Μια νέα, ριζική προσέγγιση στο μέλλον του ασφαλιστικού χάρτη φέρνουν στο προσκήνιο οι επίσημες συστάσεις του ΟΟΣΑ, βάζοντας στο στόχαστρο το καθεστώς της υποχρεωτικής συνταξιοδότησης.

Ενώ τα προηγούμενα χρόνια ο δημόσιος διάλογος περιστρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από την αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας, ο Διεθνής Οργανισμός αλλάζει το αφήγημα, προτείνοντας την κατάργηση της αυτόματης εξόδου από την αγορά εργασίας λόγω ηλικίας.

Η συγκεκριμένη πρόταση εστιάζει στη δυνατότητα των εργαζομένων να παραμένουν στην ενεργό δράση εφόσον το επιθυμούν, ανοίγοντας παράλληλα μια μεγάλη συζήτηση για την Ελλάδα – με άμεσο αντίκτυπο κυρίως στον δημόσιο τομέα.

Η φιλοσοφία της πρότασης: Ελεύθερη επιλογή, όχι παράταση με το ζόρι

Ο ΟΟΣΑ ξεκαθαρίζει ότι η σύστασή του δεν συνεπάγεται αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ούτε υποχρεωτική παράταση του εργασιακού βίου.

Αντίθετα, θεμελιώνεται πάνω στην αρχή της οικειοθελούς παραμονής:

• Ο εργαζόμενος που θεμελιώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα επιλέγει ο ίδιος αν θέλει να συνεχίσει.
• Η παραμονή στην εργασία προϋποθέτει κοινή συμφωνία μεταξύ εργαζόμενου και εργοδότη.
• Απο αποφεύγεται η ηλικιακή διάκριση, καθώς η αυτόματη απόλυση λόγω συμπλήρωσης ενός ορίου θεωρείται πλέον παρωχημένη τακτική.

Γιατί ο ΟΟΣΑ ζητά την αλλαγή; Σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι διαθέτουν πολύτιμη τεχνογνωσία και εξειδίκευση. Σε μια περίοδο που πολλές επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες μαστίζονται από σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, η βίαιη απομάκρυνση έμπειρων στελεχών στερεί από την οικονομία κρίσιμους πόρους.

Τι ισχύει σήμερα στην Ελλάδα: Η μεγάλη διαφορά Δημοσίου και Ιδιωτικού τομέα

Στην ελληνική πραγματικότητα, η εφαρμογή μιας τέτοιας πρότασης θα έφερνε ανατροπές κυρίως στον δημόσιο τομέα, καθώς στον ιδιωτικό το πλαίσιο είναι ήδη πιο ευέλικτο.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Ρέθυμνο: Το όχημα των δύο πυροσβεστών που βρήκαν τραγικό θάνατο στη μεγάλη φωτιά

ΕΠΟΜΕΝΟ

Λέσβος: Μαίνεται η φωτιά, εκκενώνεται το Πλωμάρι

1. Δημόσιος Τομέας (Αυστηρή και υποχρεωτική έξοδος)

• Αυτοδίκαιη αποχώρηση: Οι μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι υποχρεώνονται σε παραίτηση μόλις συμπληρώσουν το 67ο έτος της ηλικίας τους.
• Η μοναδική εξαίρεση: Αν ο υπάλληλος δεν έχει συμπληρώσει την ελάχιστη 15ετία για να θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης, μπορεί να παραμείνει στην υπηρεσία έως το 70ό έτος.
• Αυστηρές κυρώσεις: Βάσει εγκυκλίων του e-ΕΦΚΑ, αν κάποιος παραμείνει στην υπηρεσία παράνομα μετά το όριο, οι αποδοχές που έλαβε θεωρούνται αχρεωστήτως καταβληθείσες και αναζητούνται πίσω.

2. Ιδιωτικός Τομέας (ευελιξία και συμφωνία)

• Καμία αυτόματη απόλυση: Η θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος δεν λύει αυτόματα τη σύμβαση εργασίας.
• Αποζημίωση: Ο εργοδότης μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση καταβάλλοντας μειωμένη αποζημίωση (40% έως 50%), ενώ το ίδιο μπορεί να πράξει και ο εργαζόμενος οικειοθελώς.
• Συνέχιση εργασίας: Εφόσον δεν υπάρξει καταγγελία, η συνεργασία συνεχίζεται κανονικά. Μάλιστα, με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, ο εργαζόμενος μπορεί να εισπράττει παράλληλα τη σύνταξή του και τον μισθό του χωρίς τις παλαιές οριζόντιες περικοπές.

Τα αμετάβλητα όρια συνταξιοδότησης στην Ελλάδα

Επισημαίνεται ότι οι προτάσεις του ΟΟΣΑ δεν επηρεάζουν τα θεμελιωμένα όρια συνταξιοδότησης που ισχύουν στη χώρα μας:

• 67ο έτος ηλικίας: Με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ημέρες).
• 62ο έτος ηλικίας: Με τουλάχιστον 40 έτη ασφάλισης (12.000 ημέρες).

Δημογραφική βόμβα και προβληματισμοί

Η πρωτοβουλία του ΟΟΣΑ εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια των αναπτυγμένων χωρών να διαχειριστούν τη γήρανση του πληθυσμού και την υπογεννητικότητα. Η διεύρυνση του χρόνου παραμονής στην αγορά εργασίας ενισχύει τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων μέσω εισφορών και ελαφρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.

Ωστόσο, συνδικαλιστικοί φορείς και ειδικοί της αγοράς εργασίας εκφράζουν συγκρατημένη στάση, υπογραμμίζοντας δύο βασικούς κινδύνους:

1. Ανασταλτικός παράγοντας για τους νέους: Η παραμονή των παλαιότερων δεν πρέπει να «μπλοκάρει» τις προσλήψεις και την εξέλιξη της νέας γενιάς.
2. Φυσική καταπόνηση: Η παράταση του εργασιακού βίου δεν είναι εφικτή σε βαρέα, ανθυγιεινά ή χειρωνακτικά επαγγέλματα, όπου η σωματική εξάντληση είναι δεδομένη.

Το επόμενο βήμα

Οι συστάσεις του ΟΟΣΑ δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα, αλλά λειτουργούν ως πυξίδα μεταρρυθμίσεων για τα κράτη-μέλη.

Στην Ελλάδα, ο διάλογος αναμένεται να επικεντρωθεί στο κατά πόσο το Δημόσιο θα υιοθετήσει ένα πιο ευέλικτο μοντέλο, επιτρέποντας σε έμπειρα στελέχη να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και μετά το 67ο έτος.