Η ζωή που έζησε ο Ιησούς, τα θαύματα που έκανε, τα λόγια που είπε, ο θάνατός Του στο σταυρό, η ανάσταση Του και η ανάληψή Του στον ουρανό αποτέλεσαν μοιραία το θεματικό άξονα πολλών κινηματογραφικών παραγωγών στο πέρασμα των χρόνων. Οι περισσότερες ωστόσο ταινίες που γυρίστηκαν γύρω από τη πορεία του Ιησού στη γη και τα πάθη του, ελάχιστα απομακρύνθηκαν από το αυστηρό πλαίσιο ενός τυπικού θρησκευτικού δράματος.

Αυτές που ξέφυγαν από την πεπατημένη, που προσέφεραν μια διαφορετική οπτική γωνία της γνωστής ιστορίας, εκείνες που προκάλεσαν και προβλημάτισαν μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού. Οι τρεις πιο αμφιλεγόμενες κινηματογραφικές παραγωγές είναι: το στιλιζαρισμένο δράμα «Η Ωραιότερη Ιστορία του Κόσμου», το διάσημο φιλμ με τη μαρξιστική προσέγγιση της ιστορίας του Ιησού «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» και η ταινία σκάνδαλο ο «Τελευταίος Πειρασμός».

Κατά κοινή ομολογία πάντως οι ηθοποιοί, που ενσάρκωσαν στη μεγάλη οθόνη τον ρόλο του Ιησού, δεν ευτύχησαν επαγγελματικά. Όλοι τους παρέμειναν άσημοι, μέτριοι, ανεπάγγελτοι γνωστοί μόνο για τη μια και μοναδική τους ερμηνεία, αυτή του Ιησού…

«Τα πάθη του Χριστού», 2004 του Μελ Γκίμπσον

Οι τελευταίες ώρες του Ιησού Χριστού: η σύλληψη, η περιφορά του από το ιερατείο στον Πόντιο Πιλάτο και στον Ηρώδη, τα βασανιστήρια, η πορεία προς το Γολγοθά και η σταύρωση δια χειρός Μελ Γκίμπσον. Η ταινία ξεκινά με τον Ναζωραίο να προσεύχεται στον κήπο της Γεσθημανής. Ξυπνά τους τρεις μαθητές του και στιγμές αργότερα συλλαμβάνεται.

Οδηγείται στους ιερείς και από εκεί στον Πόντιο Πιλάτο που μετά το δίλημμα («Ιησούν ή Βαραββάν») αποφασίζει τη μαστίγωση του Ιησού, η οποία κρατά αρκετή ώρα και είναι αποτρόπαιη. Όμως τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμα. Έπειτα από μια ημίωρη πορεία προς το Γολγοθά, ακολουθεί η σταύρωση. Τελείται σε πραγματικό χρόνο και η αναπαράστασή της είναι ικανή να διαλύσει ακόμα και τον θεατή με τα πιο γερά νεύρα.

«Τελευταίος πειρασμός», 1988 του Μάρτιν Σκορσέζε

Καμία ταινία στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου δεν έχει προκαλέσει τη θύελλα διαμαρτυριών που προκάλεσε ο «Τελευταίος πειρασμός» του Μάρτιν Σκορσέζε. Ο Ιταλοαμερικανός Καθολικός σκηνοθέτης παρουσίασε μια εξαιρετική δουλειά, η οποία όμως λόγω της έμφασης της στην ανθρώπινη φύση του Ιησού απαγορεύτηκε στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες!

Αφαιρώντας τη μεγαλοπρέπεια και μεγάλο μέρος της θεϊκής φύσης, τα κηρύγματα του Ιησού γίνονται πιο ανθρώπινα. Μακριά από τον τυφλό φανατισμό και τον δογματισμό, το βέβηλο αυτό έργο του Σκορτσέζε παραμένει πιστό στο πνεύμα του Καζαντζάκη. Δεν τον νοιάζει αν ο Χριστός ήταν Γιος του Θεού ή όχι, τον ενδιαφέρει αυτά που είπε και η κοινωνία της αγάπης που διακήρυσσε.

