«Όλοι μας βιώνουμε κοινωνικό στιγματισμό», λέει στο Vradini. gr ψυχολόγος του Ευαγγελισμού

H Μάνια Βιδαλάκη, είναι  κλινική ψυχολόγος και εργάζεται στον Ευαγγελισμό από το 1990, όπου ανήκει στον ψυχιατρικό τομέα του νοσοκομείου. Η ίδια μιλάει αποκλειστικά στο vradini.gr για την προσπάθεια που γίνεται τους τελευταίους μήνες στον Ευαγγελισμό, να στηριχθούν  ψυχολογικά όλοι οι εργαζόμενοι που δουλεύουν στις κλινικές με Covid-19. Μας εξηγεί ακόμη πώς είναι η ψυχολογική κατάσταση των ανθρώπων που νοσούν και παραμένουν απομονωμένοι.

Μάνια Βιδαλάκη

Η Μάνια Βιδαλάκη, δουλεύοντας χρόνια στο μεγαλύτερο νοσοκομείο της χώρας, υποστηρίζει ότι ο Ευαγγελισμός είναι από τα πιο μάχιμα νοσοκομεία, πάντα σε ετοιμότητα και αναλαμβάνει μεγάλο βάρος όταν υπήρχαν σοβαρές και μαζικές καταστροφές, όπως με το σεισμό και τις φωτιές στο Μάτι.

Η ίδια εξηγεί ότι στην Ελλάδα δεν έχει κατοχυρωθεί θεσμικά και συστηματικά η ψυχολογική στήριξη του προσωπικού, ούτε σε κανονικές συνθήκες ροής ενός νοσοκομείου.

«Στο εξωτερικό, στη Γαλλία που ήμουν, ήταν βασική προϋπόθεση στη λειτουργία ενός τμήματος, ότι υπήρχαν και ομάδες προσωπικού που επόπτευαν και στήριζαν ψυχολογικά τους εργαζομένους, για να νοιώθουν  πλαισιωμένοι  και πιο ασφαλής συναισθηματικά! Στην Ελλάδα, δυστυχώς, δεν το έχουμε αυτό, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, καθώς δεν είναι θεσμικά κατοχυρωμένο, με την έννοια ενός εξωτερικού επεμβαίνοντα που θα βοηθήσει. Σε περιόδους κρίσεις, ή σε τμήματα που διαχειρίζονται καταστάσεις κρίσης, ή που έχουν υψηλή θνησιμότητα, προκύπτει αναπόφευκτα ως ανάγκη! Οι ίδιοι οι άνθρωποι το ζητάνε, ότι θέλουν να μιλήσουν!»

 Η κ. Βιδαλάκη λοιπόν εξηγεί πώς αυτή η μονάδα στήριξης δημιουργήθηκε στον Ευαγγελισμό στη διάρκεια της πανδημίας:

«Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες θεωρήσαμε ότι θα ήταν σημαντικό οι εργαζόμενοι πρώτης γραμμής να μπορούν να μας εκφράσουν σκέψεις, συναισθήματα, δυσκολίες…αλλά στο πρώτο στάδιο διοικητικά, το νοσοκομείο δεν ασχολήθηκε, ούτε το σκέφτηκε, ούτε το στήριξε. Απλώς, όταν εθελοντικά κάποιοι συνάδελφοι ψυχολόγοι προτείναμε να δουλέψουμε για την ψυχολογική στήριξη του προσωπικού στη διάρκεια της πανδημίας μετά από μεγάλη καθυστέρηση, μας το ενέκριναν».

Η ίδια, λοιπόν, αναλύει στο vradini.gr πώς δουλεύει αυτή η ομάδα στήριξης:

«Το τμήμα παρεμβαίνει στους νοσηλευόμενους γενικά του κορωνοϊού ανεξαρτήτως αν είναι προσωπικό, ή όχι. Εμείς ξεκινήσαμε από τα τέλη Φλεβάρη να επισκεπτόμαστε τα τμήματα που νοσηλεύουνε κορωνοϊό. Ήμασταν στη διάθεση οποιουδήποτε από το προσωπικό, όπως  γιατρών και νοσηλευτών, τραπεζοκόμων, καθαριστριών, τραυματιοφορέων και τους παροτρύναμε να επικοινωνήσουν μαζί μας με έναν αριθμό τηλεφώνου, για να κλειστεί ένα ραντεβού και να έρθουν στα εξωτερικά ιατρεία του ψυχιατρικού τμήματος και να συζητήσουμε».

