Ο East Med αλλάζει τις ισορροπίες στην Αν. Mεσόγειο

Η Ελλάδα απέφυγε το φιάσκο στην Αίγυπτο και κατάφερε, έστω και την ύστατη στιγμή, να πείσει το Κάιρο να μην αθετήσει συμφωνίες, ενώ στο μέλλον θα φανούν και τα ανταλλάγματα που δόθηκαν γι’ αυτό. Την ίδια ώρα, ο αγωγός East Μed βρίσκεται επί ξηρού ακμής, με την Κύπρο να είναι σε δυσχερή θέση. Και όλα αυτά εν όψει της άτυπης πενταμερούς, που θα πραγματοποιηθεί στο τέλος Απριλίου και θα καθορίσει, εν πολλοίς, το μέλλον της Κύπρου. Και οι ενδείξεις κάθε άλλο παρά αισιόδοξες είναι πια…

Η «Βραδυνή της Κυριακής» φέρνει σήμερα στο φως μία ιστορία που ελάχιστοι γνωρίζουν. Την αποκάλυψη από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον Νίκο Αναστασιάδη της πρότασης που έκανε ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αλ Σίσι στον Κυριάκο Μητσοτάκη να παρακαμφθεί η Κύπρος από τα σχέδια του East Med.

Όταν ο Νίκος Αναστασιάδης άκουσε από τα χείλη του Μπέντζαμιν Νετανιάχου ότι υπήρξε τέτοια συμφωνία, βρέθηκε πιο κοντά από ποτέ στο… εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επισκεφθεί την Αίγυπτο, και εκεί φέρεται να έπεσε η πρόταση στο τραπέζι από τον Σίσι. Ο Αναστασιάδης  το έμαθε δύο μήνες μετά, με τον τρόπο που είπαμε, και εξεμάνη κατά της Αθήνας. Τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι, δόθηκαν οι εξηγήσεις από τον κ. Μητσοτάκη και το θέμα έληξε, αφού ο πρωθυπουργός φέρεται ειπών ότι ο Σίσι τού είπε απλώς κάποιες ιδέες, με τις οποίες διαφώνησε και το θέμα έκλεισε.

Όμως, η αλήθεια είναι πως η θέση της Κύπρου στο σχεδιασμό του αγωγού δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η Αίγυπτος επιθυμεί σφόδρα να περάσει από το έδαφός της ο σχεδιασμός, και εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση. 

Την ίδια στιγμή, είναι ξεκάθαρο σε όλους, ότι τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να μείνει εκτός του σχεδιασμού αξιοποίησης των ενεργειακών πόρων της ΝΑ Μεσογείου. Μεταξύ αυτών που προωθούν την εμπλοκή της Τουρκίας είναι και ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας Γιουβάλ Στάινιτζ αλλά και ο θεωρούμενος ως ο επόμενος πρωθυπουργός του Ισραήλ υπουργός Άμυνας Μπένι Γκανζ, οι οποίοι θεωρούν πως –ανεξάρτητα από τα προβλήματα που υπάρχουν στις διμερείς σχέσεις– με την Άγκυρα εκτός παιχνιδιού δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα. 

Το Κάϊρο, σύμφωνα με πληροφορίες από πρώην κορυφαίο παράγοντα του ΥΠ.ΕΞ., προωθεί το εξής σχέδιο για τον αγωγό. 

Η Αίγυπτος να διαθέσει τους δύο σταθμούς αποθήκευσης υγροποιημένου αερίου που βρίσκονται στο έδαφός τους και να αποθηκεύουν εκεί το αέριο το οποίο θα έρχεται με αγωγούς από τις πηγές, την Κύπρο και το Ισραήλ. Και να προωθεί το αέριο με πλοία στην Ελλάδα (είτε στην Κρήτη είτε στην Αλεξανδρούπολη), και στη συνέχεια, από εκεί να διοχετεύεται στην Ευρώπη, μέσω του αγωγού.

Επίσης, η κατασκευή του αγωγού υποθαλασσίως, παρά το ότι υπάρχει σχετική επάρκεια τεχνογνωσίας σήμερα, θεωρείται ασύμφορη από διάφορα κράτη. Η Ρωσία για παράδειγμα θεωρεί ότι το να κατασκευαστεί αγωγός που θα συνδέει τις πηγές του αερίου με την Ελλάδα, θα είναι πανάκριβο και ασύμφορο εγχείρημα, αφού θα πρέπει να γίνει σε βάθος εκατοντάδων ή και χιλιάδων μέτρων. Και οι τιμές των ενεργειακών πόρων αυτή τη στιγμή είναι τέτοιες που για να καταστεί βιώσιμος ο αγωγός θα πρέπει ο όγκος του αερίου να είναι πολλαπλάσιος από τον όγκο που σχεδιάζουν σήμερα να μεταφέρουν.

Ιταλία: Δεν το πιστεύει

Τα πράγματα για το μέλλον του αγωγού East Med από την αρχή ήταν ομιχλώδη, και αυτό φάνηκε όταν η Ιταλία παρά τις δεσμεύσεις της δεν ήρθε στην Αθήνα να υπογράψει μαζί με Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, που εμπλέκονται στον East Med, τη σχετική διακρατική συμφωνία.

Οι Ιταλοί δεν πιστεύουν στο εγχείρημα, παρά τις περί αντιθέτου δηλώσεις τους, και θεωρούν ότι δεν είναι βιώσιμο. Πάντως, οι τεχνικές μελέτες, που θα καταδείξουν εάν το έργο μπορεί να κατασκευαστεί κ.λπ., αναμένεται να ολοκληρωθούν στα μέσα στου 2021. 

ΗΠΑ: Να περιοριστούν οι Ρώσοι

Στο τέλος του 2021 αναμένεται να ξεκινήσουν οι αδειοδοτήσεις, ενώ την ίδια περίοδο εκτιμάται ότι θα υπάρξει και η τελική επενδυτική απόφαση.

Οι Αμερικανοί θέλουν –όχι φανατικά– να γίνει ο αγωγός, επειδή θέλουν να περιορίσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά διπλωμάτες εξηγούν ότι οι ΗΠΑ «θέλουν να μεταφερθεί το αέριο της Κύπρου και του Ισραήλ στην Ευρώπη. Ο τρόπος μεταφοράς του δεν τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα».

Μόνη λύση η τριπλή προσφυγή

Ο ναύαρχος ε.α. Στέλιος Φενέκος μιλώντας στη «Βραδυνή της Κυριακής» για την κατάσταση που διαμορφώθηκε στη νοτιοανατολική Μεσόγειο μετά τα όσα συνέβησαν με την Αίγυπτο, εκτίμησε ότι «μόνο η προσφυγή της Ελλάδος, της Κύπρου και της Αιγύπτου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ή του Αμβούργου, για την οριοθέτηση της μη οριοθετημένης περιοχής στην Ανατολική Μεσόγειο, θα είναι η Λυδία λίθος στα εξαιρετικά δυσεπίλυτα προβλήματα της περιοχής».

Κατά τον κ. Φενέκο, ανεξάρτητα από το εάν η Τουρκία αποδεχθεί την προσφυγή αυτή, δεν θα μπορεί να μην αναγνωρίσει την απόφαση εκ των πραγμάτων. «Και όσο καθυστερούμε να κινηθούμε προς αυτήν την κατεύθυνση, τόσο θα δυσχεραίνουν οι συνθήκες για μας», λέει ο κ. Φενέκος.

Ο Δένδιας έσωσε την παρτίδα

Την τελευταία στιγμή το ταξίδι του Νίκου Δένδια στο Κάιρο έσωσε την παρτίδα και απέτρεψε ένα φιάσκο άνευ προηγουμένου, αλλά στο άμεσο μέλλον θα δούμε τα πραγματικά αποτελέσματα της ελληνο-αιγυπτιακής συμφωνίας.

Τελικά, η Αίγυπτος προχώρησε σε «διόρθωση» του «λάθους» που έκανε, με την προκήρυξη των θαλασσοτεμαχίων εγγύς στη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ελλάδα και την προσαρμογή τους με αυτήν, αφού πρώτα ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών συναντήθηκε με τον Αιγύπτιο ομόλογό του. Αρχικά, όπως είναι γνωστό, οι Αιγύπτιοι είχαν προκηρύξει το Οικόπεδο 18, το οποίο παρουσιαζόταν σε σχετικό χάρτη, να επεκτείνεται πέραν του 28ου μεσημβρινού και να εφάπτεται με τα νότια όρια της υποτιθέμενης τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Πράγμα που σήμαινε ντε φάκτο αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων και θέσεων σε βάρος της Αθήνας. Αυτό όμως άλλαξε τελικά, αφού ο Δένδιας κράτησε τα κομμάτια του γεωοικονομικού παζλ της ελληνικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, για να μην διαλυθούν.

