Το γεγονός της επέκτασης του διχασμού στην παγκόσμια Ορθοδοξία επισημαίνει με δήλωσή του ο αρμόδιος για τις εξωτερικές σχέσεις του Πατριαρχείου Μόσχας μητροπολίτης Ιλαρίωνας, αναφερόμενος στις διαφωνίες εντός της Εκκλησίας της Κύπρου, που αποτυπώθηκαν στο πρόσφατο ανακοινωθέν της Ιεράς Συνόδου της.

Μάλιστα το Πατριαρχείο Μόσχας ενοχοποιεί προσωπικά τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο για τον διχασμό, που προέκυψε από το αμφιλεγόμενο και προβληματικό «Ουκρανικό αυτοκέφαλο» και εκτιμά ότι υπέρβαση της βαθιάς κρίσης μπορεί να υπάρξει μόνο εάν επανέλθει η κανονική εκκλησιαστική τάξη και η ορθόδοξη συνοδικότητα.

«Συνεχίζεται ο διχασμός στην παγκόσμια Ορθοδοξία, για τον οποίο ευθύνεται ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος. Η αντικανονική πράξη, στην οποία προχώρησε στην Ουκρανία, οδηγεί πλέον στην απώλεια της εσωτερικής ενότητας στις κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες», αναφέρει ο μητροπολίτης Ιλαρίωνας, σημειώνοντας ότι «Υπό την πίεση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρυσόστομος συμφώνησε να μνημονεύει τον αρχηγό της ουκρανικής σχισματικής ομάδας. Μέρος της ιεραρχίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου, ως φαίνεται από το ανακοινωθέν, που δημοσιεύθηκε σήμερα, συμφώνησε να υποστηρίξει τον Προκαθήμενό της στην πράξη αυτή, ενώ το άλλο μέρος κατηγορηματικά δεν την αποδέχεται, έχοντας ως γνώμονα τους ιερούς κανόνες και την αρχιερατική του συνείδηση».

Αναφερόμενος στους διχασμένους συνοδικούς ιεράρχες της Εκκλησίας της Κύπρου, που προσπάθησαν να ισορροπήσουν στα όρια της εκκλησιαστικής κανονικότητας, ο μητροπολίτης Ιλαρίωνας εκτιμά ότι βρέθηκαν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς «δεν χωρά αμφιβολία ότι επιθυμούν να διαφυλάξουν την ενότητα της οικείας αυτών Τοπικής Εκκλησίας και να περιφρουρήσουν την ειρήνη μεταξύ των αδελφών τους, αλλά η αφοσίωση στην Ιερά Παράδοση και η προσήλωση στους ιερούς κανόνες δεν τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στη μνημόνευση ενός σχισματικού και στην αναγνώριση μιας «εκκλησίας», οι αυτόκλητοι ηγέτες της οποίας δεν διαθέτουν έγκυρη χειροτονία».

Κατά το Πατριαρχείο Μόσχας, που δεν παραλείπει να καυτηριάσει για πολλοστή φορά τις «παπικές» φιλοδοξίες της λεγόμενης «νέας εκκλησιολογίας», «η υπέρβαση της βαθιάς κρίσεως, η οποία έχει επεκταθεί στον κόσμο της Ορθοδοξίας, κρίνεται εφικτή μόνον διά της επαναφοράς στην κανονική εκκλησιαστική τάξη και την ορθόδοξη συνοδικότητα, η οποία δεν προβλέπει πρωτείο εξουσίας κάποιου από τους Προκαθημένους επί της Οικουμενικής Εκκλησίας, Κεφαλή της οποίας ήταν και παραμένει ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός».


Η νέα «Εκκλησία της Ουκρανίας», που ίδρυσε το Φανάρι στο Κίεβο στα τέλη του 2018 υπό τον αμφισβητούμενο μητροπολίτη Επιφάνιο, έχει μέχρι στιγμής αναγνωριστεί μόνο από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και την Αρχιεπισκοπή Αθηνών, ενώ η Εκκλησία της Κύπρου υποστήριζε έως πρόσφατα τη γραμμή της «ουδετερότητας», ενθαρρύνοντας μαζί με άλλους Προκαθημένους και σεβάσμιες προσωπικότητες της παγκόσμιας Ορθοδοξίας, όπως ο αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, την πρόταση να επιλυθεί το Ουκρανικό και η κρίση, που προκάλεσε, μέσω διαλόγου σε Πανορθόδοξη Σύνοδο.

Η πλειονότητα των ορθοδόξων στην Ουκρανία, παρά την πίεση, που ασκεί η ουκρανική κυβέρνηση και παρακρατικές εθνικιστικές ομάδες, οι οποίες τρομοκρατούν ιερείς και πιστούς, ειδικά στη Δυτική και Κεντρική Ουκρανία, παραμένει ως και σήμερα πιστή στην Ουκρανική Εκκλησία υπό τον μητροπολίτη Κιέβου Ονούφριο, η οποία υπάγεται ιστορικά εδώ και 3,5 αιώνες στο Πατριαρχείο Μόσχας.

Την Εκκλησία αυτή έως το 2018 θεωρούσε ως κανονική ακόμη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο και συνεχίζουν, φυσικά, να την θεωρούν ως κανονική οι περισσότερες κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες, μη μπορώντας να βρουν εξηγήσεις για τη μεταστροφή γνώμης του Φαναρίου, πλην της «γεωπολιτικής πίεσης» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ενέταξαν στην πολιτική τους την απομόνωση της Ρωσίας και της «ρωσικής επιρροής» ακόμη και στον χώρο της παγκόσμιας Ορθοδοξίας.

Νωρίτερα είχε γίνει γνωστό ότι με ψήφους 10 έναντι 7 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου εξέφρασε την υποστήριξή της στην απόφαση του Αρχιεπισκόπου της Χρυσοστόμου να μνημονεύσει μονομερώς τον Επιφάνιο, γεγονός, που οδήγησε το Πατριαρχείο Μόσχας στη διακοπή κοινωνίας μαζί του και την Εκκλησία της Κύπρου σε διχασμό, ο οποίος αποτυπώθηκε εύγλωττα στο σύντομο ανακοινωθέν για τα αποτελέσματα μιας τραυματικής συνεδρίασης:

«Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κύπρου κατὰ τὶς συνεδρίες αὐτῆς, τῆς 23ης καὶ 25ης Νοεμβρίου 2020, συζήτησε διεξοδικῶς τὸ Οὐκρανικὸ Ἐκκλησιαστικὸ Ζήτημα καθὼς καὶ τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖο ἔχει δημιουργηθεῖ μὲ τὴν μνημόνευση τοῦ Ἐπιφανίου ὡς Προκαθημένου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Οὐκρανίας ἐκ μέρους τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Κύπρου κ.κ. Χρυσοστόμου καὶ ἀπεφάσισε ὅπως, μὴ ἐναντιωθεῖ στὴν ὡς ἄνω ἀπόφαση τοῦ Μακαριωτάτου.

Ταυτοχρόνως ἡ Ἱερὰ Σύνοδος προσβλέπει σὲ εὐρύτερη διαβούλευση εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι νὰ ἐργαστοῦν, πρὸς ὑπέρβαση τῆς παρούσης κρίσεως ποὺ ἀπειλεῖ μὲ σχῖσμα τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ».