Κτηματολόγιο: Πιο γρήγορα, πιο εύκολα και με λιγότερα χρήματα οι μεταβιβάσεις ακινήτων

Επιτάχυνση κτηματογράφησης, νέες ψηφιακές υπηρεσίες και το mega-project της ψηφιοποίησης των αρχείων αποτελεί το τρίπτυχο του σχεδίου που επεξεργάζονται στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ώστε να κερδηθεί το στοίχημα της ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης της χώρας.

Δεν είναι τυχαίο ότι μετά τον τελευταίο ανασχηματισμό το Ελληνικό Κτηματολόγιο υπήρξε ο μόνος δημόσιος Οργανισμός που άλλαξε χέρια. Η μεταφορά του από το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αποτέλεσε κεντρική κυβερνητική επιλογή, με στόχο να επιταχυνθεί η ολοκλήρωσή του μέσω της ψηφιοποίησης δομών και υπηρεσιών. Τα ψηφιακά έργα που σχετίζονται με το Κτηματολόγιο της χώρας και το σχετικό χαρτοφυλάκιο ανατέθηκαν στον υφυπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Γιώργο Στύλιο.

Το στοίχημα είναι μεγάλο, καθώς το Κτηματολόγιο αποτελεί το μεγαλύτερο εν εξελίξει διοικητικό project της χώρας, που αφορά πάνω από 40 εκατ. ιδιοκτησίες, το σύνολο του ενεργού πληθυσμού, και ακουμπά κάθε πτυχή της ελληνικής επικράτειας. Συνδέεται, δε, με κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας, όπως η χωροταξία, οι χρήσεις γης, το Περιβάλλον, η ακίνητη ιδιοκτησία και η προσέλκυση επενδύσεων.

Πάντως, η μέχρι τώρα κατάσταση δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ικανοποιητική.

Αν και η ιστορία του Κτηματολογίου μετρά στη χώρα μας περίπου 25 χρόνια, όπως το γνωρίζουμε ξεκίνησε το 1995, με το Νόμο 2308, με τον οποίο ιδρύθηκε και η Κτηματολόγιο Α.Ε., τα αποτελέσματα της κτηματογράφησης είναι απογοητευτικά. Μόνο το 33% των δικαιωμάτων της χώρας μέχρι σήμερα έχει ήδη ολοκληρωθεί και λειτουργεί.

Το 60% κτηματογραφείται -άρα δεν μπορεί να λειτουργήσει ακόμη-, ενώ για το υπόλοιπο 7%, σύμφωνα με το σχέδιο που έχει επεξεργαστεί η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσα στους επόμενους μήνες προβλέπεται η ανάθεση κτηματογράφησής του.

Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο εγχείρημα. Καλείται να «τρέξει» την κτηματογράφηση και να την έχει ολοκληρώσει μέχρι το τέλος του 2024.

Δηλαδή, ό,τι δεν έγινε μέσα σε 25 χρόνια, να γίνει μέσα στα τέσσερα επόμενα χρόνια.

Για αυτό τα γραφεία του υπουργείου έχουν πάρει «φωτιά» και δεν χάνουν χρόνο. Ήδη έχει αποφασιστεί ένα σχέδιο επιτάχυνσης, αλλά και ψηφιακές παρεμβάσεις οι οποίες θα διευκολύνουν το έργο των μεταβιβάσεων. «Πιο γρήγορα, πιο εύκολα και με λιγότερα χρήματα θα γίνονται οι μεταβιβάσεις ακινήτων», αναφέρει στη «Βραδυνή της Κυριακής» ανώτατη πηγή του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Από τα πρώτα που δρομολόγησε η νέα πολιτική ηγεσία του Κτηματολογίου και που θα ανακοινωθεί μέσα στο Μάρτιο είναι η ψηφιακή υπηρεσία «Θέασις». Θα δοθεί η δυνατότητα ηλεκτρονικά σε δικηγόρους, μηχανικούς, συμβολαιογράφους και δικαστικούς επιμελητές να μπορούν από τα γραφεία τους, απομακρυσμένα, να έχουν πρόσβαση και να μπορούν να κάνουν έρευνα στα στοιχεία του Κτηματολογίου. Θεωρείται σημαντικό, καθώς μειώνεται η γραφειοκρατία, η ανάγκη ακόμη και να μετακινηθεί κάποιος αρκετά χιλιόμετρα για να μπορέσει δια ζώσης να κάνει τη δουλειά του, με κέρδος, έτσι, πολλές εργατοώρες που οι συγκεκριμένοι επαγγελματική κλάδοι ήταν αναγκασμένοι να ξοδεύουν. Βέβαια, η πρόσβαση θα αφορά το τμήμα του Κτηματολογίου που λειτουργεί, δηλαδή το 33%. Η πρόσβαση θα γίνεται μέσω του gov.gr και του σάιτ του Κτηματολογίου. Θα ανοίξει, επίσης, μέσα στον Μάρτιο η διασύνδεση με έργο ψηφιακού φακέλου του ακινήτου.

