Συμπληρώθηκαν 21 χρόνια σαν σήμερα 7 Σεπτεμβρίου από τον φονικότερο σεισμό της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας, αυτόν του ρήγματος της Πάρνηθας που προκάλεσε δόνηση 5,9 Ρίχτερ, μόλις 18 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της Αθήνας.

Ο απολογισμός του μέτρησε 145 νεκρούς και τεράστιες υλικές ζημιές στην Αθήνα καθώς η καταστροφή αποτιμήθηκε στα 3 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Ίσως και μέχρι σήμερα να υπάρχουν σε κτήρια τα σημάδια πράσινου, κίτρινου ή κόκκινου χρώματος που χαρακτηρίζονταν έτσι από ομάδες του υπουργείου Περιβάλλοντος (τότε ΥΠΕΧΩΔΕ) βάσει του μεγέθους των καταστροφών.

Ύστερα από οπτική έρευνα τα κτίρια χαρακτηρίζονταν πράσινα αν η φέρουσα δομή δεν είχε ζημιές, κίτρινα αν η φέρουσα δομή είχε υποστεί επιδιορθώσιμες ζημιές και κόκκινα αν τα κτίρια είχαν υποστεί τόσες πολλές ζημιές που δεν μπορούσαν να επισκευαστούν και έτσι έπρεπε να κατεδαφιστούν.

Τα 15 φονικά δευτερόλεπτα που άλλαξαν την Αττική

Η σεισμική δόνηση έλαβε χώρα στις 7 Σεπτεμβρίου του 1999 στις 14:56 το μεσημέρι – τότε ημέρα Τρίτη – και αναστάτωσε όλη την Αττική. Αρχικά θεωρήθηκε πως προκλήθηκε από ενεργοποίηση ρήγματος που καλύπτει την περιοχή μεταξύ της Πεντέλης και της Πάρνηθας.

Με βάση τη μελέτη δορυφορικών δεδομένων που εξετάζουν την παραμόρφωση καθ’ ύψος του εδάφους που επιβεβαιώθηκε αργότερα από σεισμολογική μελέτη και έγινε το 2008 αποδεκτή και από το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, βρέθηκε ότι έγιναν δύο σεισμοί, μεγέθους 5,8 και 5,5 Ρίχτερ, σε διαφορετικά ρήγματα και με διαφορά 3,5 δευτερολέπτων ο ένας από τον άλλο.

Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από υλικές ζημιές ήταν οι Θρακομακεδόνες, τα Άνω Λιόσια, οι Αχαρνές και η Φυλή. Κόκκινο ή κίτρινο χαρακτηρίστηκε το 84% των κτηρίων στους Θρακομακεδόνες ενώ συνολικά σε όλες τις περιοχές κατέρρευσε το 30% των καλά κατασκευασμένων κτιρίων.

Συνολικά, έμειναν άστεγοι 50.000 άνθρωποι και φιλοξενήθηκαν σε ειδικές δομές, με τη μία από αυτές, εκείνη του Καποτά να εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι και σήμερα.

Τα θύματα του εργοστασίου της Ρικομέξ

Από τον σεισμό κατέρρευσε το εργοστάσιο που στέγαζε τις εταιρείες Ρικομέξ και Εστία-Εμπορική, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους 39 άνθρωποι, εκ των οποίων οι δύο ήταν έγκυες γυναίκες.

Οι συγγενείς των θυμάτων έδωσαν αδιανόητη μάχη στα δικαστήρια χωρίς να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι, με το Συμβούλιο της Επικρατείας να αποφασίζει το 2010 ότι η Νομαρχία έχει αυτοτελείς ευθύνες, καθώς δεν διενήργησε σωστά τους προληπτικούς και κατασταλτικούς ελέγχους στην κατασκευή του εργοστασίου και πρέπει να αποζημιώσει τα θύματα με 18 εκατομμύρια ευρώ. Τελικά το 2012 αποφασίστηκε από το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής η καταβολή 13 εκατομμυρίων € σε συγγενείς των θυμάτων από τους πόρους της περιφέρειας.

Ο κόσμος κοιμόταν σε σκηνές και αυτοκίνητα για μέρες

Το σοκ που προκάλεσε ο πρωτοφανής αυτός σεισμός έκανε τους πολίτες να κοιμούνται σε σκηνές και στα αυτοκίνητά τους για πολλές ημέρες καθώς πολλοί φοβόντουσαν να ξαναμπούν στα σπίτια τους, απόρροια και των πολλών μετασεισμών.

Μέσα στις επόμενες 24 ώρες σημειώθηκαν εκατοντάδες μετασεισμοί, από τους οποίος ο ισχυρότερος ήταν αυτός που εκδηλώθηκε τις 7 Σεπτεμβρίου 1999 τις 22:44 τοπική ώρα το βράδυ, με μέγεθος 4,4 Ρίχτερ.

Η τουρκική βοήθεια!

Ο σεισμός έλαβε χώρα λιγότερο από ένα μήνα μετά από έναν (πολύ μεγαλύτερης κλίμακας) σεισμό στην Τουρκία. Αυτή η ιδιόμορφη διαδοχή των σεισμών και η αμοιβαία βοήθεια των δύο χωρών, έδωσαν την αφορμή για συζητήσεις οι οποίες έγιναν γνωστές ως η «ελληνοτουρκική διπλωματία των σεισμών», με την ελπίδα για μια σημαντική ανάκαμψη στις διμερείς σχέσεις, οι οποίες είχαν αμαυρωθεί από δεκαετίες αμοιβαίας εχθρότητας.

Η Τουρκία ανταπέδωσε την ενίσχυση που ήλθε από την Ελλάδα αμέσως μετά το σεισμό στις 17 Αυγούστου 1999 στη Νικομήδεια. Η τουρκική ενίσχυση ήταν η πρώτη που έφτασε στις πληγείσες περιοχές, με την πρώτη εικοσαμελή ομάδα διάσωσης να φτάνει στην Αθήνα εντός 13 ωρών μετά το χτύπημα του εγκέλαδου. Τα τηλέφωνα στα Ελληνικά Προξενεία και την Πρεσβεία της Τουρκίας κυριολεκτικά μπλόκαραν από τους Τούρκους πολίτες που προσέφεραν αίμα.