«Ιησού από τη Ναζαρέτ», 1977 του Φράνκο Τζεφιρέλι

Πριν από τη Γέννηση και μέχρι τη Σταύρωση και την Ανάσταση, ο «Ιησούς από τη Ναζαρέτ» ζωντανεύει όλο το μεγαλείο και το δράμα των Ευαγγελίων. Ο Ρόμπερτ Πάουελ υποδύεται τον Ιησού κι ένα επιτελείο διεθνών αστέρων προσθέτει βάθος και ανθρωπιά στους ρόλους των αγίων, των αμαρτωλών και των συνηθισμένων ανθρώπων που ακολούθησαν τα βήματα του Κυρίου.

Η ταινία παρουσιάζει το σκηνικό και το παρασκήνιο της γέννησης, της παιδικής ηλικίας και των θαυμάτων του Μεσσία, με αποκορύφωμα τη Θεϊκή Ανάσταση. Πρόκειται για την πλέον αποδεκτή από την εκκλησία ταινία, αφού ακολουθεί πιστά τις γραφές.

«Ένας προφήτης μα τι προφήτης», 1977 του Τέρι Τζόουνς

Οι τρομεροί Μόντι Πάιθονς, φέρνουν το πάνω κάτω, όταν γυρίζουν το 1977 τη ταινία «Ένας προφήτης, μα τι προφήτης». Μια εξαιρετική κωμωδία με κεντρικό χαρακτήρα τον Μπράιαν, ο οποίος γεννήθηκε μερικά μέτρα μακριά από το μέρος που γεννήθηκε ο Ιησούς, με το καταλυτικό χιούμορ των Πάιθονς να «σπάει κόκαλα».

Πρόκειται για μια φευγάτη σάτιρα γύρω από θρησκευτικές υστερίες, με αφορμή τη γέννηση του ήρωά ακριβώς δίπλα στον στάβλο, όπου γεννήθηκε ο Χριστός. Η εξαιρετική αυτή παρωδία της ζωής του Χριστού αντιμετώπισε προβλήματα σε ορισμένες χώρες, όπως η Νορβηγία, αλλά έχει ήδη πάρει τη θέση της στην κλασική φιλμογραφία.

«Ιησούς Χριστός υπέρλαμπρο άστρο», 1973 του Νόρμαν Τζούισον

Το 1973 γυρίστηκε η περίφημη ροκ όπερα, «Ιησούς Χριστός υπέρλαμπρο άστρο» σε σκηνοθεσία Νόρμαν Τζούισον, με μουσική του Άντριου Λόιντ Γουέμπερ και του Τομ Ράις. Προκάλεσε ποικίλα σχόλια και αντιδράσεις, και αυτό διότι, ως γνήσιο τέκνο της εποχής της αμφισβήτησης, προσεγγίζει τις τελευταίες μέρες του Χριστού κάπως ανορθόδοξα.

Από τη μία πλευρά πρόκειται για θρησκευτική ταινία, η οποία κρατάει ανέπαφο το ιστορικό πλαίσιο και απλώς ντύνει το μύθο με σύγχρονη μουσική, σκηνογραφία και κοστούμια. Σε μια δεύτερη ανάγνωση αμφισβητεί ευθέως τα όσα γνωρίζουμε περί Ιησού, ανάγοντας σε πρωταγωνιστή τον Ιούδα, έναν μαύρο, ιδεαλιστή επαναστάτη που αντιδρά βλέποντας τον Κύριό του να οικειοποιείται την αίγλη της ομάδας, αλλά στο τέλος υποκύπτει στη συνομωσία που έχει εξυφάνει ο ίδιος ο Ιησούς: ο Ένας πρέπει να προδοθεί για να δοξαστεί στη συνέχεια.

«Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο», 1966 του Πιέρ Πάολο Παζολίνι

Μπορεί ένας άθεος να αποδείξει «πιστά» τη ζωή και το έργο του Χριστού; Ο Παζολίνι τόλμησε και παρουσίασε το 1966 το «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον» μία από τις πιο ταπεινές απεικονίσεις του θείου δράματος που έγιναν ποτέ.