Τέλος, μέσα στον ίδιο μήνα θα ανοίξει και η διαδικτυακή δυνατότητα αίτησης επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών από πολίτες.

Διασύνδεση ΚΑΕΚ με ΑΤΑΚ

Ένα από τα ζητήματα που απασχολούν το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι ότι πολλοί δεν προσέρχονται για να κάνουν δήλωση της περιουσίας τους. Για τη διευκόλυνση όλων αυτών θα γίνει η διασύνδεση του ΚΑΕΚ (Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου) με τον ΑΤΑΚ (Ειδικός Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου). Έτσι, ακόμη και αν κάποιος δεν έχει δηλώσει το ακίνητό του, αυτό αυτόματα θα φαίνεται στα Κτηματολογικά Γραφεία.

Εντός του 2021 θα διατεθούν δεδομένα κτηματογράφησης στο Κέντρο Διαλειτουργικότητας, προκειμένου αυτά να αποτελέσουν βασικό στοιχείο αναφοράς για να υποστηριχθεί το σύνολο της Δημόσιας Διοίκησης.

Σχετικά με το Κτηματολόγιο των Δωδεκανήσων, καθώς αυτά είχαν κτηματολογηθεί από το 1939, όταν βρίσκονταν υπό την κατοχή των Ιταλών και ακολουθούν το πλαίσιο του ιταλικού κτηματολογίου, με ρύθμιση θα περάσουν στο θεσμικό πλαίσιο του Ελληνικού Κτηματολογίου.

Η ηγεσία του υπουργείου σκέφτεται, πιθανόν με νομοθετική ρύθμιση, να ξεμπλοκάρει το ζήτημα που προέκυψε για το 60% της χώρας που κτηματογραφείται, καθώς οι εταιρίες που είχαν αναλάβει την κτηματογράφηση έχουν καταφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για το 6Α άρθρο σχετικού νόμου της προηγούμενης κυβέρνησης.

Το mega-project της ψηφιοποίησης των υποθηκοφυλακείων

Υποθηκοφυλακεία γεμάτα τόνους φακέλων και χαρτιών είναι η σημερινή ελληνική πραγματικότητα.

600.000.000 σελίδες είναι κατά προσέγγιση το αρχειακό υλικό που υπάρχει συνολικά στα υποθηκοφυλακεία της επικράτειας. Όλο αυτό θα αλλάξει, καθώς εντός του έτους, θα αρχίσει να υλοποιείται η ψηφιοποίηση του αρχείου των υποθηκοφυλακείων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο ψηφιοποίησης αρχείων που έχει πραγματοποιηθεί στη χώρα μέχρι σήμερα, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, και το οποίο θα απαλλάξει το ελληνικό Δημόσιο από τόνους χαρτιού και από την ανάγκη ύπαρξης μεγάλων αποθηκευτικών χώρων, καθώς όλα τα αρχεία θα αποκτήσουν ψηφιακή μορφή.

Όλα ετοιμάζονται για μεγάλο διεθνή διαγωνισμό που θα αναλάβει το έργο της ψηφιοποιήσης. Το τεύχος δημοπράτησης προβλέπει μέχρι τέσσερις Αναδόχους, με προβλεπόμενο χρόνο ολοκλήρωσης την επόμενη τριετία. Τώρα γίνεται η επεξεργασία των παρατηρήσεων στο τεύχος δημοπράτησης και το τεχνικό δελτίο να είναι έτοιμο, και περίπου τον Απρίλιο να είναι ο διαγωνισμός στον «αέρα», ώστε να καταθέσουν το ενδιαφέρον τους για τη δημοπράτηση του έργου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ένας ισχυρός παίκτης έχει ήδη εκδηλώσει το ενδιαφέρον του, ο οποίος διαθέτει και τεχνολογικός εξοπλισμό αλλά και εξειδικευμένο προσωπικό για να αναλάβει αυτό το μεγάλο έργο.

