Πώς πουλάνε οι αγρότες τα προϊόντα τους
Αναλυτικός οδηγός μέσα από 13 ερωτήσεις και απαντήσεις
Με αφορμή την υποχρεωτική εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής από 1η Δεκεμβρίου, καθολικά απ’ όλους τους αγρότες, πλην κάποιων εξαιρέσεων, ο Λογιστής – Φοροτεχνικός Γεώργιος Θωμ. Παπαδημητρίου παρέχει χρήσιμες πληροφορίες μέσα από έναν «οδηγό» 13 ερωτο-απαντήσεων.
Πρόκειται για ερωτήματα που αφορούν στους αγρότες και όχι μόνο.
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ:
- Για κάθε διακίνηση απαιτείται παραστατικό.
- Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος εξαιρούνται και δεν εκδίδουν παραστατικό σε καμία περίπτωση.
- Για την μετακίνηση των προϊόντων (αποθέματα) του αγρότη μεταξύ των εγκαταστάσεων του, δεν απαιτείται έκδοση ΨΔΑ, εφόσον η μεταξύ τους απόσταση είμαι μικρότερη των 10 χλμ.
- Για τη μεταφορά αποθεμάτων μεταξύ των εγκαταστάσεων του αγρότη καλό είναι να δηλωθούν ως εγκαταστάσεις στο μητρώο, ώστε ο έλεγχος να μπορεί να διασταυρώσει την ύπαρξη τους.
- Ο αγοραστής (Συνεταιρισμός, έμπορος), δύναται να εκδώσει ΨΔΑ (αντίστροφη διακίνηση) εφόσον παραλαμβάνει με δικά του μέσα μεταφοράς από την έδρα του αγρότη. Σε περίπτωση που δεν επιθυμεί υποχρεούται να εκδώσει ο αγρότης-πωλητής του κανονικού καθεστώτος.
Αναλυτικά οι 13 ερωτο-απαντήσεις
ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Παραγωγός πωλητής λαϊκών αγορών, ποια διαδικασία ακολουθεί για τη μεταφορά των προϊόντων του στη λαϊκή;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Σύμφωνα με την Α.1123/2024 ο τύπος παραστατικού «9.2 Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής» ενεργοποιείται στη Β’ φάση εφαρμογής του Ψηφιακού Δελτίου Διακίνησης.
Μέχρι τότε, ο αγρότης παραγωγός λαϊκών αγορών μπορεί να εκδίδει χειρόγραφο Συγκεντρωτικό Δελτίο Αποστολής, αναγράφοντας στα στοιχεία πελάτη «διάφοροι» και στον τόπο προορισμού «Λαϊκή στην περιοχή…….» και τα είδη που μεταφέρει. Στο κλείσιμο της ημέρας καταγράφει τις αποδείξεις που εκδόθηκαν (σσ. αν έχει ΦΤΜ τον αριθμό του «Ζ», αν έχει «pos all in one» τον αριθμό των αποδείξεων που έχουν εκδοθεί τη μέρα αυτή. Τέλος, θα πρέπει να καταγράψει τις ποσότητες των ειδών που επιστρέφει».
ΕΡΩΤΗΜΑ 2: Επαγγελματίας πωλητής στις λαϊκές αγορές, ποια διαδικασία ακολουθεί για τη μεταφορά των προϊόντων του στη λαϊκή;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ισχύει και για τους επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών, ό,τι και για τους παραγωγούς πωλητές (βλέπε 1ο ερώτημα)».
ΕΡΩΤΗΜΑ 3: Πωλητής λαϊκών αγορών για να πάει στην λαϊκή αγορά Αθήνας να πουλήσει τα αγαθά του τα οποία έρχονται από Κρήτη και αποθηκεύονται σε αποθήκη στο Ρέντη, με ποιο παραστατικό θα τα διακινήσει από την αποθήκη στη λαϊκή;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Τα αγαθά αποθηκεύονται με το ΨΔΑ που έχει εκδώσει ο προμηθευτής και έχει τόπο προορισμού την αποθήκη στου Ρέντη. Από την αποθήκη ο πωλητής θα εκδώσει Χειρόγραφο Συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής με προορισμό τη λαϊκή αγορά στην οποία έχει προγραμματίσει να πάει την επόμενη ημέρα. Στην συνέχεια ακολουθεί τα αναφερόμενα στο 1ο ερώτημα».
ΕΡΩΤΗΜΑ 4: Αγρότης κανονικού καθεστώτος με τρεις θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις μεταφέρει τα προϊόντα του και τα συγκεντρώνει σε μια από αυτές, με σκοπό την συσκευασία. Δεν έχει δηλωμένες τις εγκαταστάσεις στην ΑΑΔΕ διότι δεν είναι υποχρεωτικό και μπορεί να το αποδείξει από την Ενιαία Αίτησης Ενίσχυσης (Ε.Α.Ε.) , το Ε9 και από τις Δηλώσεις μίσθωσης ακινήτων. Θα πρέπει να εκδώσει Δ.Α.;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Δεν έχει υποχρέωση έκδοσης, εφόσον η μεταξύ τους απόσταση είναι εντός 10 χλμ. Ανεξάρτητα από το αν υπάρχει υποχρέωση ή όχι, κρίνετε εσείς αν πρέπει να τις δηλώσετε, διότι σημασία έχει η όσο το δυνατόν καλύτερη τεκμηρίωση στην περίπτωση του ελέγχου».
ΕΡΩΤΗΜΑ 5: Αγρότης κανονικού καθεστώτος πάει τις ελιές του στο ελαιοτριβείο με δικό του όχημα. Μπορεί να εκδώσει το ελαιουργείο δελτίο ποσοτικής παραλαβής; Είναι εκτεθειμένος ο αγρότης στον δρόμο, αφού είναι κάτω από 10χλμ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Η μη έκδοση ψηφιακού παραστατικού διακίνησης αποθεμάτων λόγω απόστασης (10 Km) αφορά τη διακίνηση από το χωράφι στις εγκαταστάσεις του αγρότη (αποθήκες κλπ.).
Για τη μεταφορά στο ελαιοτριβείο εφόσον αυτή εκτελείται με δικό του μέσο μεταφοράς, υποχρεούται να εκδώσει ΨΔΑ. Σύμφωνα με τη παράγραφο 6 της Ε.2030/2025: «…σε περιπτώσεις παραλαβής των αποθεμάτων από εγκαταστάσεις του Αποστολέα από τον Παραλήπτη με δικά του μεταφορικά μέσα συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εντέλει, το σχετικό παραστατικό διακίνησης δύναται να εκδίδεται και να διαβιβάζεται από αυτόν.
Με την παρούσα γίνεται δεκτό ότι η ως άνω διαδικασία δύναται να ακολουθείται και στην περίπτωση παράδοσης αγροτικών προϊόντων (π.χ. ελαιόκαρπος) από παραγωγούς – αγρότες του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ…».
Μπορεί επίσης ο ελαιοτριβέας να εκδώσει Δελτίο Αποστολής (9.3 – Αντίστροφη Διακίνηση) και να το στείλει στον αγρότη, ώστε να το έχει μαζί του προς επίδειξη σε πιθανό έλεγχο.
Σε κάθε περίπτωση πριν την έναρξη της διακίνησης. ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο αγοραστής μπορεί να εκδώσει αντίστροφο ΔΑ, αλλά δεν υποχρεούται. Συνεπώς, σε περίπτωση άρνησης του ελαιοτριβέα, είναι υποχρεωμένος ο αγρότης να εκδώσει ΨΔΑ».
ΕΡΩΤΗΜΑ 6: Αγρότης κανονικού καθεστώτος μεταφέρει από το κτήμα του ελιές βρώσιμες για διαλογή ,τι εκδίδει και με τι αιτιολογία?
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Εάν η μεταφορά γίνεται σε εγκατάσταση δική του εντός 10Km, δεν υποχρεούται να εκδώσει παραστατικό διακίνησης. Εάν η μεταφορά γίνεται σε τόπος διαλογής τρίτου, υποχρεούται στην έκδοση ΨΔΑ».
ΕΡΩΤΗΜΑ 7: Κτηνοτρόφος πουλά σε κρεοπωλείο ζώα τα οποία μεταφέρει στις 2/12 από την κτηνοτροφική του μονάδα στο σφαγείο. Η σφαγή από την επιχείρηση-σφαγείο γίνεται την επόμενη μέρα (3/12/2025) και στη συνέχεια ο τελικός παραλήπτης που είναι η επιχείρηση-κρεοπωλείο, μεταφέρει τα κιλά κρέατος με δικό της όχημα από την επιχείρηση-σφαγείο στην επιχείρηση-κρεοπωλείο (4/12/2025). Πως θα γίνεται η όλη διακίνηση;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο κτηνοτρόφος θα εκδώσει ΨΔΑ με στοιχεία πελάτη του κρεοπωλείου, τόπο προορισμού το σφαγείο και περιγραφή είδους ζων βάρος. Το κρεοπωλείο-αγοραστής επειδή παραλαμβάνει με δικά του μέσα μεταφοράς στις 3/12, θα εκδώσει ΨΔΑ (αντίστροφη διακίνηση), με στοιχεία πελάτη αυτά του κτηνοτρόφου».
ΕΡΩΤΗΜΑ 8: Βαμβάκι έχει φορτωθεί σε πλατφόρμα και πρέπει να ξεκινήσει από το χωράφι για την πλάστιγγα για ζύγισμα και μετά για παράδοση. Το ΔΑ θα πρέπει να εκδοθεί από το χωράφι; Τα κιλά θα αναγράφονται στο περίπου και αφού ζυγιστεί θα το διορθώνουν; Υπάρχει αυτή η δυνατότητα; Ή λειτουργεί διαφορετικά;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Για τη διακίνηση του προϊόντος από το χωράφι σε τόπο ζύγισης ή συγκέντρωσης και σε κάθε περίπτωση σε χώρο εκτός εγκατάστασης του, ο αγρότης υποχρεούται να εκδίδει ΨΔΑ. Όταν δεν γνωρίζει τα ακριβή κιλά, μπορεί να καταχωρήσει την ένδειξη «προς ζύγιση» με τα στοιχεία του αγοραστή. Από την πλάστιγγα ο έμπορος θα εκδώσει ΨΔΑ (αντίστροφη διακίνηση) με τα ακριβή κιλά (βάσει ζυγολογίου), επειδή παραλαμβάνει το προϊόν με δικά του μέσα μεταφοράς, με τόπο προορισμού την έδρα του».
ΕΡΩΤΗΜΑ 9: Αγρότης μεταφέρει ελιές στο ελαιοτριβείο. Τι παραστατικό πρέπει να εκδώσει; Ποιες άλλες δυνατότητες/επιλογές υπάρχουν;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Εφόσον η διακίνηση γίνεται με μεταφορικό μέσο του αγρότη, πρέπει να εκδώσει ο αγρότης ΨΔΑ με τόπο προορισμού το ελαιοτριβείο και σκοπό διακίνησης την έκθλιψη. Μπορεί το ΨΔΑ(αντίστροφη διακίνηση) να εκδοθεί από το ελαιοτριβείο, ορίζοντας τον αγρότη ως τον «τρίτο που εντέλει». Απαραίτητη προϋπόθεση είναι, το ΨΔΑ να σταλεί στον ελαιοπαραγωγό και σε κάθε περίπτωση να το έχει στα χέρια του πριν την έναρξη της διακίνησης, προς επίδειξη σε τυχόν έλεγχο».
ΕΡΩΤΗΜΑ 10: Κτηνοτρόφος μεταφέρει φορτίο γάλακτος με δικό του όχημα σε χώρο συγκέντρωσης στον οποίο έχουν τοποθετηθεί λεκάνες από το Συνεταιρισμό που αγοράζει το γάλα. Θα πρέπει να εκδώσει ΨΔΑ ή μπορεί να εκδοθεί από το Συνεταιρισμό που παραλαμβάνει το προϊόν; Σε περίπτωση που μεταφέρει το γάλα σε δική του εγκατάσταση και τη μεταφορά στο χώρο του Συνεταιρισμού την κάνει σε άλλο χρόνο, ποια είναι η υποχρέωση του σχετικά με την έκδοση παραστατικού διακίνησης;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «α. Εφόσον η διακίνηση γίνεται σε χώρο που δεν αποτελεί εγκατάσταση του, ο κτηνοτρόφος υποχρεούται να εκδώσει ΨΔΑ με την επιλογή «προς ζύγιση». Από το σημείο εκείνο, μετά τη ζύγιση ο Συνεταιρισμός θα εκδώσει ΔΠΠ με τα ακριβή κιλά, (αφού η λεκάνη αποτελεί δική του εγκατάσταση).
