Μεξικό: ένα απέραντο νεκροταφείο με πτώματα χωρίς ιστορίες (vid) | one 1

Στις 26 Σεπτεμβρίου του 2014 μια ομάδα φοιτητών από ένα κολέγιο της πολιτείας Γκερέρο, μια από τις φτωχότερες περιοχές στο Μεξικό, ξεκίνησαν να πάνε με λεωφορεία στην Ιγκουάλα για να συμμετάσχουν σε μια πορεία μνήμης για τα 350 θύματα της σφαγής του Τλατελόλκο το 1968. Τότε που με πρόσχημα την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων αστυνομικοί, στρατιώτες και πράκτορες μετέτρεψαν την ειρηνική πορεία των φοιτητών, με αίτημα την απόσυρση του στρατού από την πανεπιστημιούπολη στην Πόλη του Μεξικό, σε μακελειό.

Λίγες ώρες αργότερα τα λεωφορεία τους σταμάτησαν ένοπλοι που κυνήγησαν και σκότωσαν εν ψυχρώ τους 43 φοιτητές πριν εξαφανίσουν τα πτώματα τους. Η σφαγή κράτησε για ώρες και εκτελέστηκε με την ανοχή –ή την άμεση συμμετοχή-  των διαφόρων κρατικών δυνάμεων ασφαλείας που εδρεύουν στη συγκεκριμένη ζώνη του Μεξικού. Πέντε χρόνια αργότερα, ουδείς γνωρίζει τι πραγματικά συνέβη εκείνη την Παρασκευή του τρόμου, ποια ήταν η κατάληξη των θυμάτων και ποια τα κίνητρα των δολοφόνων.  Η ολιγωρία των αρχών, η παραποίηση των στοιχείων και ο εκφοβισμός των μαρτύρων θόλωσαν την έρευνα και η αλήθεια δεν αποκαλύφθηκε ποτέ.  

Μεξικό: ένα απέραντο νεκροταφείο με πτώματα χωρίς ιστορίες (vid) | two 1
Πορείες διαμαρτυρίας για τους 43 φοιτητές

Η κατοπινή ανακάλυψη του πτώματος ενός εκ των εξαφανισμένων φοιτητών, του Χούλιο Σεζάρ Μονδραγκόν, με το δέρμα να έχει αφαιρεθεί από το πρόσωπο του και το κορμί του βασανισμένο και ακρωτηριασμένο, τον ανέδειξαν σε σύμβολο μιας ολόκληρης χώρας. Όπως έγραψε πρόσφατα στον βρετανικό Guardian ο βραβευμένος συγγραφέας Χόρχε Βόλπι, «κανείς δεν αντιπροσωπεύει καλύτερα το Μεξικό σήμερα: μια χώρα που έχει χάσει το πρόσωπο της – μια χώρα που δεν μπορεί πια να αναγνωρίσει τον εαυτό της».

Η αντικατάσταση του Φελίπε Καλδερόν από τον Ενρίκε Πένια Νιέτο και στη συνέχεια εκείνου από τον Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ στις προεδρικές εκλογές του 2018 ξεσήκωσε προσδοκίες που δεν εκπληρώθηκαν. Ιδιαίτερα η προδοσία όλων των υποσχέσεων που έδωσε ο τελευταίος σε έναν ταλαιπωρημένο λαό, που τον εξέλεξε με συντριπτικό ποσοστό επειδή πάντα στεκόταν στο πλευρό των αδυνάτων και των λιγότερο τυχερών, ήταν μεγάλη. Σήμερα η βία από τα μεξικανικά καρτέλ του θανάτου και της διαφθοράς, που φέρουν και την ευθύνη για τις περισσότερες αγριότητες και έκτροπα στη χώρα, γνωρίζει νέα άνθιση. Από το 2006 μέχρι το 2019 περισσότεροι από 250.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Μεξικό, ενώ ο αριθμός των εξαφανισμένων έχει ξεπεράσει τα 70.000 άτομα.

Μεξικό: ένα απέραντο νεκροταφείο με πτώματα χωρίς ιστορίες (vid) | three
Χωρίς τέλος η βία από τα μεξικανικά καρτέλ

«Η βία συγκαλύπτεται μόνο με ψέματα και τα ψέματα συντηρούνται μόνο με τη βία».

Αλεξάντρ Σολζενίτσιν

Ακόμα και οι προσπάθειες να παρουσιαστεί η Σιουδάδ Χουάρες, «η πόλη των νεκρών γυναικών», ως ένας ασφαλής τουριστικός προορισμός πέφτουν στο κενό. Οι εξαφανίσεις των γυναικών έχουν ξεκινήσει ξανά –αν σταμάτησαν ποτέ- και ο κόσμος εντός και εκτός των μεξικανικών συνόρων θυμάται και πάλι γιατί αυτή η πόλη έγινε διάσημη στα πέρατα της γης.