Η ολοκλήρωση εν γένει του Κτηματολογίου αποτελεί εθνικό στοίχημα

Αυτό στο οποίο στοχεύει η πολιτική ηγεσία αρμόδια για το Κτηματολόγιο είναι η διευκόλυνση των επενδύσεων. Σύμφωνα με το σκεπτικό της, χρήστες των υπηρεσιών του Κτηματολογίου δεν είναι μόνο οι πολίτες και οι διάφορες επαγγελματικές ομάδες που ασχολούνται με θέματα σχετικά με την ακίνητη περιουσία.

Χρήστες είναι και επίδοξοι επενδυτές που μέσω του διαδικτύου θα έχουν και αυτοί πρόσβαση στο σύνολο των υπηρεσιών του Κτηματολογίου, μετατρέποντάς το σε επενδυτικό εργαλείο. Για αυτό η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ίδια την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας, καθώς αυτό συνδέεται με σημαντικούς κλάδους της Οικονομίας, όπως ο Τουρισμός, η Χωροταξία, οι ξεκάθαρες Χρήσεις Γης, η Κτηματαγορά, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, αλλά και η Προστασία του Περιβάλλοντος.

Μπαίνουν σε λειτουργία ψηφιακές υπηρεσίες

Το 2021 έχει τεθεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ως έτος-ορόσημο. Μέσα σε αυτό έχει προγραμματιστεί η λειτουργία πολλών νέων ψηφιακών υπηρεσιών εντός του προσεχούς εξαμήνου, που θα αναβαθμίσουν σημαντικά το επίπεδο εξυπηρέτησης τόσο των πολιτών όσο και των επαγγελματιών που συνεργάζονται με το Κτηματολόγιο. Ειδικά εστιάζεται η ψηφιοποίηση δομών και υπηρεσιών του Κτηματολογίου, με στόχο να εξελιχθεί σε ένα «ψηφιακό Κτηματολόγιο».

Απώτερος στόχος είναι να παρέχεται μέσω του διαδικτύου το σύνολο των υπηρεσιών που αφορούν στη λειτουργία του Κτηματολογίου, ώστε ο κάθε ενδιαφερόμενος, ανεξαρτήτως του πού βρίσκεται, να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες όπως η εγγραφή νέας πράξης και η αναζήτηση και ανάκτηση αντιγράφων, αποσπασμάτων και πιστοποιητικών. Δηλαδή, ο πολίτης και ο επαγγελματίας να μην χρειάζεται να επισκέπτεται τα κατά τόπους Κτηματολογικά Γραφεία παρά μόνο για απολύτως απαραίτητες συναλλαγές με τον Φορέα, οι οποίες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν με ψηφιακό τρόπο.

Εντός του 2021 αναμένεται η έναρξη λειτουργίας των εξής ψηφιακών υπηρεσιών:

  • Τον Απρίλιο του 2021 να μπορεί να πραγματοποιείται έκδοση του συνόλου των αυτόματων (που δεν απαιτούν ενέργεια ανθρώπου) πιστοποιητικών των Κτηματολογικών Γραφείων. Επίσης, να διατίθενται ηλεκτρονικά αεροφωτογραφίες για το σύνολο του αρχείου.
  • Εντός του Μαΐου να γίνεται ψηφιακή διάθεση δεδομένων, μέσω ΚΕΔ, στο σύνολο του Δημοσίου.
  • Τον Ιούνιο του 2021 έχει προγραμματιστεί η διαδικτυακή διάθεση μη αυτόματων πιστοποιητικών και πιστοποιητικών υποθηκοφυλακείου του Φορέα. Επίσης, διάθεση υπηρεσιών (services) θέασης υποβάθρων και διάθεσης πληροφορίας Κτηματολογίου, καθώς και διαδικτυακή χορήγηση ανοικτών δεδομένων (open data)

Λίστα των ψηφιακών υπηρεσιών που λειτουργούν: Μέχρι τώρα, παρέχονται, μέσω του gov.gr, περισσότερες από 15 υπηρεσίες σχετικές με το Κτηματολόγιο ψηφιακά, όπως: Η ηλεκτρονική δήλωση Κτηματολογίου, η Υπηρεσία Κτηματολογίου για δικηγόρους, μηχανικούς, συμβολαιογράφους, η Γεωπύλη γεωχωρικών δεδομένων INSPIRE, η Ανάρτηση κτηματολογικών στοιχείων και το αντίγραφο κτηματολογικού φύλλου.

