι απώλειες στρατιωτών- απουσιάζουν.
Το μόνο που απομένει είναι ένας απρόσωπος εχθρός και μια αντίληψη επιτυχίας ή αποτυχίας που μετριέται σε όρους εθνικού εγωισμού.
Ο πόλεμος αυτός εντάσσεται επίσης σε ένα ήδη διαμορφωμένο περιβάλλον πληροφόρησης, όπου κυριαρχεί η αποστασιοποίηση.
Έχουν περάσει οι εποχές που οι συγκρούσεις μεταδίδονταν αποκλειστικά μέσω τηλεοπτικών δικτύων όπως το CNN ή το BBC, με λίγους ανταποκριτές επί τόπου.
Σήμερα, όλα τα γεγονότα ισοπεδώνονται σε μια αδιάκοπη ροή περιεχομένου.
Στο Instagram, το TikTok και το X, μπορεί κανείς να εναλλάσσεται ανάμεσα σε συνταγές, influencers, βίντεο του Λευκού Οίκου και εικόνες καπνού από την Τεχεράνη, τη Ντόχα ή το Ντουμπάι.
Με το συνεχές σκρολάρισμα, βλέπουμε χωρίς να αφομοιώνουμε, αποχαυνωμένοι από την υπερπληθώρα εικόνων και πληροφοριών, ανάμεσα σε απόψεις, σατιρικά posts, ψεύτικα βίντεο AI και αμέτρητους σχολιαστές.
Έχω χάσει τον λογαριασμό των «έκτακτων ειδήσεων» για τον πόλεμο που αποδείχθηκαν εντελώς κατασκευασμένες από λογαριασμούς που επιδιώκουν απλώς απήχηση, γράφει η αρθρογράφος της βρετανικής εφημερίδας.
Όταν το αληθινό και το ψευδές συγχέονται διαρκώς, τίποτα δεν μοιάζει πραγματικό.
Ολόκληρες επιχειρήσεις έχουν δημιουργηθεί γύρω από αυτό.
Στην πλατφόρμα προβλέψεων Polymarket, όπου οι χρήστες στοιχηματίζουν ακόμη και για πολέμους, τα ποσά έγιναν τόσο μεγάλα που δημοσιογράφος δέχθηκε απειλές θανάτου επειδή το ρεπορτάζ του επηρέασε τα στοιχήματα.
Μέσα σε αυτό το χάος, είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθεί η ενσυναίσθηση και η ηθική πυξίδα, να συνειδητοποιήσουμε ότι χιλιάδες αθώοι άνθρωποι πεθαίνουν, ότι τα σπίτια τους καταστρέφονται και ότι οι χώρες τους αποσταθεροποιούνται για μια ολόκληρη γενιά.
Και ότι έχουμε ευθύνη απέναντί τους, ασκώντας πίεση σε όσους ευθύνονται για τον πόνο τους, καταλήγει η Μαλίκ στον Guardian.
Αυτή είναι η πρόκληση του πολέμου κατά του Ιράκ και της εποχής μας συνολικά: Nα επιμείνουμε στην ανθρωπιά, απέναντι σε πολιτικούς που την εξαφανίζουν και σε πλατφόρμες που πλουτίζουν από αυτή την απώλεια.