Ήταν 23 Ιανουαρίου του 1993 όταν το πτώμα της 13χρονης Άλμα Τσαβαρία βρέθηκε στην έρημο έξω από την πόλη Σιουδάδ Χουάρες. Δυο μέρες μετά ανακαλύφθηκε αυτό της 16χρονης Ανχέλικα Λούνα Βιγιαλόμπος. Μέχρι σήμερα, χιλιάδες νεαρές και όμορφες γυναίκες έχουν βρεθεί άγρια δολοφονημένες, βιασμένες, στραγγαλισμένες, κατακρεουργημένες, πεταμένες εκεί που δύσκολα μπορούν να ανακαλυφθούν.

Οι δολοφονίες γυναικών από τρεις το χρόνο πριν το 1993, χρονιά που συμπίπτει με την υπογραφή της NAFTA και την άνοδο σε ισχύ του καρτέλ ναρκωτικών της πόλης, δεκαπλασιάστηκαν στις τρεις το μήνα τη χρονιά εκείνη, ρυθμός που έμεινε περίπου σταθερός για τα επόμενα δώδεκα τουλάχιστον χρόνια. Οι δολοφονίες αυτές αφορούν κυρίως νεαρές γυναίκες των κατώτερων οικονομικά τάξεων. Τα μικρότερα θύματα είναι βρέφη μερικών μηνών. Η συντριπτική πλειονότητα τους έχει ηλικία μικρότερη των 30 ετών, ενώ πάνω από το 50% κάτω των 19 ετών.

Μεξικό: ένα απέραντο νεκροταφείο με πτώματα χωρίς ιστορίες (vid) | four
Τάφοι χωρίς πτώματα στην πόλη των νεκρών γυναικών

Οι περισσότερες από αυτές τις γυναίκες εξαφανίστηκαν ή δολοφονήθηκαν καθώς επέστρεφαν από τη δουλειά τους στη maquila ή πήγαιναν σε βραδινά μαθήματα. Αρκετές κρατήθηκαν αιχμάλωτες για αρκετές μέρες πριν δολοφονηθούν. Οι δολοφονίες τους έχουν πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους: τη σεξουαλική κακοποίηση, μερικές φορές και τον ακρωτηριασμό, το θάνατο από ξυλοδαρμό ή στραγγαλισμό, και την εγκατάλειψη του πτώματος (που αρκετές φορές τυλίγεται μέσα σε μια κουβέρτα ή καίγεται προκειμένου να μην αναγνωριστεί) σε μια ερημική περιοχή. Σε ορισμένα από τα πτώματα, οι ακρωτηριασμοί ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο: το δεξί στήθος έχει αποκοπεί με μαχαίρι, ενώ η αριστερή θηλή με τα δόντια…

Για το δύσκολο αυτό θέμα παρότι έχουν γραφεί πολλά, η ηθοποιός που αποφάσισε να φέρει τους κινηματογραφόφιλους απέναντι του ήταν η Τζένιφερ Λόπεζ. Η ταινία «Bordertown» του 2007 μπορεί να μην έκοψε τρελά εισιτήρια, έμεινε όμως ανεξίτηλη στη μνήμη όσων την είδαν, καθώς έμεινε πιστή στις τοπικές δημοσιογραφικές πληροφορίες  στις οποίες βασίστηκε για όλα τα τρομερά και φοβερά που έχουν εξελιχθεί όλα αυτά τα χρόνια στην  4η μεγαλύτερη πόλη του Μεξικού, με τις 1,3 εκατ. ψυχές.

Το trailer της ταινίας Bordertown

Όσον αφορά τους υπαίτιους, στο βιβλίο «Harvest of Women» που κυκλοφόρησε το 2005 η δημοσιογράφος Νταιάνα Ουάσιγκτον Βαλντέζ, η οποία έχει ασχοληθεί για χρόνια με το θέμα των δολοφονιών, κατονόμασε ως δράστες μια ομάδα μελών πλούσιων οικογενειών της περιοχής, που είναι γνωστοί ως Los Juniors, και μέλη του καρτέλ των ναρκωτικών της Χουάρες.. Το δίχως άλλο το γεγονός ότι όλα αυτά τα χρόνια έχουν γίνει ελάχιστες συλλήψεις δικαιώνει την υποψία ότι οι δράστες είτε προέρχονται από τους κόλπους της αστυνομίας, είτε έχουν ισχυρές διασυνδέσεις με αυτή.

Σε κάθε περίπτωση το ερώτημα «Donde Estan?» («Που είναι;»), οι γυναίκες που εξαφανίστηκαν και οι δράστες των δολοφονιών τους, παραμένει μέχρι σήμερα αναπάντητο…