Στα Κτηματολογικά Γραφεία του Φορέα λειτουργούν, επίσης, ψηφιακές πληρωμές και ψηφιακή παραλαβή πιστοποιητικών, διαγραμμάτων και αντιγράφων, ψηφιακή υποβολή συμβολαίων, αυτόματη σύγκριση τοπογραφικού του ιδιοκτήτη με το Κτηματολογικό Διάγραμμα. Επίσης, η συλλογή δηλώσεων, η διαδικασία της Ανάρτησης, της Προανάρτησης και της επιβεβαίωσης στοιχείων των πολιτών μπορούν, πλέον, να πραγματοποιούνται και ηλεκτρονικά απαλλάσσοντας τους πολίτες από χιλιάδες μετακινήσεις και χαμένες εργατοώρες από και προς τα γραφεία του Φορέα.

Οι στόχοι των επόμενων μηνών

Τα παράπονα των πολιτών αλλά και των επαγγελματιών του κλάδου σχετικά με το Κτηματολόγιο παραμένουν, καθώς το κουβάρι της γραφειοκρατίας συνεχίζει να υφίσταται σε πολλές από τις καθημερινές συναλλαγές με το Κτηματολόγιο. Προχωρώντας προς το Ψηφιακό Κτηματολόγιο έχουν αποφασίσει στο υπουργείο να τρέξουν προς όλες τις κατευθύνσεις.

Πρώτον, στόχος είναι μέσα στο 2021 να ξεκινήσει και να φτάσει σε σημαντικό βαθμό ολοκλήρωσης η συλλογή δηλώσεων και στο υπόλοιπο 7% της ελληνικής Επικράτειας. Η συλλογή δηλώσεων αποτελεί το πρώτο επίπεδο κτηματογράφησης. όπου οι πολίτες καλούνται να έρθουν σε επαφή με το Κτηματολόγιο και να δηλώσουν την ακίνητη ιδιοκτησία τους. Στη συνέχεια, ακολουθούν το στάδιο της Προανάρτησης και, τέλος, της Ανάρτησης, όπου, πλέον, η ιδιοκτησία των πολιτών κατοχυρώνεται και θωρακίζεται, ενώ παράλληλα δημιουργείται ένα ξεκάθαρο ιδιοκτησιακό περιβάλλον.

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει η Συλλογή Δηλώσεων στο Ρέθυμνο, ακολουθούν τον Μάιο οι Κυκλάδες, λίγο αργότερα τα Χανιά και το Ηράκλειο, και στο τέλος του έτους η Κέρκυρα και η Θεσπρωτία.

Παράλληλα, και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας οι πολίτες που δεν έχουν μέχρι σήμερα δηλώσει την ακίνητη ιδιοκτησία τους μπορούν να το κάνουν χωρίς την επιβολή προστίμων.

Για το τι θα γίνει με τα πρόστιμα, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αναμένεται να ανακοινωθούν οι ανάλογες αποφάσεις και να ενεργοποιηθούν μέχρι το καλοκαίρι.

Το δεύτερο σκέλος στο οποίο εστιάζει η πολιτική ηγεσία αρμόδια για το Κτηματολόγιο είναι η αναμόρφωση και συγκρότηση του Ελληνικού Κτηματολογίου. Στο πλαίσιο αυτό, θα επιταχυνθεί ο μετασχηματισμός των παλαιών υποθηκοφυλακείων σε σύγχρονα Κτηματολογικά Γραφεία.

Τα 390 υποθηκοφυλακεία που σήμερα υπάγονται στο υπουργείο Δικαιοσύνης, θα μετεξελιχθούν σταδιακά και στο σύνολο τους, σε 92 σύγχρονα νέα Κτηματολογικά Γραφεία υπο την εποπτεία του Ελληνικού Κτηματολογίου. Μέχρι σήμερα, έχουν ανοίξει 6 από τα 17 Κτηματολογικά Γραφεία και 15 από τα 75 υποκαταστήματά τους. Αναμένεται μέσα στο 2021, παρά τα περιοριστικά μέτρα της πανδημίας, ο μετασχηματισμός να εξελιχθεί ομαλά και κάθε μήνα να ανοίγουν δύο νέα Κτηματολογικά Γραφεία. Είναι χαρακτηριστικό πως μέχρι τον Ιούλιο του 2019 είχαν ανοίξει μόνο… δύο Γραφεία από τα 92 που προβλέπει ο σχεδιασμός. Εντός του επόμενου τριμήνου ανοίγουν νέα Κτηματολογικά Γραφεία στο Λεκανοπέδιο της Αττικής (Καλλιθέα, Νέα Σμύρνη, Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφεια, Ηλιούπολη), αλλά και στην περιφέρεια (Πάτρα, Μυτιλήνη, Έδεσσα, Σέρρες), και ακολουθεί τον Ιούνιο η Θεσσαλονίκη.

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»