β. Σε περίπτωση που ο κτηνοτρόφος μεταφέρει το γάλα από την κτηνοτροφική του μονάδα στο σπίτι του ή σε οποιοδήποτε σημείο αποτελεί εγκατάσταση του και βρίσκεται εντός 10 km, δεν απαιτείται να εκδώσει ΨΔΑ.
γ. Για τη μεταφορά από το σπίτι ή την εγκατάσταση στην οποία μετέφερε αρχικά το γάλα, προς το σημείο συγκέντρωσης που έχει καθορίσει ο Συνεταιρισμός, ισχύει η α’ περίπτωση».
ΕΡΩΤΗΜΑ 11: Καλλιεργητής καπνού, μέλος Αγροτικού Καπνικού Συνεταιρισμού, πουλά τον καπνό μέσω του Α.Σ. ποια είναι η διαδικασία έκδοσης ψηφιακών παραστατικών διακίνησης και από ποιον;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο αγρότης κατά τη συλλογή του καπνού στο χωράφι και τη μεταφορά του στο σημείο που γίνεται η διαλογή, δεν απαιτείται να εκδώσει ΨΔΑ (σσ. διακίνηση αποθεμάτων σε εγκαταστάσεις του, απόσταση εντός 10 Km). Η παραλαβή των δεμάτων καπνού γίνεται από τις αποθήκες του με μεταφορικά μέσα του εμπόρου.
Συνεπώς:
Ο έμπορος εκδίδει ΨΔΑ (9.3 – αντίστροφη διακίνηση), με τα στοιχεία του Αγροτικού Συνεταιρισμού, γράφοντας στις παρατηρήσεις ότι αφορά τον παραγωγό….. (σσ. σε περίπτωση άρνησης του εμπόρου, υποχρεούται να εκδώσει ο αγρότης ΨΔΑ).
Ο Α.Σ. θα εκδώσει τιμολόγιο πώλησης προς τον έμπορο, ενώ την ίδια στιγμή, θα εκδώσει εκκαθάριση προς τον παραγωγό-μέλος του, με αντιστοίχιση το ΨΔΑ που εξέδωσε ο έμπορος».
ΕΡΩΤΗΜΑ 12: Παραγωγός εκδίδει Δ.Α. για μεταφορά προϊόντων από Κρήτη Αθήνα και τα παραδίδει στην Μεταφορική εταιρεία. Ποια η υποχρέωση του παραγωγού και ποια της μεταφορικής εταιρείας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο αγρότης υποχρεούται να εκδώσει ΨΔΑ, με τόπο προορισμού την Αθήνα, στοιχεία παραλήπτη τον πελάτη (στην Αθήνα) και καταχωρεί ως συσχετιζόμενο τον ΑΦΜ μεταφορικής εταιρεία».
ΕΡΩΤΗΜΑ 13: Αγρότης ειδικού καθεστώτος στέλνει από την αποθήκη του στο εκκοκκιστήριο με μέσα τρίτων (ΔΧ) βαμβάκι κατ’ εντολή μεσίτη. Η φορτωτική πληρώνεται από το εκκοκκιστήριο. Οφείλει το εκκοκκιστήριο να ενημερωθεί πριν την διακίνηση και να εκδώσει 9.2 με αντίστροφη διακίνηση το οποίο θα συνοδεύσει το εμπόρευμα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος δεν υποχρεούνται σε καμία έκδοση παραστατικού διακίνησης. Το εκκοκκιστήριο υποχρεούται να εκδώσει ΨΔΑ (αντίστροφη διακίνηση) με αιτιολογία προς ζύγιση. Το προϊόν μεταφέρεται στο εκκοκκιστήριο και μόλις ζυγιστεί, εκδίδεται Δελτίο Ποσοτικής Παραλαβής με τα ακριβή κιλά».
*Ο Γεώργιος Θωμ. Παπαδημητρίου είναι Λογιστής – Φοροτεχνικός, Επιστημονικός Συνεργάτης TaxHeaven, Φορολογικός Σύμβουλος ΕΘ.Ε.Α.Σ., Γ.Γ. ΓΕ.Ο.Φ.ΙΝ. (Γεωργικό Οικονομικό Φορολογικό Ινστιτούτο), Μέλος Δ.Σ. Εμπορικού & Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Καρδίτσας