Η κ. Βιδαλάκη συμπληρώνει : «Είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των ανθρώπων που είναι μεν αόρατοι, αλλά βρίσκονται στη πρώτη γραμμή! Είμαστε ωστόσο πάντοτε από κοντά στις όποιες φάσεις έντασης, δυσκολιών, μεγάλου αριθμού νοσηλευόμενων και τώρα πια, αριθμού συναδέλφων που έχουν μολυνθεί και που νοσηλεύονται. Στην πρώτη περίοδο ήταν κάτι εντελώς άγνωστο που μας τρόμαζε όλους. Δεν ξέραμε ούτε ατομικά ο καθένας, τι συνέπειες μπορεί να έχει αυτό και ως προς την έκθεση στον ιό και ως προς την πιθανή μόλυνση οικείων προσώπων. Οπότε υπήρχε μεγάλη αγωνία, μάλιστα εμείς είχαμε πολλές προσωπικές συνεδρίες με μέλη του προσωπικού, επειδή ανησυχούσαν, καθώς αυτοί  είχαν μεταφερθεί σε τμήματα covid και δεν το θέλανε γιατί φοβόντουσαν!»

Στη συνέχεια, όμως, η ίδια μας περιγράφει ποια είναι τα συναισθήματα που κατακλύζουν τους τελευταίους μήνες γιατρούς, νοσηλευτές και όσους ζουν καθημερινά μαζί με τον κορωνοϊό:

«Η κούραση, ο θυμός και ο φόβος είναι τα κυρίαρχα συναισθήματά που αναδύονται σε κάθε δύσκολη περίσταση σε όλους τους ανθρώπους. Την κούραση θα την ονομάσουμε επιστημονικά , επαγγελματική εξουθένωση, καθώς οι συνθήκες είναι δύσκολες, το προσωπικό είναι σαφέστατα περιορισμένο, η ανταμοιβή του εργαζόμενου παρέχεται δύσκολα και σπάνια, οι νοσηλευτές δεν παίρνουν κάποια ρεπό, οι εφημερίες είναι αλλεπάλληλες και πολύ σκληρές και κυρίως δεν φαίνεται να ανταμείβονται αυτοί οι άνθρωποι, σε ένα επίπεδο αναγνώρισης».

Όσον αφορά τώρα το έντονο το συναίσθημα του θυμού, η ίδια τονίζει το εξής:

«Αυτό που νιώθουν οι εργαζόμενοι δεν μπορεί να το ονομάσει κανείς θυμό γιατί το προσωπικό μεταξύ τους είναι πάρα πολύ αλληλέγγυο. Κρατάει πολύ καλές σχέσεις και ισορροπίες μεταξύ του. Ο θυμός δεν είναι διχόνοια, είναι μια οργή προς μια κακή διαχείριση της κατάστασης, που τώρα  γίνεται πιο έντονη, καθώς όλοι μας υφιστάμεθα μια μορφή κοινωνικού στιγματισμού».

Η Μάνια Βιδαλάκη εξηγεί λοιπόν το στιγματισμό που δέχονται όλοι όσοι δουλεύουν στα νοσοκομεία αυτή τη δύσκολη περίοδο:

«Ο κοινωνικός και οικογενειακός περίγυρος κρατιούνται σε απόσταση, γιατί φοβούνται ότι εμείς μπορεί να είμαστε δυνητικά μολυσματικοί και αυτό μας δυσκολεύει και μας πικραίνει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι όταν οι εργαζόμενοι πήγαν διακοπές στα χωριά τους, οι συγγενείς δεν πλησίαζαν γιατί φοβόντουσαν μην μολυνθούν. Υπάρχει ένας έντονος φόβος προς το προσωπικό υγείας, με αποτέλεσμα αυτά  τα χειροκροτήματα και τα λόγια υποστήριξης που παρουσιάζονται προς τα έξω από τα ΜΜΕ να είναι όλα επιφανειακά, καθώς στην πραγματικότητα δεν νιώθουμε καμία στήριξη, μόνο πίκρα και δυσκολία!».

Η Μάνια Βιδαλάκη μας περιγράφει ακόμη και για το πώς είναι η ψυχολογική κατάσταση των ανθρώπων που νοσούν από το φονικό ιό:

«Είναι μια πολύ δύσκολη στιγμή για το νοσηλευόμενο, καθώς είναι μόνος του και δεν μπορεί να δει κανέναν συγγενή του. Αυτό είναι πολύ σκληρό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν εκρήξεις επιθετικότητας των ασθενών προς το προσωπικό, γιατί είτε αυτοί έχουν βαρεθεί να είναι κλεισμένοι, ή θέλουν να πάρουν εξιτήριο, ή ο νοσηλευτής μπορεί να τους πιέζει να πάρουν την φαρμακευτική τους αγωγή, ή ακόμα χειρότερα γιατί πονάνε και δυσκολεύονται να αναπνεύσουν. Και το κυριότερο συναίσθημα που τους κατακλύζει είναι ο φόβος, καθώς ο κορωνοϊός , δυστυχώς, έχει πολύ μεγάλη γκάμα εξέλιξης, με αποτέλεσμα κάποιοι  να νοσηλεύονται για πολύ λίγες μέρες, άλλοι για  10- 15 μέρες κι άλλοι μπορεί να είναι στο νοσοκομείο ακόμη και για  3 μήνες, ενώ η σκέψη του θανάτου τους κατακλύζει ιδιαίτερα».

Από την άλλη, οι οικογένειες των νοσηλευόμενων περνάνε το δικό τους Γολγοθά :

«Οι οικογένειες έχουν τις φυσιολογικές αντιδράσεις που μπορούμε να φανταστούμε, της μεγάλης ανησυχίας, αγωνίας. Υπάρχουν βέβαια εκρήξεις θυμού των συγγενών προς το προσωπικό. Αλλά η ένταση τους λίγο μειώνεται όταν επικοινωνούν με τους νοσούντες μέσω κινητών, αλλά φυσικά έρχονται και έξω από το δωμάτιο νοσηλείας. Το δύσκολο είναι ότι δεν μπορείς να κρατήσεις το χέρι του δικού σου ανθρώπου, να είσαι κοντά του όταν έχει υψηλούς πυρετούς, όταν κινδυνεύει να διασωληνωθεί, ή όταν  νοσηλεύεται στην εντατική, ή όταν πεθαίνει….».

Η Μάνια Βιδαλάκη τονίζει ωστόσο τις υπεράνθρωπες προσπάθειες που κάνει το προσωπικό για να στηρίξει τους  ασθενείς αλλά και τους συγγενείς τους.

«Γίνεται η μέγιστη  προσπάθεια να καλυφθούν οι ανάγκες τους από το νοσηλευτικό προσωπικό. Όμως, δεν είναι όπως μια οποιαδήποτε νοσηλεία, γιατί δεν είναι μια πόρτα ανοιχτή που θα φωνάξει ο ασθενής  και που θα έρθει ο συγγενής».

Η ίδια υποστηρίζει ότι οι τρομερές ελλείψεις του νοσοκομείο δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο τις ήδη αντίξοες συνθήκες:

«Παλιότερα, το νοσοκομείο είχε εσωτερικά τηλέφωνα στους θαλάμους, τώρα δεν λειτουργούν. Παλιά υπήρχαν κουδούνια, που καλούσαν και άναβε φως έξω από το θάλαμο.. Δεν φτιάχτηκαν ποτέ! Η πόρτα είναι ξύλινη, θα μπορούσε να φτιαχτεί τζάμι, ώστε να μπορεί το προσωπικό να βλέπει περνώντας απ’ έξω, αν κάτι συμβεί.

Ζητήσαμε ασφαλώς από την κ. Βιδαλάκη να εκφράσει και η ίδια τα συναισθήματά της δουλεύοντας με το φονικό ιό:

«Νομίζω δεν υπάρχει ζωντανό ον που να μην έχει το αίσθημα φόβου. Ένα κομμάτι φόβου υπάρχει και σ’ έμενα, αλλά δεν κυριεύομαι από αυτό γιατί είναι η δουλειά μου. Εγώ, επειδή συνεργάζομαι πολλά χρόνια με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και είναι μια δεκαετία σχεδόν που πηγαίνω κάθε χρόνο σε εξωτερικές αποστολές, έχω ένα εφόδιο παραπάνω της οικειότητας, της γνώσης και της διαχείρισης του φόβου!».

Όσον αφορά μάλιστα για τα υπολείμματα που θα μας αφήσει αυτή η κατάσταση, η Μάνια Βιδαλάκη υποστηρίζει το εξής:

«Κάθε δύσκολη εμπειρία καταγράφεται στον ψυχισμό μας, κάθε εμπειρία φόβου, ή μία δύσκολη περιπέτεια, στην υγεία. Όλα αυτά δεν μπορούν να ξεχαστούν, κάπου καταγράφονται, στη διάθεση, στην ενέργεια και δυστυχώς στις συμπεριφορές! Δηλαδή, είναι πάρα πολύ πιθανόν, όταν τελειώσει όλο αυτό, να έχουν μείνει αλλαγές στην συμπεριφορά μας! Ανησυχώ πάρα πολύ επίσης, ότι τα παιδιά μπορεί να αναπτύξουν αρρωστοφοβίες!».