Και τώρα, το ερώτημα είναι τι ανταλλάγματα έλαβαν οι Αιγύπτιοι για να διορθώσουν αυτό το «τεχνικό λάθος;». Γιατί η αλήθεια είναι πως κανείς δεν πιστεύει τη θεωρία του «τεχνικού λάθους» ωσάν να επρόκειτο για μαθητές Δημοτικού, αφού μιλάμε για την πλέον έμπειρη χώρα σε προκηρύξεις θαλασσοτεμαχίων, με εμπειρία δεκαετιών, όπως και στις οριοθετήσεις ΑΟΖ.

Σύμφωνα με πηγές της «Βραδυνή της Κυριακής», στην Αθήνα, μετά το αρχικό σοκ που υπέστη όταν πληροφορήθηκε ότι η Αίγυπτος άλλαξε στάση, άναψαν τα τηλέφωνα στο ΥΠ.ΕΞ. και το Μαξίμου, και, μεταξύ άλλων, φέρεται να ζητήθηκε η βοήθεια των Αραβικών Εμιράτων ώστε να πιεστεί η Αίγυπτος. Αυτό που μέτρησε στην τελική στάση του Καΐρου ήταν οι επιπτώσεις που θα είχε η απροσχημάτιστη παραβίαση της συμφωνίας με την Ελλάδα, και το πισώπλατο χτύπημα, όπως μεταφέρθηκε αρμοδίως στους Αιγύπτιους αξιωματούχους. Ο Σίσι θεωρεί την Ελλάδα ως τον δίαυλό του με την Ε.Ε., και δεν ρίσκαρε να χαλάσει τις εξαιρετικές σχέσεις που διαμόρφωσε τα τελευταία χρόνια. Όμως, επειδή οι Αιγύπτιοι δεν είναι ανιδιοτελείς, θεωρείται βέβαιο ότι εξασφάλισαν κάποιο αντάλλαγμα από την Αθήνα, το οποίο δύσκολα θα μείνει στην αφάνεια. 

Ωστόσο, το θέμα δεν θεωρείται ακόμα λήξαν, μιας και η Αίγυπτος κράτησε το θέμα αυτό σε ανεπίσημο επίπεδο.

Κορυφαίος διπλωμάτης εκτιμά ότι έχοντας ως δεδομένο ότι Αίγυπτος και Τουρκία διατηρούν σταθερούς διαύλους επικοινωνίας μέσω της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η Αδελφότητα διατηρεί ακόμη σημαντικές θέσεις στο «βαθύ κράτος» της Αιγύπτου, και ειδικά στη διπλωματία. Παραδοσιακά, οι ανεπίσημες διαβεβαιώσεις, εντάσσονται στη λεγόμενη tit-for-tat diplomacy. Αυτό σημαίνει, όπως προείπαμε, ότι η Αίγυπτος –από την πλευρά της– θα ζήτησε και θα έλαβε αντίστοιχες διαβεβαιώσεις για άλλα ζητήματα των διμερών σχέσεων που απασχολούν το Κάιρο.

Νίκος Κοτζιάς: Προβληματική συμφωνία

«ΑΟΖ με Αίγυπτο: τι λέτε; Η καλύτερη συμφωνία που έκανε ποτέ η Ελλάδα “εγγύηση στην αντιμετώπιση της Τουρκίας”, που εγώ ο αμόρφωτος την είπα κάκιστη, ήθελε διόρθωση; Τι λέτε; Άφηνε η τέλεια συμφωνία “παράθυρα” ανοικτά στην Τουρκία; Δυστυχώς όλη η συμφωνία είναι προβληματική, γεμάτη “παράθυρα”», επισημαίνει σε ανάρτησή του ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, αναφερόμενος στα όσα συνέβησαν με την Αίγυπτο. Από την άλλη πλευρά, το ΥΠ.ΕΞ. θεωρεί το θέμα λήξαν. 