Ο Ιταλός σκηνοθέτης επέλεξε την εκδοχή του Ματθαίου, η οποία βρίσκεται πιο κοντά στην ιστορική αλήθεια και τη διάνθισε με στοιχεία μυθολογίας που συνδέθηκαν με το πρόσωπο του Χριστού από τη γέννηση του μέχρι σήμερα. Εσκεμμένα παρέλειψε αναφορές σε κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες, ενώ εστίασε στον δυναμικό λόγο του Ιησού που εμψυχώνει και ξεσηκώνει τα καταπιεσμένα πλήθη.

«Η Ωραιότερη Ιστορία του Κόσμου», 1965 του Τζορτζ Στίβενς

Η ζωή του Ιησού από τη Ναζαρέτ, η πιο σηµαντική ιστορία του ανθρώπινου γένους στην πλέον πολυδιάστατη κινηµατογραφική εκδοχή της. Από την ταπεινή γέννηση στην ευσεβή διδασκαλία και από την ατιµωτική σταύρωση ως την θεία ανάσταση, αυτό το µεγαλειώδες κινηµατογραφικό έπος αποτελεί ένα εµπνευσµένο εγχειρίδιο ανάπλασης της ζωής του Χριστού.

Εκπληκτική καλλιτεχνική διεύθυνση, έξοχες ερµηνείες από το πολυπληθές καστ –ανάμεσα τους οι Μάξ Φον Σίντοφ και Τσάρλτον Ίστον και έξι υποψηφιότητες στα Όσκαρ του 1965 καθιστούν κατά πολλούς κριτικούς αυτή τη δηµιουργία του Τζορτζ Στίβενς «την σπουδαιότερη ταινία που έγινε ποτέ».

«Βασιλεύς των Βασιλέων», 1961 του Νίκολας Ρέι

Η πρώτη ταινία με πυρήνα της τη ζωή, το κήρυγμα και τα Πάθη του Χριστού θα γυριστεί το 1961 από τον σημαντικό Αμερικανό σκηνοθέτη Νίκολας Ρέι. Ο τελευταίος δημιουργεί ένα μεγαλειώδες επικό φιλμ για τη ζωή του Ιησού από τη Ναζαρέτ. Ο Βασιλεύς των Βασιλέων αφηγείται τους παραλληλισμούς και τις αντιθέσεις μεταξύ του Ιησού και του Βαραββά.

Περιγράφει τον Βαραββά ως αρχηγό επαναστάτη του Ιουδαϊσμού, αντίθετα με τον Ιησού, ο οποίος κηρύττει το μήνυμα της ειρήνης. Πλάθοντας το δράμα του γύρω από την θρησκευτική και φιλοσοφική διαμάχη ο Ρέι δημιουργεί μια ένταση, που δυσφημίζει την πασίγνωστη ιστορία.

«Μπεν Χουρ», 1959 του Γουίλιαμ Γουάιλερ

Ο Ιούδας Μπεν Χουρ «γεννήθηκε» στο μυαλό του στρατηγού Λιου Γουάλας, ήρωα του αμερικανικού Εμφυλίου, ο οποίος θέλησε να γράψει μια ιστορία για τον Ιησού και κατέληξε σε ένα αρκετά ογκώδες μυθιστόρημα, που εστιάζει στη σύγκρουση δύο κόσμων σε κοινωνικό, πολιτικό και θρησκευτικό επίπεδο, μέσα από την ιστορία ενός Εβραίου πρίγκιπα και ενός Ρωμαίου.

Ένα ατυχές συμβάν έχει ως συνέπεια να οδηγηθεί στα κάτεργα, στις ρωμαϊκές γαλέρες, ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ιερουσαλήμ. Όταν κερδίσει την ελευθερία του, θα βρει την περιουσία του δημευμένη, τους οικείους του ανάμεσα στους λεπρούς και θα ορκιστεί να εκδικηθεί τον Μεσάλα, τον άλλοτε φίλο του και τώρα υπεύθυνο για όλες αυτές τις συμφορές.