Το δημογραφικό πρόβλημα και η σταδιακή γήρανση του πληθυσμού στην Ελλάδα επαναφέρουν με ένταση στο προσκήνιο τη συζήτηση για το μέλλον των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Παρά τις κυβερνητικές καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις ότι δεν υφίσταται άμεσο σχέδιο για αυξήσεις, οι μακροπρόθεσμες αναλογιστικές μελέτες και οι πιέσεις από διεθνείς οργανισμούς δείχνουν ότι η μετά το 2030 εποχή θα φέρει σημαντικές ανατροπές για εκατομμύρια εργαζόμενους.

Σήμερα, τα γενικά όρια ηλικίας παραμένουν σταθερά σε δύο βασικούς πυλώνες:

• Στα 62 έτη με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
• Στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).

Ωστόσο, η εξίσωση αυτή αναμένεται να αλλάξει δραματικά μετά το πέρας της τρέχουσας δεκαετίας, καθώς οι δημογραφικοί δείκτες χτυπούν «καμπανάκι» για τη βιωσιμότητα του συστήματος.

Οι 3 δημογραφικές «βόμβες» που πιέζουν το σύστημα

Η ανάγκη για προσαρμογή των ορίων μετά το 2030 υπαγορεύεται από τρεις κρίσιμους δείκτες, οι οποίοι αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος:

1. Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων: Η αναλογία των ατόμων άνω των 65 ετών προς τον οικονομικά ενεργό πληθυσμό αναμένεται να εκτιναχθεί στο 60% (από περίπου 39% που βρίσκεται σήμερα).
2. Δείκτης γήρανσης: Η αναλογία αυτή τη στιγμή δείχνει ότι για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν μόλις 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
3. Δείκτης γονιμότητας: Παρά τη μικρή άνοδο από το 1,3 (το 2018) στο 1,5 (το 2022), παραμένει πολύ κάτω από το όριο ασφαλείας του 2,1 που απαιτείται για την ανανέωση των γενεών.

Η πρόβλεψη-κλειδί: Σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών εκτιμάται ότι θα δεχθούν μια πρώτη αύξηση της τάξης των 1,5 ετών, συμπαρασύροντας τις ζωές χιλιάδων εργαζομένων.

Ποιοι «κλειδώνουν» σύνταξη: Οι 5 κατηγορίες που δεν επηρεάζονται

Παρά τις επερχόμενες αλλαγές, υπάρχει μια σημαντική μερίδα ασφαλισμένων που προστατεύεται πλήρως και δεν κινδυνεύει από τις αυξήσεις στα όρια ηλικίας.

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Διακοπή ρεύματος σήμερα, Πέμπτη (16/7) σε περιοχές της Αττικής

ΕΠΟΜΕΝΟ

Στο στόχαστρο της εφορίας εισοδήματα από το εξωτερικό

Συγκεκριμένα, η ασπίδα προστασίας αφορά:

• 1. Κατοχυρωμένα δικαιώματα: Όσους έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης (πλήρη ή μειωμένη) με βάση τα όρια που ίσχυαν στις περιόδους 19/8/2015 – 1/12/2021 και από 1/1/2022 και μετά. Αυτή η κατηγορία μπορεί να αποχωρήσει οποτεδήποτε χωρίς φόβο ανατροπών.
• 2. Κοινωνικά κριτήρια: Ασφαλισμένους που συνταξιοδοτούνται με ειδικές διατάξεις λόγω ύπαρξης ανάπηρου μέλους στην οικογένεια (τέκνο, σύζυγος ή αδελφός).
• 3. Βαρέα και ανθυγιεινά: Όσους υπάγονται στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων (ΒΑΕ) στον ιδιωτικό αλλά και στον δημόσιο τομέα.
• 4. Ένστολοι: Το προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας και των Ενόπλων Δυνάμεων, των οποίων οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης διέπονται από ειδικό, αυτόνομο νομικό πλαίσιο.
• 5. 57ρηδες με 40ετία: Όσους βρίσκονται σήμερα στην ηλικία των 57 ετών και προγραμματίζουν να βγουν στη σύνταξη στα 62 τους, έχοντας συμπληρώσει (ή πρόκειται να συμπληρώσουν και με χρήση πλασματικών ετών) τα 40 έτη ασφάλισης.

Ποιους αγγίζει η «τσιμπίδα» των αυξήσεων μετά το 2030

Στον αντίποδα, η νέα πραγματικότητα θα επηρεάσει άμεσα τρεις μεγάλες ομάδες εργαζομένων, ανάλογα με την ηλικία και τα έτη προϋπηρεσίας τους:

• Ηλικίες 50 έως 55 ετών σήμερα: Πρόκειται για ασφαλισμένους που απέχουν από 7 έως 12 χρόνια από το όριο των 62 ετών. Όσοι εξ αυτών δεν καταφέρουν να θεμελιώσουν δικαίωμα εντός της τριετίας 2027-2029, θα επωμιστούν το σύνολο της αύξησης που θα προκύψει. Έτσι, αντί για το 62ο έτος, η έξοδός τους μετατίθεται πιθανότατα στα 63,6 έτη.
• Ηλικίες 35 έως 50 ετών: Η συγκεκριμένη γενιά θα βρεθεί αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πίεση, καθώς εκτιμάται ότι μέχρι τη στιγμή της συνταξιοδότησής τους θα επωμιστούν 2 έως 3 διαδοχικές αυξήσεις στα γενικά όρια ηλικίας.
• Νέοι εργαζόμενοι: Όσοι ξεκινούν τώρα την επαγγελματική τους πορεία θα πρέπει να συμβιβαστούν με το σενάριο συνταξιοδότησης μετά το 64ο έτος της ηλικίας τους (και με απαίτηση για τουλάχιστον 42 έτη εργασίας) ή ακόμη και κοντά στα 70 έτη στην περίπτωση που τα έτη ασφάλισης είναι λιγότερα.