Παιχνίδι με την πενταμερή

Σαν πρόβατο επί σφαγή θέλουν να πάνε την Κύπρο στην άτυπη πενταμερή επιτροπή που θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη, στο τέλος Απριλίου. Σύμφωνα με πληροφορίες, με πρωτοβουλία κυρίως των Άγγλων, διαμορφώνεται μία πραγματικότητα σε βάρος της Λευκωσίας χειρότερη από τις προηγούμενες φορές. Σύμφωνα με συνομιλητή του Κύπριου υπουργού Εξωτερικών Χριστοδουλίδη, είναι αδύνατο να ξεκινήσουν οι συνομιλίες από εκεί που τις άφησαν στο Κραν Μοντάνα, και τούτο επειδή αυτή τη φορά οι Άγγλοι θέλουν να επιβάλουν τη δική τους ατζέντα. 

Η ελληνική και κυπριακή πλευρά συμφωνούν ότι θα παραμείνουν αμετακίνητες στις θέσεις τους για διζωνική – δικοινοτική ομοσπονδία, για απόσυρση των στρατευμάτων κατοχής και για κατάργηση του καθεστώτος εγγυήσεων.

Έλληνας πολύπειρος διπλωμάτης θεωρεί ότι «είναι αρνητικοί οι αντικειμενικοί παράγοντες σε σχέση με το 2017», ενώ, κατά τον ίδιο, βρώμικο ρόλο παίζει η απεσταλμένη του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Τζέιν Χολ Λουτ, η οποία από τους Ελληνοκύπριους θεωρείται «παίκτης υπέρ των Τούρκων και Άγγλων». Αυτή τη φορά, θα είναι αισθητή η επιστροφή της Βρετανίας στο παιχνίδι, και η πενταμερής είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για αυτή την επιστροφή μετά το Brexit. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η Βρετανία επιστρέφει πια και θέλει να κάνει αισθητή την παρουσία της, έναντι της Ε.Ε. Μέχρι στιγμής, οι πληροφορίες δεν είναι αισιόδοξες. Οι Άγγλοι θέλουν να επιβάλουν την εξάλειψη του «πλαισίου Γκουτιέρεζ», το οποίο λέει ότι η κυριαρχούσα πτυχή του προβλήματος είναι η διεθνής πτυχή, δηλαδή η εισβολή και κατοχή από τους Τούρκους. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι οι Άγγλοι προωθούν μία λύση σύμφωνα με την οποία πρώτα θα υπάρξει συμφωνία, και μετά θα ξεκινήσουν οι συνομιλίες για την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων, και εξάλειψη του καθεστώτος εγγυήσεων. 

Επίσης, προωθείται η αρχή της «κυρίαρχης ισότητας», που σημαίνει ότι εξισώνονται πολιτικά οι δύο Κοινότητες, και ως εκ τούτου δεν θα μπορεί να ληφθεί καμία απόφαση σε κεντρικό επίπεδο εάν δεν υπάρξει και σύμφωνα γνώμη της άλλης πλευράς. Αυτό το προωθεί η Άγκυρα, η οποία κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ελέγχει απόλυτα τις εξελίξεις στην Κύπρο. 

Η πίεση προς τον Νίκο Αναστασιάδη είναι μεγάλη, και παράγοντες της μεγαλονήσου θεωρούν ότι ο Κύπριος πρόεδρος εκβιάζεται ανοιχτά με τα σκάνδαλα που ξέσπασαν με αφορμή την παράνομη παραχώρηση βίζας σε ξένους εκατομμυριούχους. Μάλιστα, οι ίδιοι θεωρούν ότι αυτός ο εκβιασμός προέρχεται από την Αγγλία, ενώ το «στήσιμο» από το Αλ Τζαζίρα (δημοσιογράφοι του οποίου σε συναντήσεις τους με πολιτικούς παράγοντες υποδύθηκαν τους ενδιαφερόμενους για απόκτηση βίζας με κάθε οικονομικό κόστος) αποδίδεται σε κύκλους του Λονδίνου αλλά και της Άγκυρας. 

Επίσης εκβιάζεται η Κύπρος με την απειλή της αναγνώρισης του Τ/Κ κράτους από τη διεθνή κοινότητα, αλλά αυτό κάθε άλλο παρά εύκολο έργο είναι, από τη στιγμή που οι Βρυξέλλες ξεκαθάρισαν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να αποδεχθούν ως μέλος της Ε.Ε. την Τ/Κ κοινότητα ως ξεχωριστό κράτος.

Από την έντυπη έκδοση της «Βραδυνής της Κυριακής»